Doodda Qudus iyo Dagaalka Siyaasadeed: Maxamuud Xaashi oo si Adag ugu Jawaabay Madaxweyne Cirro
- Hassan Gallaydh
- 23 hours ago
- 4 min read
HARGEYSA (July 2, 2026)Ā Fagaaraha siyaasadda ee Jamhuuriyadda Somaliland ayaa galay marxalad xasaasi ah oo ay hareeyeen doodo kulul, kadib markii uu iska-hor-imaad hadal oo toos ahi dhex maray Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), iyo Guddoomiyaha xisbiga mucaaridka ah ee KAAH, Maxamuud Xaashi Cabdi. Xuddunta khilaafkan ayaa salka ku haysa go'aankii muranka dhaliyay ee xukuumaddu safaaradda uga furatay magaalada Qudus ee dalka Israa'iil, arrintaas oo abuurtay guux weyn oo gudaha iyo dibaddaba ah.
Guddoomiye Maxamuud Xaashi oo warbaahinta kula hadlay magaalada Hargeysa ayaa si adag, faahfaahsan, isla markaana lexejeclo ku jirto uga jawaabay farriimo dhawaan uga yimid Madaxweyne Cirro oo madasha shirkii xisbiga WADDANI ka dhaliilay mawqifka xisbiga KAAH. Hadalka Xaashi ayaa isugu jiray iftiimin mawqifkooda dhabta ah, difaacida madaxweynihii hore, iyo dhaliil toos ah oo ku wajahan hab-dhaqanka xukuumadda cusub.
Kala-saaridda Ictiraafka iyo Doodda Safaaradda Qudus
Si uu meesha uga saaro madmadowga la geliyay siyaasadda xisbigiisa, Maxamuud Xaashi waxa uu si cad u qeexay in xisbiga KAAH uu si buuxda u taageersan yahay aqoonsiga taariikhiga ah ee ay dawladda Israa'iil siisay Somaliland. Wuxuu xusay in doodoodu ay tahay mid istaraatiiji ah oo ku kooban goobta laga furay safaaradda, balse aanay marnaba ka soo horjeedin ictiraafka qaranka.
"Madaxweynaha markii uu noogu yeedhay qasriga ee uu noo sheegay aqoonsiga Israa'iil, si rasmi ah ayaanu u soo dhawaynay," ayuu yidhi Guddoomiye Xaashi.
Si uu u muujiyo taageeradooda ictiraafka, wuxuu xusay in xisbiga KAAH uu hore warqad rasmi ah oo mahadcelin ah ugu diray dawladda Israa'iil. Intaas waxa uu ku daray in ay bogaadiyeen sidii Israa'iil ay ugu doodday qaddiyadda Somaliland shirkii Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, iyaga oo dhanka kalena si adag u cambaareeyay hadalladii wakiilka dowladda Federaalka Soomaaliya uu halkaas ka jeediyay.
"Mudane Madaxweyne, annaga badheedhahayagu wuu cad yahay. Waxaan ku leennahay adiga iyo madaxda kugu xeeran ka badheedha inaad ka tanaasusheen ku dhaqanka Dastuurka Qaranka, kana badheedheen inaad meel kaga dhacdeen ilaalinta muqadasaadka diinta ummaddan," ayuu si adag u yidhi Maxamuud Xaashi
Isaga oo farta ku fiiqaya in furitaanka safaarad ku taalla Qudus ay dhaawacayso qiyamka shacabka iyo Dastuurka Somaliland oo salka ku haya shareecada Islaamka.
Eedaynta Laba-wejiilanimada: Dhaqankii Mucaarid ee WADDANI
Guddoomiyaha xisbiga KAAH waxa uu xukuumadda xasuusiyay sooyaalkeedi mucaaridnimo, isaga oo ku eedeeyay Madaxweyne Cirro iyo xisbiga WADDANI laba-wejiilanimo siyaasadeed. Waxa uu soo qaatay sidii xisbiga WADDANI uu u curyaamin jiray heshiisyadii qaranka xilligii ay mucaaridka ahaayeen.
"Shalay waxay ka soo horjeeddeen heshiiskii is-afgarad (MOU) ee uu Madaxweyne Muuse galay, iyagoo leh waxaanan ogayn taageeri mayno. Waxay ka soo horjeeddeen heshiisyadii la galay ee ay ka mid ahayd shirkadda DP World, iyagoo mucaarid ah," ayuu yidhi Maxamuud Xaashi.
