Madaxweynaha Uganda Wiilkiis oo ku hanjabay cuna-qabatayn Maraykanka
- Hassan Gallaydh

- Jan 26
- 4 min read
Madaxweyne Yoweri Museveni oo dhowaan dib loo doortay kaddib doorasho ay ku muransan tahay natiijadeeda, ayaa wajahaya eedeymo caalami ah oo ku saabsan xasillooni-darro siyaasadeed iyo tacaddiyo ka dhan ah mucaaradka. Tan iyo markii la dhawaaqay natiijada doorashada, hoggaanka militariga ee Uganda—oo uu madax ka yahay wiilka madaxweynaha, General Muhoozi Kainerugaba—ayaa si muuqata u lug ku lahaa howlgallada sugidda amniga ee dalka, taas oo qayb ahaan sababtay in taageerayaasha mucaaradka la xiro dad badan la dilo. Reuters ayaa sheegtay in 2,000 taageere mucaarad la xidhay islamarkaana 30 qof lagu dilay inta lagu guda jiray dib u riixid ciidan ka dhan ah mucaaradka, halka hoggaamiyihii mucaaradka, Bobi Wine, lagu qasbay inuu qarsoodi galo isaga iyo xubno ka tirsan xisbiga National Unity Platform (NUP).

Dhinaca siyaasadda dibadda, wareegyada sare ee Maraykanka ayaa ka digaya in dhacdooyinkani ay dhaawici karaan xiriirka ammaanka ee Ugandha iyo Washington. Guddoomiyaha Guddiga Arrimaha Dibadda ee Aqalka Senate-ka ee Maraykanka, Jim Risch, ayaa sheegay in doorashadan la muransan yahay ay tahay “tijaabo madhan” oo lagu sharciyeeyo talada Museveni mudo dheer, isaga oo ku baaqay in Maraykanku dib u eego xiriirka amaanka ee Kampala iyo xitaa uu saaro cuna-qabatayn lagu beegsanayo dadka la tuhunsan yahay inay ku lug leeyihiin tacaddi.
Taasi ayaa kasoo horjeeda Soomaali la mid ah oo lagu adkeeyey xaaladda gudaha Uganda, taas oo si weyn u beddeshay sawirka caalamiga ee dalka iyo kaalintiisa ku aaddan ilaalinta nabadda gobolka. Iyadoo mas’uuliyiinta Kampala ay ku doodayaan in arrintu tahay arrin gudaha ah, wacdiga Muhoozi ee ku saabsan in uu isaga iyo Ciidanka Uganda ay si degdeg ah u “ka jawaabi doonaan” haddii Maraykanku cuna-qabatin ku soo rogo isaga ama Uganda ayaa sii hurinaya xiisadda diblumaasiyadeed.
Soo bandhigida Hanjabaadaha: Siyaasadda Muhoozi ee Cuna-Qabataynta
Muhoozi Kainerugaba ayaa ka jawaabay baaqyada cuna-qabataynta isagoo ku tilmaamay “tirooyin ahaansho iyo mideda xornimo” iyo hadal ah in haddii Maraykanka “qalad ku sameeyo” ama Uganda ama isaga la beegsado, Kampala ay “si la mid ah uga jawaabi doonto.” Xogaha qaar ee ka soo baxaya baraha bulshada ayaa tilmaamaya in Muhoozi uu hadalladiisa ku saleeyay arrimo la xidhiidha xornimada iyo madax-bannaanida, isagoo ku dhaliilay siyaasadda dibadda ee reer galbeedka ee ku wajahan dalal Afrika ah, balse aragtidan ayaa si weyn u kala qeybisay falanqeeyayaasha caalamka.
Muhoozi, oo sare u qaaday sumcadda uu ku leeyahay siyaasadda gudaha ee Uganda, ayaa sidoo kale ahaa sababta hadda ay dad badan uga welwelsan yihiin mustaqbalka siyaasadeed ee dalka. In kasta oo uu yahay taliyaha Ciidanka Uganda, hadalladiisa ku saabsan xidhiidhka caalamiga ah ayaa gaaray heer uu xitaa ka dhaliyay dood ku saabsan in ay jiraan cabsi loo qabo in uu saameyn ku yeesho go’aannada sare ee dowladda. Waxa kale oo la sheegay in isbeddelkan uu ka tarjumayo “muuqaal cusub oo hoggaamineed” oo lagu danaynayo awood ballaadhsi, taas oo ka baxsan doorka caadiga ah ee madaxweynaha dhexe.
