Curyaaminta Iiraan: Sida Loo Tirtiray Maskaxdii Iyo Udub-dhexaadkii 'Isbahaysiga Iska Caabinta'
- A Gallaydh Editorial
- Mar 3
- 6 min read
Dagaalladii ugu dambeeyay ee Maraykanka iyo Israa'iil ay ku qaadeen Iiraan iyo dilalkii is xig-xigay ee lala beegsaday madaxda sar-sare, waxay muujinayaan qorshe nidaamsan oo si xeeladaysan loo dajiyay si loo burburiyo udub-dhexaadka istiraatiijiyadeed iyo aragtiyeed ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah. Ilaa sannadkii 2020, ugu yaraan 15 ka mid ah shakhsiyaadka ugu saamaynta badnaa dawladda Iiraan iyo xulafadeeda gobolka ee loo yaqaan "Isbahaysiga Iska Caabinta" ayaa la khaarajiyay, waana olole milatari oo baaxaddiisa aan horay loo arag.
Waxaa muuqata in qorshahani uu ka soo guuray weeraro goos-goos ah oo lala beegsanayay jilayaasha dagaalada wakiilada, isagoo isu beddelay olole xididdada u siibaya halbowlaha dawladda ee Tehraan. Tallaabooyinkan ayaa tilmaamaya isbeddel baaxad leh oo si joogto ah u qaabayn doona nidaamka cusub ee Bariga Dhexe.
January 3, 2020
Qasem Soleimani
Naqshadeeyihii Isbahaysiga
January 3, 2020, diyaarad aan duuliye lahayn oo Maraykanku leeyahay ayaa duqayn ay ka fulisay Madaarka Caalamiga ah ee Baqdaad ku dishay Sarreeye Gaas Qasem Soleimani. Isaga oo ahaa taliyihii Ciidanka Quds ee Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), Soleimani waxa uu ahaa naqshadeeyaha iyo maskaxda ugu weyn ee saamaynta Iiraan ku leedahay gobolka, isaga oo maamulayay shabakadaha hubaysan ee ku teedsan Ciraaq, Suuriya, Lubnaan iyo Yemen. Waxa loo beegsaday si loo curyaamiyo isku-dubbaridka weerarrada ka dhanka ah danaha Maraykanka. Saamaynta ugu weyn ee dilkiisu reebay waxay noqotay in Ciidanka Quds ay galaan xaalad difaac ah, waxaana meesha ka baxday soo jiidashadii iyo awooddii hoggaamineed ee mar qudha isku haysay kooxaha kala duwan ee maleeshiyaadka ah.
December 25, 2023
Sayyed Razi Mousavi
Khabiirkii Saadka
Ciidamada Israa'iil ayaa Sayyed Razi Mousavi ku dilay Dimishiq bishii Diseembar 25, 2023. Isaga oo ahaa Sarreeye Guuto sare, doorkiisu waxa uu ahaa maamulida tooska ah ee waddooyinka saadka ee hubka casriga ah lagu gaadhsiiya kooxda Xisbullah. Waxa la beegsaday si loo gooyo "buundada" Iiraan iyo Xisbullah. Tallaabadani waxay sababtay hoos u dhac weyn oo ku yimid awoodda Xisbullah ay dib ugu kobcin karto kaydkeeda gantaalada, maadaama ay aad u yaraayeen dadka lahaa xidhiidhada qotada dheer ee gudaha Suuriya ee Mousavi uu dhisayay tobannaan sano.
April 1, 2024
Mohammad Reza Zahedi
Taliyihii Dadbanaa
Bishii Abriil 1, 2024, duqayn lala beegsaday qunsuliyadda Iiraan ee Dimishiq ayaa lagu dilay Mohammad Reza Zahedi. Waxa uu ahaa xidhiidhiyaha ugu weyn ee u dhexeeya Ciidanka Quds iyo hoggaanka Xisbullah ee Lubnaan. Zahedi waxa loo khaarajiyay isaga oo hayay furayaasha sirta ah ee hawlgallada iyo weerarrada laga soo qaado Suuriya. Khaarajintiisu waxa ay abuurtay banaan sirdoon oo weyn, taas oo Iiraan ku qasabtay in ay ku tiirsanaato taliyeyaal khibradoodu yar tahay oo aan lahayn fahamkiisa xeeladeed ee jiidda dagaalka ee gobolka Shaam.
