Riyadh oo Raadinaysa Koronto, Caalamkuna Ka Baqayo Hub: Muranka Heshiiska Nukliyeerka
- Gallaydh News Desk

- Feb 22
- 3 min read
Madaxweyne Donald Trump ayaa u gudbiyay Kongareeska qorshe heshiis nukliyeer rayid ah oo lala galo Sucuudiga, iyadoo warbixinno muujinayaan in uusan si cad u qeexnayn xayndaabyadii ka hortagga faafinta hubka nukliyeerka. Arrintan ayaa kicisay walaac ku saabsan loollan hub nukliyeer oo cusub oo ka qarxa Bariga Dhexe.
Madaxweyne Donald Trump ayaa Kongareeska Maraykanka u gudbiyay warbixin ku saabsan heshiis la doonayo in lala saxiixdo Sucuudiga si loogu dhiso warshado tamar nukliyeer rayid ah. Heshiiskan, oo loo yaqaan “123 Agreement,” ayaa ah qaab sharciyeedka Maraykanku ku maamulo wada-shaqeynta nukliyeerka dalalka kale.
Inkasta oo Aqalka Cad uu ku andacoonayo in heshiisku xoojinayo ilaalinta ka hortagga faafinta hubka nukliyeerka, warbixinta Reuters ayaa sheegtay in dukumeentiga la gudbiyay uusan si cad ugu darin shuruudo adag oo hore Washington u dalban jirtay, sida in Sucuudigu ka tanaasulo awoodda kobcinta uranium-ka iyo dib-u-habeynta shidaalka nukliyeerka la isticmaalay. Labadaas awoodood ayaa ah waddooyin toos ah oo suurtagelin kara soo saarista hub nukliyeer.

Warshad nukliyeer rayid ah oo soo saarta koronto waxay u baahan tahay uranium la kobciyay ilaa heer hoose. Hase yeeshee, tiknoolajiyadda kobcinta uranium-ka haddii la ballaariyo waxay gaari kartaa heer sare oo loo adeegsado hub nukliyeer. Sidoo kale, dib-u-habeynta shidaalka la isticmaalay waxay soo saari kartaa plutonium, oo ah walax kale oo loo adeegsado hubka nukliyeerka.
Ururrada xakamaynta hubka iyo qaar ka mid ah xildhibaanada Maraykanka, oo uu ka mid ahaa Marco Rubio intii uu Senatorka ahaa, ayaa ku adkaystay in heshiis kasta lagu daro “xayndaabyo” cad, oo ay ku jirto saxiixa Sucuudiga ee Heshiiska Dheeraadka ah ee Hay’adda Tamarta Atommiga ee Qaramada Midoobay, kaas oo oggolaanaya kormeer ballaaran oo lama filaan ah.
Gobolka oo Ku Jira Xasaasiyad Cusub
Heshiiskan wuxuu ku soo beegmayaa xilli heshiiskii ugu dambeeyay ee xaddidayay hubka istaraatiijiga ah ee Maraykanka iyo Ruushka uu dhacay, Shiinahana uu ballaadhinayo kaydkiisa nukliyeerka. Gobolka Bariga Dhexe wuxuu horey u ahaa meel xasaasi ah oo ku saabsan hubka nukliyeerka, iyadoo Israel si weyn loogu rumeysan yahay inay tahay dalka keliya ee gobolka leh hub noocaas ah.
Sucuudiga laftiisa ayaa si cad u muujiyay mowqifkiisa. Dhaxal sugaha Maxamed bin Salmaan ayaa 2023 sheegay in haddii Iran hesho hub nukliyeer, Sucuudigu uu ku qasbanaan doono inuu helo si uu isu dheellitiro awoodda gobolka.
Waxaa intaas dheer, sannadkii hore Sucuudiga iyo Pakistan ayaa saxiixay heshiis difaac oo is-kaashi ah. Wasiirka Difaaca Pakistan ayaa markaas sheegay in barnaamijka nukliyeerka dalkiisu “uu diyaar u yahay” inuu ka caawiyo Sucuudiga haddii loo baahdo. Inkasta oo hadalkaas u muuqday mid digniin u ah Israel iyo Iran, haddana wuxuu muujinayaa sida isku-xirnaanta istaraatiijiyadeed ee gobolka ay isu beddelayso.
Tamarta Rayidka oo Noqon Karta Istaraatiijiyad Awood
Sucuudigu wuxuu qorsheynayaa inuu dhiso warshado nukliyeer si uu u kala duwo ilaha tamarta, una yareeyo ku tiirsanaanta shidaalka. Hase yeeshee, marka dal helo aqoon, kaabayaal iyo tiknoolajiyad nukliyeer, kala duwanaanshaha u dhexeeya barnaamij rayid ah iyo mid milatari wuxuu ku xirnaanayaa rabitaanka siyaasadeed iyo nidaamka kormeerka.
Haddii heshiiska cusub uusan si adag u qeexin xayndaabyada, Sucuudigu wuxuu heli karaa awood farsamo oo mustaqbalka loo rogi karo hub nukliyeer haddii xaaladda amni ee gobolka is beddesho. Taasi waxay si weyn u beddeli kartaa miisaanka awoodda Bariga Dhexe, iyadoo dhalin karta loollan hub oo ka ballaaran kan hadda jira.
Heshiiska nukliyeerka ee Maraykanka iyo Sucuudiga wuxuu ka gudbayaa mashruuc tamar oo rayid ah. Wuxuu taabanayaa su’aalo ku saabsan faafinta hubka, dheellitirka awoodda gobolka, iyo mustaqbalka amniga caalamiga ah. Iyadoo Washington ay dooneyso inay noqoto lammaanaha ugu weyn ee Riyadh ee tamarta nukliyeerka, khubarada xakamaynta hubka waxay ka digayaan in tallaabo kasta oo dabacsan ay noqon karto furaha albaab uu ku furmo tartan nukliyeer oo cusub oo ka qarxa Bariga Dhexe.



