top of page

Trump Oo Dalbaday Isbahaysi Ciidan Badeed, Xulafada Oo Ganafka Ku Dhuftay, Iyo Iiraan Oo Wacad Martay

Madaxweynaha dalka Maraykanka Donald Trump ayaa si degdeg ah ugu baaqay in la sameeyo isbahaysi ciidan badeed oo caalami ah, kaas oo maraakiib dagaal u dira si ay u sugaan amniga Marinka Hormuz. Marinkan oo ay marto 20% shidaalka adduunka ayaa gabi ahaanba xidhan, kadib markii Iiraan ay tillaabadan uga jawaabtay duqaymaha isdaba joogga ah ee Maraykanka iyo Israa'iil.


Xidhnaanshaha marinkan istiraatiijiga ah ayaa khalkhal lixaad leh geliyay suuqyada tamarta ee caalamka, waxaana qiimaha shidaalku uu cirka isku shareeray isaga oo si dhakhso ah u dhaafay $100 doolar foostadiiba.


President Trump calls for an international naval coalition to reopen the Strait of Hormuz.

Dalabka Trump Iyo Hanjabaaddiisa Cusub

Kadib markii uu ku hanjabay in uu sii kordhin doono duqaymaha ka dhanka ah Iiraan, Madaxweyne Trump waxa uu gargaar weydiistay quwadaha caalamka. Wuxuu ugu baaqay dalalka Shiinaha, Faransiiska, Jabaan, Kuuriyada Koonfureed, iyo Ingiriiska (UK) in ay maraakiib dagaal soo diraan si loo sugo amniga maraakiibta maraysa marinka.


Trump ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa baaraha bulshada ee Truth Social ku sheegay in "boqolkiiba boqol awooddii milatari ee Iiraan" horay loo burburiyay. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu qirtay in xukuumadda Tehraan ay wali awood u leedahay in ay soo dirto diyaarado aan duuliye lahayn, miinooyin dhigto, ama gantaalo riddo dhow la beegsato marinka dhexdiisa.


"Waxaan rajaynayaa in Shiinaha, Faransiiska, Jabaan, Kuuriyada Koonfureed, UK iyo kuwa kale ee ay saamaysay xayiraaddan macmalka ahi ay maraakiib u soo diri doonaan aagga, si Marinka Hormuz uusan mar dambe u noqon khatar ka timaada qaran gabi ahaanba madaxa laga gooyay," ayuu qoray Trump.

Wuxuu intaas raaciyay hanjabaad ah:


"Dhanka kale, Maraykanku wuxuu si ba'an u duqayn doonaa xeebaha, wuxuuna si joogto ah biyaha uga saari doonaa doonyaha iyo maraakiibta Iiraan. Si uun ama si kale, dhawaan ayaan Marinka Hormuz ka dhigi doonaa mid furan, ammaan ah, oo xor ah!"

Jawaabta Adag Ee Iiraan: "Haddii Uu Dhiirranaan Leeyahay Ha Soo Diro"

Hoggaamiyaha cusub ee Iiraan, Mojtaba Khamenei, ayaa wacad ku maray in halbowlahan badeed uu sii xidhnaan doono, halka mas'uul kale oo sare oo ku sugan Tehraan uu ka digay in qiimaha shidaalku uu si fudud u dhaafi karo $200 foostadiiba.


Dhinaca milatariga, Taliyaha Ciidamada Badda ee Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), Alireza Tangsiri, ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in sheegashada Maraykanka ee ah in la burburiyay ciidankooda badda, ama in ay ammaan siin karaan maraakiibta shidaalka, ay tahay mid been abuur ah.


"Marinka Hormuz lagama xidhin dhanka milatariga, balse wuxuu ku jiraa gacan ku hayn iyo maamulid buuxda," ayuu yidhi Tangsiri.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan, Abbas Araghchi, ayaa arrintan sii xoojiyay isaga oo faahfaahin ka bixiyay cida uu marinku ka xidhan yahay.


"Marinka Hormuz waa furan yahay. Wuxuu ka xidhan yahay oo keliya maraakiibta ay leeyihiin ama uu adeega cadowgayaga iyo xulafadooda na soo weeraraya. Kuwa kale way u madaxbannaan yihiin in ay maraan," ayuu yidhi Araghchi.