July 31, 2024
Ismail Haniyeh
Hoggaamiyihii Siyaasadda
31kii Bishii Todobaad ee 2024, ayaa la arkay khaarajinta hoggaamiyihii siyaasadda ee Xamaas Ismaaciil Haniyeh oo ku sugnaa guri marti ah oo ammaan adag leh oo IRGC ay ku leedahay Tehraan. Waxa uu ahaa xidhiidhiyaha ugu weyn ee dhanka diblomaasiyadda iyo dhaqaalaha ee u dhexeeya Qasa iyo Tehraan. Beegsiga lala beegsaday ciidda Iiraan dhexdeeda ayaa u badnayd in loogu talagalay in lagu muujiyo awood darrada nidaamka ee ilaalinta martidiisa. Dhacdadan ayaa la rabay inay wiiqdo kalsoonida xulafada Sunniyiinta ah, kuwaas oo markaas Tehraan u arki doona saldhig aan ammaan lahayn oo sirdoonka cadowgu uu dhex dabbaalanayo.
September 27, 2024
Hassan Nasrallah
Tiirkii Fikirka Iyo Caqiidada
Bishii Sebteembar 27, 2024, duqayn culus oo ay Israa'iil ka fulisay Bayruut ayaa lagu dilay Xasan Nasrallah, Xoghayaha Guud ee Xisbullah. Muddo 32 sano ah, waxa uu ahaa saaxiibka ugu miisaanka culus ee Iiraan ku leedahay gobolka. Ujeeddada laga lahaa dilkiisa ayaa ahayd in la burburiyo xudunta nafsiyeed iyo istiraatiijiyadeed ee Xisbullah. Bannaanka uu ka baxay ayaa ah mid baaxad leh, Isbahaysiga Iska-caabintu waxa uu waayay khudbad jeediyihii ugu waxtarka badnaa iyo xidhiidhiyihii ugu weynaa ee isku tolayay hawlgallada milatari iyo siyaasadda gobolka.
Abbas Nilforoushan
Isku-duwihii Hawlgallada
Cabaas oo lala dilay Nasrallah, waxa uu ahaa Ku xigeenka Taliyaha Hawlgallada ee IRGC. Doorkiisu waxa uu ahaa iswaafajinta farsamo ee istiraatiijiyadda Iiraan iyo xeeladaha goobta dagaalka ee Lubnaan. Waxa la beegsaday si loo hubiyo in Xisbullah aanay si degdeg ah dib isugu soo abaabulin dhimashadii Nasrallah kadib. Natiijada la filayay ayaa ahayd in uu gabi ahaanba istaago isgaadhsiinta tooska ah ee u dhexaysa IRGC iyo xoogageeda Lubnaan xilliyada dagaallada adag socdeen.
October 16, 2024
Yahya Sinwar
Maskaxdii 7-da Oktoobar
Yahya Sinwar, oo ahaa hoggaamiyaha guud ee Xamaas iyo ninkii daaha gadaashiisa ka qorsheeyey weerarkii 7-da Oktoobar, waxaa dileen ciidamada Israa’iil gudaha magaalada Rafah ee Marinka Qaza taariikhdu markay ahayd 16-kii Oktoobar, 2024. Isagoo ahaa mas’uulka ugu sarreeya ee Qaza, wuxuu ahaa xidhiidhka koowaad ee ka dhexeeya garabka ciidanka ee Xamaas iyo qorsheeyayaasha istaraatiijiyadeed ee IRGC-da Iran. Waxaa loo beegsaday isagoo ahaa shakhsiga ugu muhiimsan ee liiska bartilmaameedyada ee hawlgalkii "Swords of Iron," iyadoo ciribtirkiisa ay isbahaysiga reer Galbeedku u arkayeen shuruud aan laga gorgortami karin oo lagu duminayo garabka koonfureed ee isbahaysiga Iran. Natiijadii ka dhalatay geeridiisu waxay ahayd burbur dhab ah oo ku yimid hoggaankii ciidanka ee Xamaas.
