Masar oo Itoobiya u Soo Bandhigtay Fursad Marin-badeed, Shuruudna Ka Dhigaysa Heshiis Nile ah
- Hassan Gallaydh
- Feb 24
- 3 min read
Warbixin ka soo baxday The National ayaa sheegtay in Qaahira diyaar u tahay inay Itoobiya ka caawiso helista marin badeed oo gaadha Badda Cas, haddii Addis Ababa muujiso dabacsanaan lagana heshiiyo muranka Webiga Nile iyo maamulka biyo-xireenka GERD. Hase yeeshee ilo Masri ah ayaa si rasmi ah u diiday in dalabkan la gaadhsiiyay heer go’aan, taas oo ka dhigaysa arrin weli ku jirta heer warar iyo tijaabo diblomaasiyadeed.
Sida ay werisay The National, Masar waxay fariin u dirtay Itoobiya iyo Maraykanka, taas oo xambaarsan fikrad is dhaafsi danaha ah: Itoobiya waa in ay dabacsanaan ka muujisaa wada xaajoodyada biyaha Nile, Masarna waxay ka shaqayn kartaa in Itoobiya loo fududeeyo marin ganacsi iyo saadka badeed oo gaadha Badda Cas.
Laakiin isla maalmahaas, Al-Ahram (warbaahin aad uga ag dhow dowladda Masar) ayaa soo xigatay “ilo masuul ah” oo si cad u sheegay in Masar ay beenisay wararka sheegaya in Qaahira Itoobiya u ballanqaadday marin Badda Cas si loogu beddesho dabacsanaan ku saabsan GERD.
Sidaas darteed, sawirku wuxuu noqonayaa sidan: waxaa jira warbixinno sheegaya “soojeedin istaraatiiji ah” iyo sidoo kale beenin rasmi ah. Tani badanaa waxay tilmaamaysaa in arrintu ku jirto heerka tijaabinta fursadaha, kana horreyso heshiis qaanuuni ah oo cad.
Sidee Ayay Masar Ugu Caawin Kartaa Itoobiya Marin-badeed?
Su’aasha ugu weyn waa: Masar sidee bay Itoobiya badda ugu geyn kartaa, iyadoo Masar aysan ahayn dalkii Itoobiya xuduud la leh?
Jawaabtu waa in “caawintu” ay u badan tahay mid diblomaasiyadeed, dhaqaale iyo amni, ee aysan ahayn in Masar si toos ah Itoobiya deked u siiso. The National waxay tilmaantay laba jiho oo waaweyn:
Isku xidhka saaxiibbada Masar ee Badda Cas iyo Geeska Afrika
Masar waxay xidhiidh iyo saameyn ku leedahay dalal iyo marinno istaraatiiji ah oo ku teedsan Badda Cas iyo marin-badeedka Bab al-Mandab. Xogta warbixintu waxay xustay in Qaahira ay adeegsan karto xidhiidhadeeda iyo joogitaankeeda amni ee meelo ay ka mid yihiin Sudan, Soomaaliya iyo Jabuuti si loo saameeyo fursadaha deked iyo marin ay Itoobiya raadinayso. Taas micnaheedu ma aha “xukun” deked, balse waa awood ay ku fududayn karto ama ku adkayn karto wada xaajoodka dekedaha iyo amniga marinnada.
Heshiisyo saadka iyo ganacsiga ku dhisan, halkii ay ka ahaan lahayd saldhig milatari Itoobiya waxay sannadihii u dambeeyay adkaysay in ay u baahan tahay marin badeed. Doodda hadda taagan waxay ku saabsan tahay nooca marin-badeedka: ma noqonayaa marin ganacsi iyo saadka, mise heshiis leh muuqaal milatari? Warbixinta The National waxay tilmaantay in Masar ay rabto in Itoobiya ay ka laabato qorshe kasta oo ku saabsan “joogitaan milatari” oo xeebeed, si loo dejiyo cabsidda amni ee gobolka ka taagan.
Sidaa darteed, “caawinta Masar” waxay u egtahay: in Itoobiya loo helo marin ganacsi oo la aqbali karo, oo xasilooni amni leh, isla markaana aan abuurin duufaan siyaasadeed oo cusub.
Maxay Yihiin Shuruudaha Nile ee Masar Ka Doonayso Itoobiya?
Haddii heshiis noocan ahi dhab noqdo, shuruudaha Masar waxay u badan tahay in ay ku wareegaan hal qodob oo udub dhexaad ah: heshiis qaanuuni ah oo waajib ah oo ku saabsan buuxinta iyo hawlgelinta GERD, gaar ahaan xilliyada abaaraha.
Masar muddo dheer waxay ku adkaysanaysay:
In la gaadho heshiis sharci ahaan waajib ah oo qeexaya sida biyaha loo sii deynayo, gaar ahaan marka ay dhacaan abaaro ama biyo yaraansho.
Is-weydaarsi xog iyo daahfurnaan ku saabsan kaydka biyo-xidheenka iyo jadwalka sii daynta.
Hab xalinta khilaafaadka oo cad, si muran kasta uusan u noqon mid Itoobiya si keligeed ah uga go’aan gaadho.
Warbixin AP ah ayaa xustay in muranka ugu weyn uu weli yahay sida biyo-xireenka loo maamulo marka ay jiraan abaaro iyo sannado biyo yari ah, iyadoo Masar ku doodaysa in Itoobiya ay ku socotay waddo “hal dhinac ah” oo aan heshiis waajib ah la gaadhin.
Maxaa Ka Danbeeya Is Dhaafsigan?
Fikradda ah “biyo ku beddelo marin-badeed” waxay ka tarjumaysaa loollan ka weyn laba dal. Gobolka oo dhan ayaa galay xilli ay isku dhex jiraan:
tartanka Badda Cas
muranka GERD
iyo raadinta Itoobiya ee marin-badeed
Sidoo kale, Maraykanka ayaa marar kala duwan muujiyay rabitaan dhexdhexaadin, inkasta oo dhinacyadu weli kala fog yihiin.
Haddii Qaahira iyo Addis Ababa ay u rogaan arrintan heshiis rasmi ah, waxa suuragal ah in la arko waji cusub oo “is dhaafsi danaha” ah: Masar oo ilaalinaysa amniga biyaha, Itoobiya oo helaysa marin ganacsi oo ay ku neefsato, gobolka oo helaya degganaansho ka yareeya khataraha iska hor imaad.
Haddii se ay noqoto kaliya hadal warbaahineed iyo cadaadis is-dulsaaran, waxay sii adkayn kartaa kalsoonida labada dhinac, isla markaana u beddeli kartaa Badda Cas iyo Nile labo furin oo isku xiran.
