Qiimaha Shidaalka Oo Muqdisho Ka Abuuray Banaanbaxyo Iyo Xasarad Dhaqaale.

Muqdisho, Soomaaliya — Jidadka halbowlaha ah ee caasimadda Soomaaliya Muqdisho ayaa Arbacadii isu beddelay fagaare banaanbax kadib markii boqollaal dhalinyaro ah oo ku shaqaysta mootooyinka Bajaajta ay xidheen waddooyinka muhiimka ah, iyaga oo ka cabanaya qiimaha shidaalka oo si xawli ah cirka isugu shareeray, arrintaas oo ay sheegeen in ay curyaamisay noloshooda iyo shaqadoodii maalinlaha ahayd.

Dibadbaxan oo ahaa mid xooggan ayaa ka dillaacay inta u dhaxaysa isgoysyada Taleex iyo KM4. Darawallada ayaa boqollaal mootooyin ah ku gooyay laamiga, taas oo gabi ahaanba joojisay isu socodkii gaadiidka, waxayna xukuumadda ka dalbadeen in ay si degdeg ah usoo farageliso ganacsatada shidaalka ee qiimaha kordhiyay.

Sida Uu Shidaalku U Kacay

Caasimadda Soomaaliya ayaa si toos ah u wajaheysa dharbaaxada dhaqaale ee ka dhalatay dagaalka u dhexeeya Maraykanka, Israa'iil, iyo Iiraan. Toddobaad gudihiis, qiimaha shidaalka ayaa kor u kacay ku dhawaad 77 ilaa 130 boqolkiiba.

Sida ay sheegayaan ganacsatada iyo darawallada, maalmo uun ka hor, halkii litir ee shidaalka baasiinka ah ayaa si deggan loogu iibsanayay $0.65 (Senti). Balse laga soo bilaabo fiidnimadii Jimcaha, qiimihii ayaa si lama filaan ah u gaadhay $1.15, isaga oo markii dambena istaagay $1.50 litirkiiba.

Qaylo-Dhaanta Bajaajleyda Iyo Eedaynta Ganacsatada

Darawallada bajaajta ee dhigayay banaanbaxa nabadeed ayaa sheegay in dakhligoodii uu istaagay, iyaga oo isku dhex arkaya cashuuraha dowladda iyo shidaalkan qaaliga ah.

"Maanta halkan waxa ka socda waa dibadbax nabadeed buuq ma jiro... maanta ayaa la kala ogaanayaa in dowladdu ay la jirto ganacsatada dhiig miiradka ah ama in ay annaga nala jirto," ayuu yidhi mid kamid ah darawallada Bajaajleyda ee Muqdisho. Wuxuu xasuusiyay dowladda in ay yihiin canshuur bixiyeyaal, isagoo yidhi: "Canshuur bixiyeyaal ayaan nahay, 15 doolar ayaa bil kasta nala weydiiyaa, mana noqonayso in aan hal doolar iyo badh shidaal ku iibsano. Dibadbaxan wuu soconayaa ilaa shidaalka laga raqiisiyo."

In kasta oo falanqeeyayaasha suuqyadu ay kor u kaca shidaalka la xidhiidhinayaan xiisadaha Bariga Dhexe iyo khalkhalka ku yimid Marinka Hormuz, darawallo badan ayaa diiday cudurdaarkaas. Waxay aaminsan yihiin in ganacsatada maxalliga ahi ay ka faa'iidaysanayaan xiisadda caalamiga ah si ay faa'iido xad dhaaf ah u sameeyaan, iyada oo aysan jirin wax hufnaan ah ama isla xisaabtan dowladeed ah.

Xadhigga Dhalinyarada Iyo Cambaaraynta Farmaajo

Banaanbaxa kadib, waxaa soo baxay warar sheegaya in laamaha ammaanku ay xidhxidheen qaar ka mid ah dhalinyaradii bajaajleyda ahayd ee hormuudka u ahayd dibadbaxa, arrintaas oo dhalisay cadho siyaasadeed.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, ayaa si adag u cambaareeyay tallaabada lagu xidhay dhalinyaradan, isaga oo dowladda ugu baaqay in ay degdeg usii dayso.

"Waxaan si adag u cambaaraynayaa tacaddiyada iyo xarigga loo geystay gaadiidlayda bajaajka magaalada Muqdisho, xilli ay maanta si nabad ah u soo bandhigayeen cabashadooda," ayuu yidhi Farmaajo qoraal uu soo saaray. "Dhallinyarada Soomaaliyeed ee aaminay dalkooda, kuna shaqaynaya duruufaha adag, waxa ay mudan yihiin garab istaag iyo in laga dulqaado culaysyada iyo canshuuraha ay ka cabanayaan. Dowladda waxaan ku adkaynaynaa in ay ka waantowdo dhaqannada ay caadaysatay ee cabburinta, xadgudubka iyo xarigga."

Saamaynta Dhaqaale Ee Mustaqbalka

Soomaaliya waxay gabi ahaanba ku tiirsan tahay shidaalka dibadda laga keeno, taas oo ka dhigaysa waddan u nugul isbedbedelka suuqyada caalamka. Maalintii Jimcaha ee la soo dhaafay, qiimaha shidaalka aan la sifayn ee Maraykanka ayaa gaadhay $90.90 foostadiiba (kor u kac 36%), halka shidaalka Brent Crude ee caalamiga ah uu gaadhay $92.69 (kor u kac 27%).

Dhaqaaleyahannada ayaa ka digaya in haddii uusan shidaalku degin, saamayntu aysan ku ekaan doonin oo keliya takaasida iyo bajaajta. Sicir bararkan wuxuu saameyn toos ah ku yeelan doonaa qiimaha korontada, raashinka daruuriga ah ee dibadda laga keeno, iyo maciishadda guud, taas oo culeyska ugu weyn dhabarka u saari doonta qoysaska danyarta ah ee ku nool caasimadda. Ilaa iyo Arbacadii, ma jiro mas'uul ka tirsan Dowladda Federaalka ama maamulka gobolka Banaadir oo si furan uga hadlay xasaraddan ama soo bandhigay qorshe lagu xakamaynayo sicir bararka tamarta.