top of page
Search

Dhibic Shidaal Ah Ma Bixi Doonto": Iiraan Oo Xidhay Marinka Hormuz Kuna Hanjabtay In Foostadu Gaadhayso $200

Xaaladda cakiran ee gobolka Bariga Dhexe ayaa isku beddeshay qalalaase dhaqaale oo caalami ah kadib markii dowladda Iiraan ay si rasmi ah ugu dhawaaqday in ay xidhay Marinka istiraatiijiga ah ee Hormuz, iyada oo digniin culus u dirtay maraakiibta shidaalka.


Go'aankan ayaa daba socda duqaymihii wadajirka ahaa ee Maraykanka iyo Israa'iil ay ku qaadeen xarumaha Iiraan, taas oo xukuumadda Tehraan ku qasabtay in ay qaaddo tallaabo aargoosi ah oo curyaamin karta dhaqaalaha adduunka oo dhan.


a map showing the strait of hormuz

Hanjabaadda Ciidamada Ilaalada Kacaanka Iyo Saadaasha Shidaalka

Ebrahim Jabari oo ah la taliyaha sare ee Taliyaha Guud ee Ciidamada Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), ayaa fariin hanjabaad ah soo dhigay barta Telegram ee ciidamadaas, isaga oo bixiyay digniintii ugu cuslayd ee abid soo baxda.


"Marinku waa xidhan yahay. Haddii cid isku daydo in ay marto, halyeeyada Ilaalada Kacaanka iyo ciidamada badda ee caadiga ah ayaa gubi doona maraakiibtaas," ayuu yiri Jabari.

Wuxuu sidoo kale wacad ku maray in bartilmaameedka Iiraan uusan ku ekaan doonin oo keliya badda.


"Waxaan sidoo kale weerari doonaa dhuumaha shidaalka, mana oggolaan doonno in dhibic shidaal ah ay ka baxdo gobolka. Qiimaha foostada shidaalku wuxuu gaari doonaa 200 oo doolar maalmaha soo socda."

Waa Maxay Marinka Hormuz, Muxuuse Muhiim U Yahay?

Marinka Hormuz waa marin biyood aad u cidhiidhi ah oo dhaca inta u dhaxaysa koonfurta Iiraan iyo waqooyiga dalka Cumaan. Wuxuu isku xidhaa Gacanka Faaris iyo Gacanka Cumaan oo u sii gudba Badda Carbeed iyo badweynta caalamka. Waa halbowlaha ugu muhiimsan ee dhoofinta tamarta adduunka.


Qiyaastii in ka badan boqolkiiba labaatan (20%) dhammaan shidaalka ceyriin ee caalamka la isticmaalo ayaa maalin kasta la soo mariyaa marinkan. Dhaqaalaha waddamada waaweyn sida Shiinaha, Hindiya, Japan iyo xitaa dalalka Yurub ayaa si toos ah ugu tiirsan badqabka maraakiibta xamuulka ah ee ka soo shiraacda dekedaha Khaliijka ee soo jeexa marinkan cidhiidhiga ah.


Sidee Iiraan U Xiri Kartaa Marinkan? Istiraatiijiyadda Milatari

In kasta oo Maraykanku uu saldhigyo waaweyn oo ciidamada badda ah ku leeyahay gobolka, khubarada milatariga ayaa isku raacsan in Iiraan ay awood buuxda u leedahay in ay xirto marinkan, iyada oo aan u baahnayn maraakiib dagaal oo waaweyn. Xeeladda Iiraan ayaa ku dhisan dagaal isku dhaf ah (Asymmetric warfare) oo loo adeegsanayo qalab raqiis ah balse wax gumaada:

  • Miinooyinka Badda:Ā Iiraan waxay haysataa kumanaan miinooyinka badda ah oo ay si degdeg ah ugu daadin karto biyaha cidhiidhiga ah ee marinka, taas oo ka dhigaysa mid aan la mari karin.