June 13, 2025
Hossein Salami
Taliyihii Guud
Sarreeye Gaas Hossein Salami, madaxii IRGC, ayaa la xaqiijiyay in la dilay 13 kii Juun 2025. Waxa uu mas'uul ka ahaa dhammaan hawlgallada gudaha iyo dibadda ee Ilaalada Kacaanka. Salami waxa la beegsaday si loo wiiqo sharaftii hay'adeed iyo qaab dhismeedkii taliska ee Ciidanka Ilaalada. Geeridiisu waxa ay IRGC oo ah difaacaha ugu dambeeya ee nidaamka loogu talogalay inay geliso xaalad "dawakh istiraatiijiyadeed", iyaga oo la halgamaya sidii ay u ilaalin lahaayeen asluubta gudaha iyaga oo isla markaasna dagaal dibadda ah ku jira.
Mohammad Bagheri
Maskaxdii Istiraatiijiyadda
Intii lagu guda jiray duulaankii bishii Juun 2025, waxaa sidoo kale la dilay Taliyihii Guud ee Ciidamada Qalabka Sida Mohammad Bagheri. Waxa uu ahaa sarkaalka milatari ee ugu darajada sarreeya Iiraan, isaga oo mas'uul ka ahaa nidaamka difaaca guud ee dalka. Beegsiga Bagheri waxa uu ahaa weerar ka dhan ah "maskaxda" milatariga. Falkan waxaa loogu talogalay luminta dhammaystiran ee qorshaynta milatari ee dhexe, taas oo qaybaha milatariga Iiraan ku qasbaysa in ay si gooni gooni ah u hawlgalaan iyada oo aan la helin istiraatiijiyad qaran oo midaysan.
Amir Ali Hajizadeh
Khariibkii Gantaalaha
Sarreeye Guuto Amir Ali Hajizadeh, madaxa Ciidanka Cirka ee IRGC, ayaa sidoo kale la dilay bishii Juun 2025. Waxa uu ahaa maskaxdii ka dambaysay barnaamijyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaalada baalistikada. Waxa la beegsaday si loo wiiqo "gacan dheeraanta" Iiraan. Dilkiisu wuxuu sababay curyaaminta iyo fadhiidnimada horumarinta tignoolajiyada gantaalada Iiraan iyo luminta kormeerka farsamo ee loo baahan yahay si loo fuliyo weerarro adag oo isku xidhan.
February 28th, 2026
Ali Khamenei
Awooddii Ugu Sarraysay
Hoggaamiyaha Sare ayaa la xaqiijiyay in lagu dilay duqayn wadajir ah oo Maraykanka iyo Israa'iil ay ku qaadeen xaruntiisa magaalada Tehraan. Isaga oo ahaa awoodda kama dambaysta ah ee go'aamisa diinta iyo dawladda, awooddiisu waxay ahayd mid aan cidna la wadaagin. Waxa la beegsaday si loo jaro silsiladda aragtiyeed ee Kacaankii 1979. Bixitaankiisu waxa uu dalka ku ridayaa xiisad dhaxal-sugid oo aan horay loo arag, oggolaansho la'aantiisna, sharcinimada nidaamka Jamhuuriyadda Islaamiga ah ayaa qarka u saaran in ay isu beddesho dagaal sokeeye iyo is qabqabsi awoodeed.
