Maraykanka iyo Somaliland: Siyaasad Is Beddelaysa

A Gallaydh Editorial
Jan 20
5 min read

Updated: Jan 26

Maraykanku waxa uu si tartiib ah ugu wareegayaa qaab “de facto recognition” ah—Somaliland oo loo arko lammaane amni oo madax-bannaan, iyadoo isla markaana la sii kala fogaanayo Muqdisho.

Muddo soddon sano ka badan, xidhiidhka Maraykanka iyo Somaliland wuxuu ahaa mid aan rasmi ahayn balse joogto ah—iskaashi amni, wada-shaqayn sirdoon, iyo qiimeyn istiraatiiji ah oo aan waligeed u gudbin heer aqoonsi buuxa. Sanadihii u dambeeyay, se, sawirku wuu is beddelay. Isbeddellada ku jira sharciyada amniga ee Maraykanka, hadallada Congress-ka, iyo duruufaha caalamiga ah—gaar ahaan Shiinaha iyo Badda Cas—ayaa ku riixaya Washington in ay Somaliland ula dhaqanto sidii dowlad lammaane ah, xitaa iyada oo aan wali la gaadhin aqoonsi sharci ah.

Maqaalkani wuxuu falanqaynayaa halka uu Maraykanku maanta taagan yahay, waxa is beddelay, cidda gudaha Washington ka riixaysa ajandaha Somaliland, khataraha iyo fursadaha, iyo in “qodobka Israa’iil” uu ku qasbi doono Washington in ay ugu dambayn qaadato go’aan cad.

Isbeddelka NDAA: Xuddunta Siyaasadda Cusub

Xeerka Amniga Qaranka ee Maraykanka (National Defense Authorization Act – NDAA) ee dhowaan la ansixiyay wuxuu si cad u muujiyey isbeddel. Qodobbo ku jira xeerarkan ayaa Wasaaradda Difaaca ku waajibiyey in ay qiimeyso isla markaana horumariso iskaashi amni oo toos ah oo lala yeesho Somaliland, iyada oo aan oggolaansho ama dhex-dhexaadin ka iman Muqdisho.

Tani waa tallaabo aad u weyn marka loo eego dhaqankii hore, halkaas oo Maraykanku had iyo jeer u mari jiray “Somalia first” xitaa marka ay arrintu si cad u qusayso Somaliland. NDAA-du waxay aqoonsatay xaqiiqada dhulka ka jirta: Somaliland waa meel amni ahaan xasilloon, leh hay’ado shaqeeya, isla markaana ka madax bannaan khataraha joogtada ah ee Muqdisho.

In kasta oo NDAA-du aysan si toos ah u odhan “aqoonsi,” haddana waxay dhistay saldhig sharci oo u oggolaanaya Maraykanka in uu ula macaamilo Somaliland sida dawlad madax-bannaan oo amni, taas oo ah waxa loogu yeedho de facto recognition.

Ka Hortagga Shiinaha: Berbera vs. Jabuuti

Mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee isbeddelkan waa Shiinaha. Jabuuti—oo muddo dheer ahayd laf-dhabarta joogitaanka Maraykanka ee Geeska Afrika—waxay si isa soo taraysa ugu gacan gashay Beijing. Saldhigga Shiinaha, deymo waaweyn, iyo maalgashi xad-dhaaf ah ayaa ka dhigay Jabuuti dal si weyn ugu nugul saamaynta Shiinaha.

Washington maanta waxay si cad u raadineysaa ikhtiyaarro kale. Halkaas ayey Somaliland—gaar ahaan Berbera—ka noqotay mid lama huraan ah. Berbera waxay ku taallaa marin istiraatiiji ah, waxayna ka madax bannaan tahay culayska Shiinaha. Xagasha Washington, Berbera ma aha oo keliya deked; waa xalka istiraatiijiga ah ee yareyn kara ku-tiirsanaanta Jabuuti.

Somalia iyo Siyaasadda Cusub ee Fogeynta

Isla waqtigaas, Maraykanku wuxuu si tartiib ah uga sii fogaanayaa siyaasaddii ku dhisnayd taageero indho la’aan ah oo la siiyo Muqdisho. Inkasta oo Washington wali taageerto midnimada Soomaaliya, haddana xaqiiqadu waa in:

Soomaaliya aysan qaban hal doorasho oo toos ah tan iyo 1960-meeyadii
Amniga Muqdisho uu si joogto ah u liito
Dowladda federaalku ku tiirsan tahay ciidamo shisheeye

Isbarbardhigga Somaliland iyo Soomaaliya ayaa noqday mid aan la iska indho tiri karin gudaha Washington. Taasi waa sababta ay NDAA-du si gaar ah u xustay Somaliland, halka Soomaaliya lagu xusay si guud oo aan istiraatiiji qoto dheer lahayn.

Congress-ka iyo Senate-ka: Cidda Riixaysa Ajandaha Somaliland

Gudaha Congress-ka Maraykanka, taageerada Somaliland ma aha arrin cusub, balse sanadihii u dambeeyay waxay ka gudubtay hadal-kooban una wareegtay tallaabo sharci iyo dood rasmi ah. Xildhibaano iyo senatarro ka kala tirsan labada xisbi ayaa si isa soo taraysa u qaatay mowqif ah in Somaliland tahay sheeko guul Afrikaan ah—dal leh dimuqraadiyad shaqaynaysa, amni la isku halayn karo, iyo muhiimad istiraatiiji ah oo si toos ah ula jaanqaadaysa danaha Maraykanka.

