Dagaalka Ee Maraykanka Iyo Israa'iil Ku Qaadeen Iiraan: Ujeeddooyinka Istiraatiijiyadeed Iyo Falcelinta Caalamka
- Gallaydh News Desk
- Feb 28
- 5 min read
Iiraan ayaa gashay wejigii ugu halista badnaa ee taariikhdeeda casriga ah kadib markii xukuumadaha Washington iyo Tel Aviv ay si rasmi ah u bilaabeen olole milatari oo wadajir ah. Dagaalkan tooska ah ayaa baabi'inaya kaabeyaasha difaaca, xarumaha milatari iyo barnaamijka nukliyeerka ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah. Colaaddan oo ka gudubtay dagaalkii wakiilada iyo is-beegsigii dadbanaa ayaa ujeeddadeedu ka weyn tahay ciqaab milatari, waxayna salka ku haysaa dib u qaabayn lagu samaynayo khariidadda awoodaha ee gobolka Bariga Dhexe.
Sida Uu Dagaalku Ku Bilowday
Colaaddan baaxadda leh ma ahayn mid ku dhalatay habeen qura, balse waa natiijada xiisado isbiirsaday oo soo taxnaa sanadihii u dambeeyay. Dagaalkan tooska ah ayaa saldhig u ah silsilad isku dhacyo ah oo gobolka ruxay, gaar ahaan colaadihii baahsanaa ee dhacay sannadkii 2024 iyo gacan ka hadalkii xoogganaa ee loo bixiyay "Dagaalkii 12-ka Maalmood" ee dhex maray dhinacyada bishii Juun ee sannadkii 2025.
Inkasta oo beesha caalamku ay isku dayday in gogol nabadeed lagu xalliyo xiisadda nukliyeerka, duulaankan ayaa qarxay kadib toddobaadyo ay socdeen wada xaajoodyo aad u xasaasi ah oo gabi ahaanba is dabo joog u fashilmay. Diblomaasiyadda oo gaadhay meel xidhan ayaa abuurtay is-aamin darro labada dhinac ah oo aad u sarraysa.
Barta rasmiga ah ee uu dagaalku ka qarxay ayaa timid markii xukuumadaha Washington iyo Tel Aviv ay gaadheen go'aan istiraatiiji ah oo khatartiisa leh. Halkii ay ka sugi lahaayeen wareegga xiga ee wada hadallada nukliyeerka oo xilligaas jadwalkoodu qorshaysnaa, Maraykanka iyo Israa'iil waxay go'aansadeen in ay qaadaan weerar kedis ah (Pre-emptive strike). Ujeeddada laga lahaa dedejinta weerarkan ayaa ahayd in la curyaamiyo awoodda Iiraan kahor inta aanay wakhti u helin in ay sii dardargeliso mashruuceeda yuraaniyamta ama ay u diyaar garowdo difaac milatari oo buuxa.
Hawlgalkan oo gebi ahaanba beddelay taariikhda iyo khariidadda awoodeed ee Bariga Dhexe waxa uu si rasmi ah u bilowday saqdii dhexe ee habeenkii Sabtida, taariikhduna ahayd 28-kii February 2026, 10:00 subaxnimo xilliga maxalliga ah ee magaalada Tehraan. Waa xilligii ay diyaaradaha dagaalka ee casriga ah iyo gantaalada goobaha fog laga soo rido ee Maraykanka iyo Israa'iil ay si lama filaan ah roob uga dhigeen bartilmaameedyada ugu muhiimsan ee gudaha Jamhuuriyadda Islaamiga ah..
