Mark Carney: Qarnigii Nabad-ku-tiirsanaanta Oo Dhamaaday

Khudbaddii hogaanka Canada ka jeediyay Golaha Dhaqaalaha Adduunka ayaa calaamad u noqotay isbeddel weyn oo ku socda nidaamka caalamiga iyo xiriirka u dhexeeya quwadaha waaweyn, iyadoo Carney uu ku baaqay in “quwadaha dhexdhexaad ah” ay yeeshaan iskaashi istiraatiiji ah.

---

Khudbaddii uu ra’iisal wasaare Mark Carney ka jeediyey World Economic Forum ee Davos sanadkan 2026 ayaa noqotay mid ka mid ah hadallada ugu saameynta badan ee laga jeediyey madashaasi sannado badan, iyada oo ay dhageysteen madaxda ugu awoodda badan dunida iyo falanqeeyayaal siyaasadeed. Carney, oo dhawaan la wareegay xilka madaxnimada Canada, wuxuu khudbadiisa ku tilmaamay in “nidaamkii caalamiga ahaa ee ku dhisnaa xeerar la isku raacsan yahay uu dhammaaday,” islamarkaana dunidu hadda gashay xilli uu ku salaysan yahay tartan ballaaran oo quwadaha waaweyn ah.

Carney si rasmi ah uma xusin madaxweynaha Mareykanka, Donal Trump, laakiin khudbaddiisa qeybtii ugu muhiimsayd waxa si cad uga muuqatay fal-celin oo ku wajahan siyaasadaha uu Trump hogaaminayo — siyaasado uu tilmaamay inay caqabad ku yihiin nidaamka caalamiga ah iyadoo quwadaha xoogga leh ay isticmaalayaan awooddooda dhaqaale sidii hub, iyo xidhiidhada ganacsi sida aalado lagu qasbo dalalka kale.

Carney ayaa yidhi: “Dhawr iyo toban sano, dalal la mid ah Canada waxay ku barwaaqoobeen nidaamkan caalamiga ah oo ku dhisnaa xeerar iyo heshiisyo la isku raacsan yahay. Waxaan ku biirnay hay’adihiisa, waan ammaannay mabaadi’diisa, waxaanan ka faa’iidaysannay saadaalintiisa iyo xasilloonidiisa… Laakiin sannadihii u dambeeyey, quwadaha waaweyn waxay bilaabeen inay uu beddelaan isku-xidhnaanshahaas hub dhaqaale, canshuuraha inay u adeegsadaan cadaadis, kaabayaasha maaliyadeedna ka dhigeen awood isu sheegasho, halka silsiladaha sahaydu noqdeen nuglaansho la adeegsan karo.” 

Carney: Nidaam Hore u Dhammaaday

Khudbadda Carney waxa ay si qoto dheer u faahfaahisay in waxa loo yaqaanay nidaamka caalamiga ee ku dhisan xeerarka iyo heshiisyada la aqoonsan yahay uu noqday mid marba marka ka dambeysa lagu dhaqmo si laba-geesood ah — gaar ahaan marka ay tahay danaha quwadaha waaweyn. Waxay tani ka dhigan tahay in heshiisyada ganacsi, shuruucda xuduudaha, iyo wadashaqeynta amni aysan hadda sii ilaalin karin isku xidhnaanshaha ay lahaayeen wixii ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Adduunka.

Carney ayaa tusaale u soo qaatay in nidaamkii xeerarka ku dhisnaa uu ahaa “isfaham wanaagsan” — nidaam dadka iyo dowladaha u ogolaaday inay ku noolaadaan xaalad la saadaalin karo, balse hadda quwadaha waaweyn ay u dhaqmayaan sidii inaysan xeerku saameyn ku lahayn go’aannadooda.

