Trump iyo Qorshaha Shidaalka Venezuela: Booqasho la Filayo, Hase Ahaatee Caqabado Weli Horyaalla
- Gallaydh News Desk
- Feb 17
- 4 min read
Madaxweyne Donald Trump ayaa muujiyay rabitaankiisa inuu booqdo Venezuela si uu u dardargeliyo qorshe uu ku doonayo inuu ka faaāiidaysto kaydka shidaalka ugu weyn dunida. Si kastaba ha ahaatee, burburka kaabayaasha, khilaafaadka taariikhiga ah, iyo hubanti laāaanta amni ayaa suāaal gelinaya suurtagalnimada maalgashi ballaadhan oo Maraykan ah.
Qorshe Cusub oo ku Wajahan Kaydka Shidaalka Ugu Weyn Dunida
Ka dib markii Madaxweyne Donald Trump uu bishii hore hoggaamiyay tallaabooyin culus oo ka dhan ah hoggaamiyaha Venezuela NicolĆ”s Maduro, wuxuu shaaciyay in Maraykanku doonayo inuu ka faaāiidaysto kaydka shidaalka ee dalkaas, kuwaas oo lagu qiyaaso inay yihiin kuwa ugu badan caalamka.
Trump ayaa hadda sheegay inuu qorsheynayo inuu booqdo Venezuela, inkastoo aan weli la cayimin taariikh rasmi ah. Hadalladiisa ayaa yimid kadib safar laba maalmood ah oo uu ku tagay dalkaas Xoghayaha Tamarta ee Maraykanka, Chris Wright, si uu u qiimeeyo sida Venezuela u bilowday inay dib u furto warshadeeda shidaalka ee muddo dheer ay si adag gacanta ugu haysay dowladda.
Safarkan ayaa ku soo beegmay wax yar kadib markii Golaha Qaranka ee Venezuela uu meel mariyay sharci u oggolaanaya maalgashi gaar loo leeyahay iyo mid shisheeye, taas oo astaan u ah isbeddel siyaasadeed oo ka duwan labaatankii sano ee xakamaynta adag ee dowladeed.
PDVSA oo Burburtay iyo Kaabayaasha oo Liita
Si kastaba ha ahaatee, xaqiiqadu waa mid adag. Shirkadda shidaalka ee dowladda Venezuela ee PDVSA maanta ma aha tii ay ahaan jirtay. Intii ay xukunka hayeen Hugo ChƔvez iyo NicolƔs Maduro, shirkadda waxaa loo adeegsaday il dhaqaale oo lagu maalgeliyo barnaamijyo bulsho sida guryeynta, caafimaadka, iyo gaadiidka dadweynaha.
Inkastoo barnaamijyadan ay heleen taageero gudaha ah, haddana maalgashi ku filan laguma samayn dayactirka iyo casriyeynta warshadaha shidaalka. Wax-soo-saarku si weyn ayuu hoos ugu dhacay, sababo la xidhiidha maamul xumo, qalab duugoobay, iyo cunaqabataynta Maraykanka oo door ku lahayd, inkastoo aysan ahayn sababta keliya.
Trump ayaa ku booriyay shirkadaha shidaalka ee Maraykanka inay ku maal-geliyaan ugu yaraan $100 bilyan dib-u-dhiska kaabayaasha burbursan. Tani waa shuruud lama huraan ah haddii la doonayo in la kordhiyo wax-soo-saarka iyo dhoofinta.
Kayd Balaadhan, Dhoofin Kooban
Si rasmi ah, Venezuela waxay sheegataa inay leedahay 300 bilyan oo foosto oo shidaal ah. Si kastaba, sannadkii 2023 waxay dhoofisay kaliya 211.6 milyan oo foosto, taas oo qiimaheedu ahaa ku dhowaad $4 bilyan.
Marka la barbar dhigo, Sucuudiga oo leh kayd lagu qiyaaso 267 bilyan oo foosto, ayaa isla sannadkaas dhoofisay shidaal qiimihiisu gaarayay $181 bilyan. Farqiga u dhexeeya kaydka iyo dakhliga dhabta ah ayaa muujinaya in kaydka oo keliya uusan dammaanad u ahayn awood dhaqaale.