Goobaha La Beegsanayo Iyo Hadafyada Milatari
Hawlgalka milatari ee wadajirka ah ma aha mid si indha la'aan ah loo qaaday, balse waa mid ku salaysan xog sirdoon oo qotodheer iyo qorshe muddo la diyaarinayay. Diyaaradaha dagaalka ee casriga ah, gantaalada riddada dheer iyo kuwa badda laga soo rido ayaa beegsaday dhawr qaybood oo istiraatiiji ah kuwaas oo udub dhexaad u ah jiritaanka iyo badbaadada nidaamka:
Xarumaha Nukliyeerka: Gantaalada sida dhuumashada ah ku gala dhulka hoose ayaa lala eegtay xarumaha sida weyn loo ilaaliyo ee Natanz iyo Fordow, halkaas oo Iiraan ay ku kaydiso mishiinnada sifeeya Yuraaniyamka (Centrifuges), si meesha looga saaro awooddooda samaysashada hubka wax gumaada.
Beegsiga Hoggaanka Sare Iyo Xarumaha Dawladda: Duqaymaha ayaa si toos ah lala eegtay xarumihii taliska, guryaha gaarka ah ee madaxda sarsare, iyo dhismayaasha dawladda ee muhiimka ah. Ujeeddada laga leeyahay tallaabadan ayaa ah in la curyaamiyo awooddii go'aan qaadashada, la kala gooyo isku xidhka maamulka, lana beero cabsi toos ah oo soo wajahda maskaxda nidaamka.
Xarunta Dhexe Ee Telefishanka Qaranka (IRIB): Si loo aamusiyo awoodda borobogaandada iyo faafinta fariimaha xukuumadda, waxaa duqaymo cul culus lagu buriyay xarunta dhexe ee warbaahinta dawladda Iiraan. Tallaabadan ayaa loogu talagalay in lagu gooyo isgaadhsiinta u dhaxaysa nidaamka iyo shacabka, taas oo abuuraysa xaalad jahawareer ah iyo macluumaad la'aan baahsan oo dalka dhexdiisa ah.
Awoodda Difaaca Cirka Iyo Gantaalada: Waxaa la burburiyay inta badan nidaamyada difaaca hawada ee Iiraan oo ay ku jiraan nidaamyada S-300 ee ay ka iibsatay Ruushka, iyo waliba saldhigyada dhulka hoose ee lagu kaydiyo gantaalada baalistikada ee riddada dheer.
Warshadaha Drones-ka Iyo Saanadda: Goobaha lagu farsameeyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee loo yaqaan Shahed iyo warshadaha hubka ayaa dhulka la sintay si loo gooyo saadka milatari ee gaadhaya kooxaha wakiilada ah ee ku fidsan Bariga Dhexe.
Kala Duwanaanshaha Hadafka Maraykanka Iyo Kan Israa'iil
Inkasta oo ay si wadajir ah hawlgalkan u fulinayaan, haddana ujeeddooyinka istiraatiijiyadeed ee fog ee Washington iyo Tel Aviv waa kuwo si weyn u kala duwan dhinaca baaxadda iyo dhammaadka ciyaarta (endgame).
Hadafka Israa'iil: Xukuumadda Tel Aviv waxay Iiraan u aragtaa khatarta koowaad ee ku wajahan jiritaankeeda. Sidaas darteed, hadafka kama dambaysta ah ee Israa'iil ma aha oo keliya in ay burburiso barnaamijka nukliyeerka, balse waa in ay Iiraan daciifiso ilaa heer aanay weligeed khatar milatari ama mid amni ku noqon karin dawladda Israa'iil. Ujeeddada fog ee Tel Aviv waa in xididada loo siibo oo la gaadho burburka dhammaystiran ee nidaamka Kacaanka Islaamiga ah, iyada oo aaminsan in in meesha laga saaro maamulka Tehraan ay tahay dammaanadda kaliya ee dhabta ah ee si rasmi ah loogu cidhib-tiri karo shabakadda kooxaha wakiilada ah ee xuduudahooda go'doonka ku hayay.