Canada iyo Tartanka Quwadaha Waaweyn

Carney wuxuu ku baaqay in dawladaha “quwadaha dhexdhexaadka ah” sida Canada, ay iska kaashadaan sidii loo dhisi lahaa nidaam cusub oo ka tarjumaya qiimaha ay kala leeyihiin dawladaha yaryar iyo kuwa dhexdhexaadka ah; qiimahaas oo ay ka mid yihiin xurmo xuquuqda aadanaha, horumar waara, iyo ilaalinta madaxbannaanida iyo xuduudaha dawladaha.

Carney waxa uu si cad u shaaciyey in dunidu ay ku jirto “rupture” — burbur iyo kala fogaansho, halkii ay ka ahaan lahayd isbeddel tartiib tartiib ah. Taasi waxa ay muujinaysaa in xilli hore loo maleyn jiray in nidaamka caalamiga ah uu sii socon doono, hadda si lama filaan ah looga hadlayo in la waayey xasilloonidiisi kale.

Khudbaddiisa ayaa si weyn loo amaanay, waxaana uu saray kacay oo sacab tageero uu tumay dhamaan goob-joogta, taas oo ah wax aan caado uu ahayn kulamada heerka Davos. Laakiin sidoo kale waxay dhalisay jawaab celin adag, gaar ahaan dhinaca Maraykanka. Madaxweyne Trump ayaa si cad uga jawaabay, isagoo ku eedeeyey Canada inay tahay dal uu garbaha saaray Maraykanka, wuxuuna ku dooday in Canada “ku nooshahay Mahadnaq ay u hayso Maraykanka.”

Saameynta Siyaasadeed ee Khudbadda

Khudbadda Carney ma ahayn oo kaliya dib u eegis ku saabsan nidaamka caalamiga ah ee dunida; waxay sidoo kale calaamad u ahayd isbedel weyn oo ku yimid xidhiidhka Canada la leedahay Maraykanka. Tani waa arrin taariikhi ah maadaama labada dal ay muddo dheer lahaayeen iskaashi dhaqaale iyo amni oo aad u adag, oo ay ku jiraan heshiisyo caalami ah sida NATO iyo NORAD oo ilaalin jiray xasiloonida Waqooyiga Ameerika.

Carney wuxuu sidoo kale ku baaqay in dawladaha dhexdhexaadka ah ay u baahan yihiin inay iska kaashadaan si ay uga hortagaan in la dulmiyo ama la qasbo dalalka yaryar, isagoo tilmaamay in haddii “aan la joogin miiska go’aan qaadashada, aan noqon doonno hilibka lagu cuno.” 

Fikirka Caalamiga ah iyo Jawaabaha Kale

Dhinacyada kale ee dhaqaalaha iyo siyaasadda caalamiga ah ayaa isku raacsan in nidaamka caalamiga uu is beddelay, laakiin qaar ayaa ka digaya in aanay sida Carney u arkin burbur dhammaystiran, balse ay tahay isbeddel joogto ah oo la qabsasho u baahan. Tusaale ahaan, madaxda European Central Bank iyo IMF waxay ku tilmaameen in nidaamka uu is beddelayo, balse ay weli jiraan baahi weyn oo wadashaqeyn caalami ah.

Khudbadda Carney waxay sidoo kale ku soo beegan tahay xilli uu dalkiisu horay ugu sii socdo inay furtaan xidhiidh ganacsi oo istiraatiiji ah la leh Shiinaha, taasoo ka duwan xidhiidhkii hore ee xoogga saarayay kaliya iskaashiga ay la lahaayeen Maraykanka.

Gunaanad

Mark Carney wuxuu Davos ka jeediyey khudbad ku qotonta fahamka ah in nidaamkii caalamiga ee ku dhisnaa xeerar la isku raacsan yahay uu dhammaaday — loona baahan yahay in la abuuro mid cusub oo ka tarjumaya tartanka quwadaha waaweyn iyo isbeddelka geostrategic ee dunida. Wuxuu ku boorriyay dawladaha dhexdhexaadka ah inay dhisaan iskaashi dheeraad ah, si ay uga hortagaan in la dulmiyo dalalka yaryar, una abuuraan nidaam ka waara kana madax bannaan cadaadiska quwadaha waaweyn.