Taageeradan ma aha mid ku salaysan shucuur ama jaaliyad keliya, balse waa mid ku dhisan xisaab amni, juqraafi, iyo tartanka quwadaha caalamiga ah, gaar ahaan marka la eego Shiinaha, Badda Cas, iyo Bab al-Mandab. Sidaa awgeed, Somaliland waxay noqotay mowduuc si dhab ah looga doodo guddiyada Arrimaha Dibadda, Amniga, iyo Difaaca.

Xubnaha si cad u taageeray Somaliland waxaa ka mid ah:

Chris Smith – Xildhibaan aad ugu ololeeya xuquuqda aadanaha iyo dimuqraadiyadda, si gaar ahna u ammaanay doorashooyinka Somaliland iyo kala wareejinta xukunka ee nabadda ah.
Scott Perry – Hormuud u ah sharciyo si toos ah u taabanaya aqoonsiga Somaliland, kuna doodaya in ay tahay lammaane amni oo lagu kalsoonaan karo.
Tom Tiffany – Ka mid ah xildhibaanada si joogto ah ku magacaaban hindisayaasha ku saabsan Somaliland, isagoo xooga saaraya xaqa is-maamul.
Tyler Ogles – Taageere cad oo ku adkaysanaya in Maraykanku ka faa’iideysan karo iskaashi toos ah oo Somaliland ah.
Mike Harrigan – Ku biiray dadaallada sharci ee aqoonsi ama iskaashi gaar ah lagu gaadhsiinayo Somaliland.
Brian Mast – Xildhibaan saameyn ku leh guddiyada Arrimaha Dibadda iyo Amniga, kana mid ah kuwa si cad u xusay Somaliland marka la eegayo amniga iyo argagixisada.
Mike Waltz – Si gaar ah u adkeeyay muhiimada istiraatiijiga ah ee Berbera iyo kaalinta ay Somaliland ka ciyaari karto qorshayaasha difaaca Maraykanka.
Ted Cruz – Marar badan isbarbardhig ku sameeyay Somaliland iyo Taiwan, isaga oo ku dooday in Maraykanku u baahan yahay inuu taageero saaxiibadiisa dimuqraadiyadeed ee la dayacay.
Jim Risch – Senatar saameyn leh oo ka tirsan Guddiga Arrimaha Dibadda, hormuudna ka ahaa Somaliland Partnership Act, kuna doodaya kormeer iyo xidhiidh toos ah.
Chris Van Hollen – Taageeray sharciyada kor u qaadaya xidhiidhka Somaliland, isagoo xoogga saaraya xasilloonida iyo isla-xisaabtanka.
Mike Rounds – Ka mid ah senatarada ka dhex muuqda hindisayaasha Somaliland, gaar ahaan dhinaca amniga iyo iskaashiga.
Roger Wicker – Xubin ka tirsan Guddiga Difaaca, kuna doodaya in Somaliland tahay meel istiraatiiji ah oo muhiim u ah danaha Maraykanka ee gobolka.

Doodda xubnahan waxay ku soo ururaysaa hal qodob oo mideeya: Somaliland waa dal shaqaynaya, amni ah, kana duwan guud ahaan gobolka, isla markaana Maraykanku uu halis ugu jiro inuu lumiyo fursad istiraatiiji ah haddii uu sii wado siyaasadda ka baqanaysa aqoonsiga ama xiriirka tooska ah. Taageerada Congress-ka iyo Senate-ku waxay muujinaysaa in arrinta Somaliland aysan mar dambe ahayn mowduuc dhinac yaalla, balse ay si dhab ah ugu jirto miiska go’aan-qaadashada Washington.

Project 2025 iyo Somaliland

Dukumentiyada siyaasadeed ee lagu magacaabo Project 2025—kuwaas oo ay diyaariyeen kooxo saameyn ku leh siyaasadda Maraykanka—waxay si gaar ah u xuseen Somaliland, iyaga oo ku tilmaamay lammaane amni iyo istiraatiiji ah. Inkasta oo Project 2025 uusan ahayn siyaasad rasmi ah, haddana xaqiiqadu waa in qodobbo badan oo ka mid ah ay durba ku dhaqaaqeen—gaar ahaan kuwa la xiriira amniga, Shiinaha, iyo Geeska Afrika.

Taasi waxay kordhinaysaa rajada ah in siyaasadda Somaliland ay ka gudbi karto warbixin iyo talo, una gudbi karto ficil rasmi ah.

Faa’iidooyinka iyo Khatarta Istiraatiijiyadda Washington

Faa’iidooyinka:

Helitaanka lammaane amni oo la isku halayn karo
Yaraynta saamaynta Shiinaha ee gobolka
Xoojinta amniga Badda Cas iyo Bab al-Mandab

Khatarta:

Ka cadhaysiinta Muqdisho iyo Midowga Afrika
In Somaliland loo arko goob loollan quwado shisheeye
Kordhinta xasaasiyadda gobolka haddii aan si taxaddar leh loo maamulin

Gunaanad

Ilaa hadda, Washington waxay ku socotaa xarig dhuuban—iyadoo Somaliland ula dhaqmeysa sidii dawlad, balse aan si rasmi ah u aqoonsan. Laakiin aqoonsigii Israa’iil wuxuu xisaabta geliyey qodob cusub. Haddii dalal kale raacaan, Maraykanku wuxuu wajihi doonaa su’aal cad: ma sii wadi karaa dheelitirka, mise waa inuu si cad u doortaa dhinac?

Hal shay ayaa hubaal ah: Somaliland maanta kuma sii jirto hadhka siyaasadda Maraykanka. Waxay gashay miiska go’aan-qaadashada—waana halkaas halka mustaqbalkeeda aqoonsi uu ka bilaabmayo.