Hadafka Maraykanka: Washington waxay raadinaysaa in ay dib u soo celiso awooddeedii cabsida (Deterrence) iyada oo hoos u dhigaysa awoodda milatari ee Iiraan. Maraykanku ma doonayo in uu galo dagaal dhulka ah ama qabsado Iiraan sidii Ciraaq oo kale. Ujeeddadoodu waa in ay cirib-tiraan awoodda Iiraan ay dhibaato uga geysan karto marinada badda, in ay hor istaagaan samaysashada hub nukliyeer ah, iyo in ay kiciyaan cadaadis gudeed oo aakhirkii sababi kara in nidaamka Iiraan uu gudaha iska cuno oo uu iskiis u dumo.
Falcelinta Quwadaha Caalamka
Dagaalkan ayaa dunida u qaybiyay laba daraf, isagoo abuuray mawjado diblomaasiyadeed oo laga dareemay caasimadaha waaweyn ee caalamka.
Xulafada Reer Galbeedka (UK, France, Germany, Canada): Dalalkani waxay si wadajir ah u soo saareen bayaano ay ku taageerayaan xaqa Israa'iil iyo Maraykanku u leeyihiin in ay isdifaacaan kana hortagaan khatarta nukliyeerka. Hase yeeshee, waxay walaac xooggan ka muujiyeen in dagaalku uu ku fido dalalka deriska ah, iyagoo ku baaqay in la xakameeyo khasaaraha soo gaadhaya dadka rayidka ah.
Quwadaha Bari (Ruushka Iyo Shiinaha): Moscow iyo Beijing ayaa si kulul u cambaareeyay weeraradan, iyaga oo ku tilmaamay xadgudub qaawan oo ka dhan ah madaxbannaanida Iiraan iyo xeerarka caalamiga ah. Shiinaha ayaa ku baaqay shir degdeg ah oo uu yeesho Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, halka Ruushku uu ka digay in falkani uu horseedi doono dagaal caalami ah oo aan la xakameyn karin.
Waddamada Aasiya Iyo Gobolka (Turkey, India, Pakistan): Xukuumadda Ankara ayaa cambaaraysay ficilada milatari ee Maraykanka iyo Israa'iil iyada oo ku baaqday in la joojiyo daadinta dhiigga. Pakistan ayaa muujisay walaac weyn oo ku aaddan in dagaalkani uu gobolka u horseedo isku dhacyo diimeed iyo firqooyin dhex mara bulshooyinka muslinka ah. Dhanka kale, dalka Hindiya ayaa qaatay mowqif dhex-dhexaad ah, isaga oo ka walaacsan saamaynta weyn ee dagaalku ku yeelan doono amniga tamarta ee caalamka iyo kumannaanka muwaadiniintooda ah ee ka xoogsada Bariga Dhexe.
Qalalaaska Dhaqaalaha Caalamka: Saliidda Iyo Marinka Hormuz
Waxa dagaalkan ka dhigaya mid saameyntiisu gaadhayso qof kasta oo dunida ku nool waa xudunta uu ka dhacayo. Saacado gudahood markii ay duqaymuhu bilowdeen, sicirka saliidda caalamka ayaa cirka isku shareeray. Cabsida ugu weyn ee haysata suuqyada maaliyadda ayaa ah suurtagalnimada in Iiraan, oo raadinaysa dariiq ay kaga aargudato duqaymaha, ay xidho Marinka Hormuz oo ah dhuunta ugu muhiimsan ee ay marto in ka badan labaatankiiba boqol saliidda dunidu isticmaasho.
Kordhinta qiimaha shidaalka iyo kharashka caymiska maraakiibta ee maraya Badda Cas iyo Gacanka Cadan ayaa sababtay cabsi laga qabo in sicir barar cusub uu ku dhufto dhaqaalaha caalamka. Tani waxay dagaalka ka dhigaysaa mid aan ku koobnayn oo keliya Iiraan, Israa'iil iyo Maraykanka, balse ah masiibo dhaqaale iyo mid amni oo tijaabinaysa nidaamka caalamiga ah oo dhan.
