Cuba oo Wajahaysa Xiisaddii Ugu Xumayd: Xayiraadda Shidaalka iyo Dhaqaale Dhicid
- Gallaydh News Desk
- Feb 21
- 4 min read
Wargeyska caanka ah ee The New York Times ayaa ku warramay in Cuba ay wajahayso “xilli adagi” oo ah tii ugu xumayd tan iyo burburkii Midowgii Sofiyetka, kadib markii Maraykanku si buuxda u xoojiyay xayiraadda shidaalka iyo ganacsiga dalkaas, taas oo si wayn u saameysay nolosha shacabka, adeegyada aasaasiga ah, iyo xiriirka istiraatiijiga ah ee Havana la lahayd Venezuela.
Xiisadda Cusub iyo Xannibaadda Shidaalka ee Maraykanka
Cuba oo muddo dheer u jirtay xaalado dhaqaale oo adag ayaa hadda wajahaysa dhibaato gaar ah oo ka dhalatay xayiraadaha dhaqaale ee Maraykanku ku soo rogay, kuwaas oo ku qasbay inay joojiyaan ama xaddidaan shidaalka ee ay ka hesho caawimo dibadda ah.
Maraykanku waxa uu joojiyay ganacsiga shidaalka ee Cuba oo ay ku jiraan markabyo shidaal ah oo ka imaan jiray Venezuela iyo wadamo kale, arrin keentay in dalka jasiiradda ahi uu ku dhaco xaalad shidaal yari oo ba’an.
Sida laga soo xigtay warbixinta The New York Times iyo ilo kale oo warbaahineed, tani waa xannibaaddii ugu wax ku oolka badnayd ee laga soo rogo Cuba tan iyo xilliyadii colaaddii gantaalaha Cuba (Cuban Missile Crisis) ee 1962-kii. Maraykanku waxa uu ku eedeeyey Cuba inay tahay dowlad shuuci ah oo “baalmarsan xeerarka caalamiga ah” una horseeda Khilaafaad siyaasadeed iyo amni, isaga oo ku baaqay in la cadaadiyo si loo keeno isbeddel dhinaca siyaasadda.
Saameynta Dhaqaale iyo Bani’aadamnimada
Saameynta xannibaaddan ayaa si degdeg ah u dareemaysa Cuba. Dalka oo ku tiirsanaa shidaalka ay ka helaysay Venezuela iyo wadamo kale sida Mexico ayaa hadda wajahayaa koronto la’aan joogto ah, shaqo la’aan, safarro diyaaradeed oo hakad galay, iyo dhibaatooyin caafimaad oo daran. Waxaa sidoo kale jira warar muujinaya in nidaamka daryeelka caafimaadka uu gaadhay heer halis ah, iyadoo bukaanada u baahan daaweynta xasaasiga ah ay la tacaalayaan adeegyo gaabis ah ama aan jirin.
Horumar la’aan ayaa ka jirta adeegyadii wasakh uruurinta ee magaalooyinka waaweyn sida Havana, kaas oo keenay in qashinku wabiyada dhismooyinka iyo waddooyinka ku uruuro, taas oo abuureysa xaalado caafimaad darro oo ba’an.
Cuba waxay bilowday in ay ka faa’iideysato tamarta dib loo cusboonaysiin karo, sida qoraxda, si ay u yareyso ku tiirsanaanta shidaalka dibadda, hase yeeshee khubaradu waxay ku tilmaameen in isbeddelkan uu qaadan doono waqti, kharash badan, iyo casriyeyn nidaam koronto oo duugoobay.
Xidhiidhka Cuba iyo Venezuela oo Burburaya
Mid ka mid ah tiirarka dhaqaale ee Cuba uu muddo dheer ku tiirsanaa ayaa ahaa xidhiidhka dhow ee ay la lahayd Venezuela. Labaatan sano ka hor, Cuba waxay hesho shidaal si ballaadhan loo soo dhigay, taasoo ka imaan jirtay Venezuela iyada oo ay ka beddeshaan taageero dhinaca caafimaadka, amniga iyo sirdoonka ah. Xidhiidhkani waxa uu soo bilowday xilligii Hugo Chávez talada haya, wuxuuna sii xoogaysnaa xilligii Maduro, iyadoo labada dal ay yeesheen iskaashi milatari, dhaqaale iyo siyaasad.