Wuxuu caddeeyay in xisbiga KAAH uu yahay mucaarid dhisaya dalka, isagoo raaciyay: "Annagu ma nihin mucaarid wax dibindaabyeynaya ama wax dal-daloolinaya siday iyagu shalay u dhaqmayeen."
Difaacida Muuse Biixi iyo Dhaliisha "Tiiqtiiqsiga"
Dhacdooyinka ugu xusidda mudan ee shirka jaraa'id waxa ka mid ahaa sidii xamaasadda lahayd ee uu Maxamuud Xaashi u difaacay Madaxweynihii hore ee Somaliland, Muuse Biixi Cabdi, oo uu hore khilaaf weyni u dhex maray, kana saaray xisbiga Kulmiye 6 sano ka hor. Tani waxay muujinaysaa bisayl siyaasadeed iyo ixtiraam dawladnimo. Waxa uu si kulul uga jawaabay jeesjeeskii uu Madaxweyne Cirro madasha WADDANI uga jeediyay Muuse Biixi oo ku aadanaa inuu "beertiisa ka soo cararay" markii aqoonsiga lagu dhawaaqay.
"Madaxweyne Muuse markuu beertiisii ka soo cararayey baqdin kuugumuu iman. Waar ninku waa Muuse, waxay ka ahayd gobannimo. Ma ahayn inaad sidaa tiiqtiiqsiga leh ugu soo jawaabto," ayuu yidhi Guddoomiye Xaashi, isaga oo Madaxweyne Cirro ugu baaqay in uu ilaaliyo sharafta madaxdii dalka uga horraysay.
Diblomaasiyadda Xukuumadda Cusub oo La Naqdiyay
Dhinaca siyaasadda arrimaha dibadda, Maxamuud Xaashi waxa uu xukuumadda ku dhaliilay in ay waddo "dibloomaasiyad sabool ah" oo dhaawacaysa sharafta qaranka iyo is-dheellitirka isbahaysiyada caalamiga ah.
"Waar waxaannu leennahay sawirro sabool ah iyo socdaallo sabool ah Somaliland laguma iibgeyn karo," ayuu si sarbeeb ah u yidhi, isaga oo u muuqda mid dhaliilaya qaabka loo agaasimay safarkii qarsoodiga ahaa ee Madaxweynaha. Wuxuu digniin weyn ka bixiyay in guusha Israa'iil aan lagu beddelan cadawidda dalalka kale. "Waxaannu leennahay waar qoloda ina aqoonsatayna way mahadsan yihiin. Qolooyinka kale ee aynnu berri u baahannahay inay ina aqoonsadaanna yaynaan tuurin."
"Hilin Cad, Hadal Cad, iyo Hadaf Cad"
Intii uu hadalkiisa waday, Maxamuud Xaashi waxa uu jawaab toos ah u diray weedh uu Madaxweyne Cirro hore u yidhi oo ahayd "xinniinyo yeesha". Xaashi ayaa si kalsooni leh u yidhi: "Madaxweyne annaga cay nagama kaa geydo. Waxaad na tidhi xinniinyo yeesha, dee xinniinyuhu waa kuwa aannu ku hadlayno. Waa kuwaanu shalay kugu dhisnay adoo go'doon ah." Hadalkan ayaa soo xasuusiyay Madaxweynaha garabkii lixaadka lahaa ee ay siyaasiyiintani siiyeen xilliyo uu loollan adag ku jiray.
Ugu dambayn, Guddoomiyaha KAAH waxa uu xaqiijiyay dabeecadda xisbigiisa, isaga oo yidhi:
"Xisbiga KAAH badheedhihiisa wuu caddeeyay maalin cad. Annagu ibriiq ku addimi mayno, sida qarandidana madaxa dhulka gelin mayno."
Wuxuu ku soo xidhay fariintiisa in xisbiga KAAH lagu yaqaanno aragti sugan oo aan isbed-beddelin, taas oo uu ku soo koobay hal-kudheggiisa caanka ah:
"Hilin Cad, Hadal Cad, iyo Hadaf Cad."
Xiisaddan hadallada ee hawada isku maraysa ayaa muujinaysa in doodda safaaradda Qudus aanay ahayn un arrin diblomaasiyadeed, balse ay isu beddeshay xuddunta siyaasadda gudaha ee Somaliland. Waxa hubaal ah in qaabka ay xukuumadda Madaxweyne Cirro u maarayso culeysyadan mucaaridka iyo weliba dhaleeceynta ka imanaysa dunida Islaamku ay go'aamin doonto dhaxalkeeda siyaasadeed iyo isku-duubnida shacabka Somaliland sannadaha soo socda.