Mahmoud Ahmadinejad
Astaantii Shacabka Ee Mayalka Adkaa
Madaxweynihii hore Maxamuud Axmadinejad ayaa lagu dilay isla duqaymihii February 28. In kasta oo aanu hadda awood fulineed hayn, haddana waxa uu sii ahaa astaan dadweyne oo awood badan. Waxa u badnayd in la beegsaday si looga hortago in uu buuxiyo bannaanka awoodeed ee uu ka tagay Hoggaamiyaha Sare. Cawaaqibta dhimashadiisu waa ka saarista shakhsi muhiim ah oo kulmin karayay dadka saboolka ah ee magaalooyinka iyo salka mayalka adag si ay u taageeraan badbaadada nidaamka.
Aziz Nasirzadeh
Wasiirkii Difaaca
Casiis Nasirzadeh oo ahaa Wasiirka Difaaca ayaa la dilay intii lagu guda jiray duqaymihii bishii labaad ee 2026 isaga oo la kulmayay Golaha Difaaca. Doorkiisu waxa uu ahaa maamulida warshadaha soosaarka hubka. Beegsigiisu waxa uu ahaa tallaabo ka dhan ah "warshadda" mashiinka dagaalka ee Iiraan. In kasta oo saamaynta buuxda aan weli la arkin, geeridiisu aragti ahaan waxa ay curyaamin kartaa Wasaaradda Difaaca iyo Saadka Ciidamada Qalabka Sida, taas oo suurtagal ah in ay goyso taageerada warshadeed iyo soosaarka qalabka ee loo baahan yahay si loo sii wado jawaab milatari oo xooggan bilaha soo socda.
Mohammad Pakpour
Taliyihii Ciidamada Dhulka
Sarreeye Guuto Mohammad Pakpour, madaxa Ciidamada Dhulka ee IRGC, ayaa la khaarajiyay bishii labaad 28. Waxa uu ahaa ninka mas'uulka ka ah cabbudhinta kacdoonnada gudaha iyo maamulida xuduudaha. Waxa la beegsaday si loo daciifiyo gacan ku haynta nidaamka ee dhulkiisa. Cawaaqibta suurtagalka ah waa korodhka fallaagowga gudaha iyo dhaqdhaqaaqyada gooni u goosadka ee Kurdiyiinta ama Baluujka maadaama "gacantii birta ahayd" ee ciidamada dhulku ay weyday taliyiheedii.
Ali Shamkhani
Ruug Caddaagii Amniga
Cali Shamkhani, oo ah la taliye sare iyo ruug caddaa dhanka amniga ah, ayaa sidoo kale lagu dilay hawlgalladii February 2026. Waxa uu u shaqaynayay sidii wada xaajoodaha ugu weyn ee nidaamka iyo xalliye khilaafaad. Ujeeddadu waxay ahayd in meesha laga saaro marin kasta oo diblomaasiyadeed oo khibrad leh oo xabbad joojin keeni karayay. Saamaynta tooska ah ee ka dhalanaysa ayaa ah "go'doon diblomaasiyadeed" oo dhammaystiran, taas oo la macno ah in aanay hadhin cid leh awood ay kaga gorgortanto soo afjarida colaadda.
Abdolrahim Mousavi
Madaxii Ciidamada Caadiga Ah
1da Bishii 3aad, 2026, madaxii ciidamada caadiga ah (Artesh), Cabdiraxiim Mousavi, ayaa la dilay. Doorkiisu waxa uu ahaa in uu hubiyo in milatariga caadiga ahi uu daacad u sii ahaado dawladda si la mid ah IRGC. Waxa la beegsaday si loo dhammaystiro "gooynta dhammaystiran" ee madaxda silsiladda milatariga. Cawaaqibtu waa suurtagalnimada in ciidanka caadiga ahi uu burburo ama goosto, maadaama qaab dhismeedka taliska midaysan ee isku xidha Artesh iyo dawladda dhexe uu hadda si dhab ah meesha uga baxay.