Dhanka kale, Afhayeenka Ciidamada Ilaalada Kacaanka, Sarreeye Guuto Ali Mohammad Naini, ayaa si toos ah u caqabadeeyay hadallada Trump.


"Miyuu san Trump sheegin in ciidanka badda ee Iiraan la burburiyay? Haddii ay sidaas tahay, isaga oo dhiirranaan leh ha soo diro maraakiibtiisa Gacanka Faaris (Persian Gulf) haddii uu dhaco," ayuu yidhi Naini.

Wuxuu sidoo kale shaaca ka qaaday in Iiraan ay durba riday ilaa 700 oo gantaal iyo 3,600 oo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah oo lala beegsaday bartilmaameedyo Maraykan iyo Israa'iili ah tan iyo markii dagaalku bilowday.

Fashilka Diblomaasiyadeed Ee Washington Iyo Diidmada Xulafada

Dagaalka oo hadda galay toddobaadkii saddexaad ayaa u muuqda in uu go'doon diblomaasiyadeed iyo jahawareer weyn geliyay Washington, xilli xulafadii reer Galbeedku ay ka caga jiidayaan in ay qayb ka noqdaan gulufka Bariga Dhexe. Ilaa iyo hadda, ma jiro waddan oggolaaday dalabkii Trump.

  • Faransiiska: Dowladda Faransiiska ayaa si cad ganafka ugu dhufatay dalabka Trump, iyada oo sheegtay in aanay wax markab ah u diri doonin aagga, isla markaana aanay ku biiri doonin dagaalka dhinaca badda ee ka dhanka ah Iiraan. Wasaaradda Arrimaha Dibadda Faransiiska ayaa bayaan ay soo saartay Sabtidii ku tidhi: "Mowqifkayagu isma beddelin, waa mid isdifaacid ah," taas oo tixraacaysa diidmadii Madaxweyne Emmanuel Macron ee ahayd in uusan dagaalka qayb ka noqon.


  • Jabaan (Japan): Sida ay baahisay warbaahinta, dowladda Jabaan ayaa iyaduna saaka diiday dalabka uga yimid Trump. Takayuki Kobayashi oo ah madaxa siyaasadda ee xisbiga talada haya ee Jabaan (LDP) ayaa sheegay in heerka loo baahan yahay in maraakiib la diro uu yahay mid "aad u sarreeya." Wuxuu yidhi: "Sharci ahaan meesha kama saarayno suurtagalnimada, balse marka la eego xaaladda hadda lagu jiro ee uu dagaalkani socdo, waxaan aaminsanahay in tani ay tahay arrin u baahan in taxaddar aad u weyn la iska saaro." Tani waxay ka dhigan tahay in Maraykanku ku hungoobay dalalkii uu aaminayay in ay garab milatari siin doonaan.


  • Ingiriiska (UK): Dowladda Ingiriiska ayaa sheegtay in ay si qoto dheer u eegayso waxa ay samayn karto, balse wali ma aysan ballanqaadin ciidamo. Xoghayaha Tamarta ee Ingiriiska, Ed Miliband, ayaa yidhi: "Annaga iyo xulafadayadu waxaan si qoto dheer u raadinaynaa waxa la samayn karo, sababtoo ah aad bay muhiim u tahay in marinka dib loo furo."


  • Shiinaha Iyo Kuuriyada Koonfureed: Mas'uuliyiinta Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Shiinaha ayaa ku baaqay in si degdeg ah loo joojiyo colaadda, iyaga oo xusay in "dhammaan dhinacyadu ay mas'uuliyad ka saaran tahay in la xaqiijiyo sahay tamar oo xasilloon oo aan la carqaladayn." Kuuriyada Koonfureed oo 70% shidaalkeeda ka keensata Khaliijka, ayaa dhankeeda sheegtay in ay si dhow ula socoto hadallada Trump, isla markaana ay sahaminayso tallaabooyin kala duwan oo lagu sugayo ammaanka waddooyinka tamarta, iyada oo aan ballanqaadin faragelin milatari.


Diidmada xulafada sida Jabaan iyo Faransiiska ayaa si cad u iftiiminaysa in in kasta oo Maraykanku uu awood milatari adeegsanayo, haddana uu ku guuldarraystay in uu qanciyo bulshada caalamka si ay ula wadaagaan khatarta ka dhalan karta dagaal toos ah oo lala galo Iiraan baddaha dhexdiisa.

bottom of page