  • Doonyaha Dheereeya Iyo Gantaalada:Ā Ciidamada IRGC waxay adeegsadaan boqollaal doonyo yaryar oo aad u dheereeya kuwaas oo ku rakiban gantaalada lidka maraakiibta, waxayna weeraro is qarxin ah ku qaadi karaan maraakiibta waaweyn ee xamuulka.

  • Gantaalada Xeebaha Laga Rido:Ā Iiraan waxay buuraleyda ku teedsan xeebta marinka ku haysataa unugyo gantaalo ah oo si fudud u beegsan kara markab kasta oo isku daya in uu gudbo.

  • Diyaaradaha Drones-ka Iyo Gujisyada Yaryar:Ā Awoodda diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan iyo gujisyada yaryar (midget submarines) ee ka hoos baxa biyaha ayaa sidoo kale door weyn ka qaadanaya go'doominta marinka.

Khalkhalka Suuqyada: Sucuudiga Iyo Qadar Oo La Beegsaday

Cawaaqibka ka dhashay xiritaanka marinkan iyo weerarada aargoosiga ah ee Iiraan ayaa durba ruxay suuqyada dhaqaalaha caalamka. Saamaynta ugu weyn uguna naxdinta badan waxay ku dhacday suuqyada gaaska dabiiciga ah.


Qiimaha gaaska ayaa sare u kacay ku dhawaad boqolkiiba 50 qaaradda Yurub, iyo boqolkiiba 40 qaaradda Aasiya. Kacaankan lixaadda leh ayaa yimid kadib markii dalka Qadar oo ka mid ah dalalka ugu badan ee dhoofiya gaaska la beegsaday. Shirkadda weyn ee QatarEnergy ayaa gabi ahaanba joojisay wax soo saarkii gaaska dabiiciga ah ee dareeraha ah (LNG) kadib markii xarumaheeda lagu weeraray diyaaradaha drones-ka iyo gantaalo.


Sidoo kale, boqortooyada Sucuudiga ayaa dareentay xanuunka weeraradan. Warshadda weyn ee sifeynta saliidda ee Ras Tanura ayaa la kulantay weeraro toos ah oo loo adeegsaday diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. Afhayeen u hadlay milatariga Sucuudiga ayaa wakaaladda wararka ee Sucuudiga (SPA) u xaqiijiyay in diyaaradahaas ay soo rideen nidaamyada difaaca hawadu intii aanay goobta soo gaarin. Si kastaba ha ahaatee, beegsiga warshaddan oo awood u leh in ay sifeyso in ka badan nus milyan foosto oo saliid ah maalintii ayaa argagax weyn geliyay suuqyada caalamka.

Maraykanka Oo Beenayay Ku Dhawaaqida Iiraan

Iyada oo Iiraan ay ku dhawaaqday go'doomintan, Millateriga Maraykanka ayaa dhankooda isku dayaya in ay dejiyaan argagaxa caalamiga ah. Sida ay qortay warbaahinta Fox News, taliska milatariga Maraykanka ayaa sheegay in Marinka Hormuz uusan xidhneyn, isla markaana ay wali socdaan dhaqdhaqaaqyadii maraakiibta ee caadiga ahaa.


Maraykanku wuxuu ku doodayaa in maraakiibtiisa dagaalku ay ilaalinayaan xorriyadda socdaalka badaha, waxaana muuqata in gobolka uu ka socdo dagaal weyn oo dhanka xogta iyo borobogaandada ah oo barbar socda rasaasta rasmiga ah ee la isweydaarsanayo.


Haddii xukuumadda Tehraan ay si dhab ah ugu dhiirrato in ay ficil u beddesho hanjabaadda Ebrahim Jabari, waxa hubaal ah in caalamku wajihi doono hoos u dhac dhaqaale oo la mid ah kii dhacay xilligii cunaqabataynta shidaalka ee 1970-yadii, taas oo dhibaato ba'an ku reebi doonta dal kasta oo dunida ku yaalla.

bottom of page