Xaalado Hore oo Muujinaya Hadallo Ama Ficillo Murti-Dhalin Leh oo uu Sameeyay Muhoozi
Muhoozi Kainerugaba waxa uu leeyahay taariikh dhanka warbaahinta bulshada ka dhalisay muran iyo xiisado diblumaasiyadeed:
Hanjabaaddii Nairobi (2022): Markii uu ahaa taliyaha ciidamada dhulka ee Uganda, Muhoozi ayaa Twitter ku sheegay in ciidankiisu “uusan qaadan doonin wax ka badan laba toddobaad” in ay qabsadaan magaalada Nairobi ee Kenya. Hadalkaasi wuxuu sababay caro diblumaasiyadeed, taasoo ku qasabtay madaxweyne Museveni inuu si toos ah ula hadlo madaxweynaha Kenya una raalli-geliyo.
Weerarro Afka ah oo ka dhan ah Bobi Wine: In ka badan hal mar ayuu Muhoozi bartiisa ku weeraray hoggaamiyaha mucaaradka Bobi Wine, isaga oo ku tilmaamay “argagixiso” isla markaana si dadban u difaacay tallaabooyin amni oo lagu dilay ama lagu xidhay taageerayaashiisa. Tani waxay dhalisay cambaarayn caalami ah oo ku saabsan xuquuqda aadanaha.
Sheegashadii Qabsashada Khartoum: Intii uu socday dagaalka Suudaan, Muhoozi ayaa bartiisa bulshada ku qoray hadal uu ku sheegay in isaga iyo ciidankiisu “si fudud u qabsan karaan Khartoum” haddii ay go’aansadaan, hadal loo arkay mid ka baxsan awoodda Uganda kana sii huriyay walaaca ku saabsan faragelin goboleed.
Hanjabaado Gudaha Siyaasadda Uganda: Marar kale ayuu ku qasbanaaday inuu tirtiro farriimo uu ku hanjabay tallaabooyin adag oo ka dhan ah siyaasiyiin iyo hay’ado gudaha ah, taas oo muujisay sida uu baraha bulshada ugu adeegsado cadaadis siyaasadeed.
Falanqeyn: Maxay Tani Ka Dhigan Tahay Siyaasadda Uganda iyo Awoodda Gobolka?
Habdhaqanka Muhoozi ee ku saabsan hanjabaadaha cuna-qabataynta iyo hadallada kale ee muranka dhaliyay ayaa calaamad u ah isbedel ku yimid siyaasadda awoodda ee Uganda, isagoo weli ka tirsan hoggaanka militari isla markaana si cad u soo bandhigaya mowqifyo siyaasadeed oo xasaasi ah. Tani waxay u muuqataa mid ka tarjumaysa in uu yahay qof door qaatay isaga oo aan ka tarjumaynin kaliya hab dhaqanka difaaca ee ciidamada, balse sidoo kale yahay shaqsi doonaya in uu saameyn ku yeesho go’aamada siyaasadeed ee dalka.
Xaaladahan ayaa sidoo kale horseeday in qaar ka mid ah sharci-yaqaannada gobolka ay bilaabeen olole lagu dalbanayo cuna-qabatayn goboleed ama diblumaasiyadeed oo la saaro Muhoozi, iyagoo ku eedeeyay hadalladiisa inay khatar ku yihiin nabadda gobolka ee Bariga Afrika.
Si kastaba ha ahaatee, taageerayaasha Kampala waxay ku doodayaan inaan cuna-qabatayntu aysan ku habboonayn dal sida Uganda oo ay qayb ka tahay iskaashiga ammaanka gobolka, taas oo keentay dood adag oo ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka iyo sida beesha caalamku uga jawaabayo.