Si kastaba, markii ciidamada Maraykanku ay weerareen Venezuela 2026, taas oo keentay in Madaxweyne Nicolás Maduro la qabto, xidhiidhka Cuba-Venezuela ayaa si daran u burburtay. Waxa geeriyootay ciidamo Cuban ah intii howlgalkaas socday, waxaana Maduro laga saaray xafiiska, taasoo ka dhigtay Cuba inay lumiso taageeradii ugu weynayd ee shidaalka.
Madasha siyaasadda ee Havana ayaa si xooggan uga jawaabtay tallaabadaas, iyadoo madaxweyne Miguel Díaz-Canel ku tilmaamay weerarka Maraykanka mid ah “argagixiso dowladeed” iyo in foxan loo gaysanayo xuriyadda iyo madaxbannaanida Venezuela, taas oo ay Cuba si buuxda u taageersan tahay.
Si kastaba, warar dhowaan kasoo baxay Venezuela ayaa sheegaya in qaar ka mid ah taliska ammaanka iyo xerta Cuba ee halkaas jooga ay bilaabeen inay ka baxaan, taasoo muujinaysa isbeddel xagga iskaashiga istiraatiijiga ah dhex maraya labada dal.
Taariikhda Cunaqabateynta Mareykanka ee Cuba
Maraykanku waxay xayiraado dhaqaale, ganacsi iyo safaar ku soo rogtay Cuba tan iyo sannadkii 1960-kii, ka dib kacdoonkii Cuba ee uu hoggaaminayey Fidel Castro iyo is-dhaafsiga xisbiga Shuuciga ah. Xannibaaddan ayaa ujeedadeedu ahayd in la cadaadiyo siyaasadda Cuba iyo in lagu qasbo inay qaab kale oo dimuqraadi ah u dhaqaaqdo, hase yeeshee saameynteeda ugu weyn ayaa ku dhacday nolosha dadweynaha.
Dib u furitaanka xidhiidhka diblomaasiyadeed ee labada dhinac ayaa soo bilowday sanadkii 2015, markii labaduba dib u cusbooneysiiyeen safaaradooda iyo isdhaafsiga diblomaasiyadeed, balse weli arrimo siyaasadeed ayaa carqaladeeyay horumarka.
Xidhiidhkaas ayaa markale gundhig u ahaa xidhiidh diblomaasiyadeed oo ku saleysan ixtiraamka sharciga caalamiga ah, in kasta oo ay jiraan kala duwanaansho siyaasadeed oo baaxad leh.
Hogaaminta Cuba: Fidel, Raúl iyo Díaz-Canel
Cuba waxaa muddo dheer hogaaminayey Fidel Castro, hogaamiye kacdoon ahaa oo qabsaday talada dalka 1959-kii, isagoo dhisay nidaam shuuci ah oo xukuumaddu xakamayso dhaqaalaha, siyaasadda iyo nolosha bulshada. Fidel waxa uu talada hayey illaa 2008, markaas oo uu xilka u dhiibay walaalkiis Raúl Castro, kaas oo sii waday siyaasaddii shuuciga ah.
Sanadkii 2018, Raúl Castro wuxuu xilka u wareejiyay Miguel Díaz-Canel, oo ah madaxwaynaha hadda talada haya. Díaz-Canel ayaa isku dayay inuu dib u habeeyo dhaqaalaha, isla markaana raadiyo xalal ka baxsan dhaqangelinta xeerarka Maraykanka, laakiin xannibaadaha cusub ayaa cadaadis culus ku haya siyaasaddiisa.
Mustaqbal Aan La Hubin
Cuba waxay wajahaysaa xaalad aad u adag oo isku mar ah dhaqaale, tamar iyo caafimaad, iyadoo shacabka iyo madaxda gobolka ay ka walaacsan yihiin mustaqbalka. Waxaa jira baaqyo caalami ah oo loogu baahan yahay in la galo wadaxaajood iyo in Xeerarka Caalamiga ah la ixtiraamo si looga fogaado musiibo bani’aadamnimo oo ba’an.
Xiisaddan ayaa noqonaysa mid ka mid ah tijaabooyinka ugu weyn ee Cuba ay wajahday tan iyo burburkii Midowgii Sofiyetka, iyadoo ay hadda taagan tahay su’aal ah: ma awoodi doontaa Cuba inay ka gudubto xilligan adag iyadoo lumisay saaxiibkii ugu weynaa ee dhaqaale?