Intii uu talada hayay ChƔvez, Venezuela waxay dib u qiimeysay kaydkeeda, iyadoo ka hore taliskiisa loogu qiyaasay 80 bilyan oo foosto oo la soo saari karo. Markii qiimaha shidaalku sare u kacay horaantii 2010-meeyadii, tirooyinkaas ayaa la kordhiyay maadaama mashruucyo hore u muuqday kuwo aan suurtagal ahayn ay noqdeen kuwo dhaqaale ahaan macquul ah.
Hase yeeshee maanta, iyadoo qiimaha foostadu ku dhow yahay $65 halkii uu mar gaari jiray $100, suurtagalnimada mashruucyo qaali ah ayaa noqotay mid la is weydiinayo.
Tayada Shidaalka iyo Suuqa Caalamka
Shidaalka Venezuela ma aha mid la mid ah kan Sucuudiga. Waa shidaal culus oo leh sulfur badan, taas oo adkeyneysa sifeyntiisa, isla markaana dhaawac u geysan karta dhuumaha qaada. Soo saaristiisu waxay u baahan tahay farsamooyin qaali ah iyo warshado casri ah.
Soo kabashada warshadaha Venezuela waxay sidoo kale saameyn ku yeelan kartaa dalal kale sida Kanada, oo soo saarta shidaal la mid ah kan Venezuela isla markaana inta badan u dhoofisa Maraykanka. Si kastaba, falanqeeyayaashu waxay aaminsan yihiin in khatartaasi ay tahay mid xaddidan.
Taariikhda Qaramaynta Hantida iyo Cabsi Maalgashi
Shirkadaha shidaalka ee Maraykanka waxay Venezuela hore kala kulmeen xiisad xanuun badan. Sannadkii 2007, shirkado waaweyn sida ExxonMobil iyo ConocoPhillips ayaa hantidooda lagala wareegay kadib markii ay diideen in PDVSA ay qaadato saamiga ugu badan.
Kiisaskaas waxaa loo gudbiyay maxkamado caalami ah, halkaas oo shirkadaha lagu xukumay magdhow balaayiin doollar ah, oo ay ku jirto $8.3 bilyan oo loo qoondeeyay ConocoPhillips. Lacagtaas weli lama bixin.
Maaddaama nidaamka siyaasadeed ee Venezuela uusan si buuxda isu beddelin, iyadoo Delcy RodrĆguez ay hadda hoggaamin ku meel gaar ah hayso, cabsi laga qabo in mar kale la la wareego hantida maalgashadayaasha ayaa weli taagan.
Waxaa intaas dheer, Xoghayaha Tamarta ee Maraykanka Chris Wright ayaa sheegay in maamulka Trump uusan qorsheynaynin inuu bixiyo dammaanad amni oo gaar ah oo lagu ilaalinayo shirkadaha shidaalka. Tani waa arrin walaac leh, maadaama Venezuela ay ka hawlgalaan kooxo paramilitary ah oo loo yaqaan ācolectivosā kuwaas oo inta badan ku lug leh falal dambiyeed.
Qorshaha Trump ee ku wajahan shidaalka Venezuela wuxuu ku saleysan yahay aragti ah in kaydka ugu weyn dunida uu noqon karo fure dhaqaale oo istiraatiiji ah. Si kastaba, burburka kaabayaasha, khibradda hore ee la wareegida hantida, iyo hubanti laāaanta amni ayaa weli caqabado waaweyn ku ah maalgashi ballaaran.
Iyadoo aanay jirin dammaanad sharci iyo mid amni oo cad, shirkadaha shidaalka ee Maraykanka waxay u badan tahay inay ka fiirsadaan tallaabo kasta oo ay qaadaan. Ma aha wax lala yaabo in madaxa shirkadda ExxonMobil, Darren Woods, uu ku tilmaamay Venezuela āmeel aan lagu maalgashan karinā xaaladdeeda hadda.
Haddii Trump uu booqdo Venezuela, booqashadaas waxay noqon doontaa tallaabo siyaasadeed oo culus. Hase ahaatee, suāaasha dhabta ahi waxay tahay in qorshaha shidaalku yahay mid dhaqaale ahaan suurtagal ah mise uu yahay rajo ku dhisan kayd warqad ku qoran oo aan si dhab ah loo soo saari karin.
