Fashilka Nabadeynta: Colaadda Awdal iyo Selel oo Dib u Qaraxday iyo Dawladda oo lagu Eedeeyey Qorshe "Dhicis" ah
- Hassan Gallaydh
- Feb 16
- 3 min read
BOORAMA, Somaliland āĀ Waxaa dib uga qarxay deegaamo ka tirsan gobollada Awdal iyo Selel dagaal culus oo u dhexeeya laba beelood oo walaalo ah, xilli ay xukuumadda Somaliland dhowr jeer oo hore sheegtay in ay heshiis dhex dhigtay dhinacyada is haya. Dagaalkan oo geystay khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac, ayaa yimid saacado uun ka dib markii wasiirka arrimaha gudaha, Cabdalle Maxamed Carab (Sandheere), uu ku dhawaaqay in nabad laga gaadhay colaadda.
Xaaladda ayaa hadda aad u kacsan, waxaana la soo werinayaa in ciidamo beeleed hubeysan ay isku hor fadhiyaan deegaannada miyiga ah iyo duleedka magaalada taariikhiga ah ee Saylac.
Dulmacaan: Maxay tahay Sababta Rasmiga ah ee Colaadda?
Colaaddan ma ahan mid ku kooban aargoosi qabiil oo keliya, balse waxay salka ku haysaa arrimo siyaasadeed iyo loolan dhuleed oo qoto dheer.
Xeer Ciise iyo Saylac:Ā Xiisadda hadda jirta waxay si toos ah u bilaabantay dabayaaqadii sannadkii 2025-ka, ka dib markii mid ka mid ah beelaha ay isku dayday inay magaalada Saylac ku qabsato munaasibad lagu weyneynayo buugga "Xeer Ciise". Arrintan waxaa ka horyimid beesha kale ee deegaanka wada degta, kuwaas oo u arkay in munaasibaddan ay tahay isku-day lagu sheeganayo lahaanshaha dhulka loona adeegsanayo aqoonsi dhaqan.
Loolanka Gobolka Selel:Ā Labada beelood ayaa muddo dheer isku hayey maamulka gobolka Selel. Beesha deegaanka deggen qaar ka mid ah ayaa u arka gobolkan inuu yahay mid loogu eexday dhinac gaar ah, taas oo abuurtay dareen takoor iyo mid siyaasadeed.
Fashilka Dhexdhexaadinta:Ā Tan iyo bishii December 2025, xukuumadda Somaliland waxay geysay deegaanka wafdiyo kala duwan. Inkasta oo la sheegay in heshiisyo la gaadhay, haddana waxgaradka labada dhinac ayaa aaminsan in dawladdu ay adeegsatay "nabad-ku-sheeg" dusha sare ah iyado aan la xallin caqabadaha rasmiga ah ee hortaagan wada-noolaanshaha.
Is-Eedeynta iyo Doorka Dawladda
Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland, Cabdiraxmaan Saylici, ayaa la filayaa inuu safar degdeg ah ugu baxo magaalada Boorama si uu u dejiyo xiisadda iyo dareenka dadweynaha ee kiciyay dib u qaraxan.
Hoggaamiyeyaasha xisbiyada mucaaradka ee KulmiyeĀ iyo KaahĀ ayaa dhaliil kulul u soo jeediyey habka ay xukuumaddu u maamushay nabadeynta. Guddoomiyaha Xisbiga Kaah, Maxamuud Xaashi Cabdi, ayaa ku tilmaamay qorshaha dawladda mid "dhicis ah" oo aan lahayn cudud ciidan oo kala dhexgasha beelaha iyo nidaam caddaaladeed oo lagula xisaabtamo dadka dhiigga daadinaya.
Guddida Dhaqanka oo "Is-hortaag" ku Sameeyey Wasiirka
War-saxaafadeed degdeg ah oo ka soo baxay Guddida Dhaqanka ee Beelaha Gadabuursi, ayaa lagu shaaciyey inay si ku meel-gaadh ah u joojiyeen wada-shaqayntii ay la lahaayeen Wasiirka Arrimaha Gudaha. Guddida ayaa wasiirka ku eedeeyey dhowr qodob oo xasaasi ah:
Been-abuur iyo Marin-habaabin:Ā Waxay sheegeen in wasiirku uu ka been sheegay xaaladda rasmiga ah, isagoo sheegay inay colaaddu dhammaatay xilli uu dagaal culus wali ka socdo deegaanka.
Aflagaaddo Madax-dhaqameedka:Ā Guddida ayaa wasiirka ku eedeeyey inuu madax-dhaqameedka beelaha ku tilmaamay "dagaal-oogayaal," taas oo ay ku sifeeyeen mid meel ka dhac ku ah milgaha dawladnimada iyo doorka dhaqanka.
Kala-shaandheynta Xaqiiqada:Ā Waxay sheegeen in wasiirku iska indha-tirayo ciidamo ka soo tallaabay xuduudaha dalalka deriska ah, isagoo leh xuduuduhu waa xidhan yihiin, iyadoo guddidu sheegtay inay hayaan caddaymo muujinaya dad ajnabi ah oo dagaalka ku dhintay.
Saameynta Siyaasadda iyo Amniga Gobolka
Colaaddan ka taagan galbeedka Somaliland ma ahan mid maxalli ah oo keliya, waxayna soo jiidatay indhaha dalalka deriska ah:
Itoobiya iyo Jabuuti:Ā Maadaama beelaha ku dagaalamaya Awdal iyo Selel ay xuduud la leeyihiin dalalkan, waxaa jira walaac laga qabo in colaaddu ay ku fido xuduudaha.
Amniga Badda Cas:Ā Gobolka Awdal wuxuu muhiim u yahay marinka ganacsiga iyo qorshayaasha dekedaha ee Itoobiya ay daneyneyso, taas oo ka dhigaysa deganaanshaha gobolkan mid istiraatiiji u ah amniga Geeska Afrika.
Maxaa Xal u ah?
Si loo soo afjaro dhiigga walaalaha ee ku daadanaya Awdal, waxgaradka gobolka ayaa soo jeediyey qodobadan:
In si degdeg ah loo geeyo ciidamo qaran oo dhex-dhexaad ah si loogu kala durkiyo kooxaha hubaysan.
In la qabto shir-weyne nabadeed oo ay hoggaaminayaan odayaal-dhaqameedyo ka madax-bannaan saameynta siyaasadeed ee xukumadda.
In xal waara laga gaadho muranka lahaanshaha dhulka ee Saylac iyo deegaannada Guban.
Colaadda Awdal iyo Selel waxay maanta tijaabo weyn u tahay dowladnimada iyo nabad-ku-faanidda Somaliland, iyadoo ay muuqato in "nabad hadal ah" aysan ku filnayn in lagu bakhtiiyo dabka colaadeed ee ka shidnaa tan iyo dabayaaqadii 2025-ka.
