Sida Aargoosiga Xisbullah Uu U Soo Dadajiyay Duulaanka Israa'iil Iyo Go'aanka Adag Ee Xukuumadda Beyruut

Dhimashadii Ayatollah Ali Khamenei iyo duqaymihii lixaadda lahaa ee lagu burburiyay xarumihii awoodeed ee Iiraan ayaa si toos ah saamayntoodu u gaartay dalka Lubnaan. Xilli xukuumadda jilicsan ee Beyruut ay quus ka taagan tahay isku dayga ay dalkeeda kaga badbaadinayso dagaalka sii fidayaya ee Maraykanka iyo Israa'iil, dalkaas ayaa hadda qarka u saaran in uu gabi ahaanba dhex muquusto mowjadahaas colaadeed ee halista ah.

Qabsashada ay Israa'iil la wareegtay dhul horleh oo ku yaalla koonfurta Lubnaan iyo duqaymaha cirka ah ee sii kordhaya ayaa yimid kadib markii kooxda Xisbullah (Hezbollah) ay go'aansatay in ay u aargoosto geeridii hoggaamiyihii ugu sarreeyay Iiraan ee Ayatollah Ali Khamenei. Goor hore oo subaxnimadii Isniinta ahayd, jabhadda Lubnaan ka dhisan ayaa gantaalo iyo "raxan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah" ku weerartay saldhig milatari oo Israa'iil ay ku leedahay agagaarka magaalada Haifa. Kani wuxuu ahaa weerarkii ugu horreeyay ee xuduudda ka gudba ee ay kooxdu qaaddo tan iyo dabayaaqadii 2024.

Weerarkan ayaa u muuqday mid kooxdu ay ku doonaysay in ay ku muujiso in iyada oo ahayd awooddii ugu weynayd ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ay wali awood iyo iraadaba u leedahay in ay wakiil ka ahaato Tehraan. Sida ay kooxdu bayaan ku sheegtay, diyaarado kale oo drones ah ayaa xigay kuwaas oo lala beegsaday xarumaha raadaarka iyo qolalka laga hago ciidamada cirka Israa'iil ee waqooyiga, iyaga oo tilmaamay in ay uga jawaabayaan "xadgudubyada dambiyada ah ee Israa'iil ay ku beegsatay tobannaan ka mid ah magaalooyinka iyo tuulooyinka Lubnaan."

Duulaanka Dhulka Iyo Qorshaha "Aagga Nabadgelyada"

Ciidamada difaaca Israa'iil ee (IDF) ayaa si rasmi ah u bilaabay hawlgallo dhulka ah oo ay kaga tallaabeen xuduudda, iyaga oo taageero xooggan ka helaya ciidamada cirka iyo kuwa madaafiicda. Ujeeddada ugu weyn ee hawlgalkan ayaa lagu sheegay in Xisbullah laga riixo koonfurta Lubnaan, lagana fogeeyo xuduudda ilaa laga gaadhayo webiga Litani (Litani River).

Qorshaha Israa'iil ayaa ah in ay dhisto "Aag Nabadgelyo" ama aag ka caagan hubka (Buffer Zone) oo ka dhex abuurma xuduudda iyo dhulweynaha Lubnaan. Tallaabadan ayaa ah isku day lagu doonayo in lagu xaqiijiyo in tobannaan kun oo muwaadiniin Israa'iiliyiin ah oo ka barakacay gobollada waqooyi ay guryahooda si nabad ah ugu laabtaan, iyada oo aanay jirin cabsi ah in Xisbullah ay gantaalo dhow isaga soo rido ama ay qaaddo weeraro toos ah oo lamid ah kii Xamaas ay qaadday 7-dii Oktoobar.

---

Dagaal Ka Cimri Dheer Kan Iiraan

In kasta oo awooddii maamulka Tehraan la wiiqay kadib weeraradii Maraykanka iyo Israa'iil, haddana saraakiisha sare ee milatariga Israa'iil ayaa muujiyay in dagaalka Lubnaan uu ka waqti dheeraan doono kana adkaan doono olole kasta oo ka dhan ah Iiraan.

Sababta qiimayntan salka ku haysaa waa qaab-dhismeedka Xisbullah. Ma aha ciidan dawladeed oo fadhiya xarumo rasmi ah oo diyaaradaha dagaalku ay si fudud u burburin karaan, balse waa jabhad aad u hubeysan oo gantaaladeeda iyo dhufeysyadeeda ku dhex qarisay dhulka buuraleyda ah iyo tuulooyinka rayidka ee koonfurta Lubnaan. Burburinta shabakadaha dhulka hoostiisa mara iyo kaydadka hubka ee Xisbullah waxay u baahan tahay dagaal guri guri ah iyo baadhitaan dhulka ah oo qaadan kara bilo ama sannado.

---

Sooyaalka Colaadda: Colaada Israa'iil Iyo Xisbullah

Fahamka cududda Xisbullah wuxuu u baahan yahay in dib loo jalleeco taariikhda. Xisbullah (Xisbiga Ilaahay) waxaa la aasaasay sannadkii 1982 iyada oo taageero toos ah ka helaysa Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), ujeeddada ugu weyna waxay ahayd in ay iska caabiso ciidamadii Israa'iil ee xilligaas qabsaday koonfurta Lubnaan.

Muddo kadib, kooxdan ayaa isku beddeshay awoodda milatari iyo tan siyaasadeed ee dhabta ah ee ka talisa dalka Lubnaan. Sannadkii 2006, Israa'iil iyo Xisbullah waxay galeen dagaal taariikhi ah oo qaatay 34 maalmood, kaas oo galaaftay nolosha in ka badan 1,000 qof oo u badnaa rayidka Lubnaan. In kasta oo Israa'iil ay burbur weyn gaadhsiisay dalkaas, haddana kuma ay guulaysan in ay xididada u siibto Xisbullah, arrintaas oo dunida u tustay in kooxdani ay tahay awood aan la dhayalsan karin.

Maanta, Xisbullah waxay haysataa kayd hub oo aad uga casrisan uguna badan kii ay haysatay 2006, oo ay ku jiraan ilaa 150,000 oo gantaalo ah oo isugu jira kuwa riddada dheer iyo kuwa sida saxda ah wax u beegsada (Precision-guided missiles).

Gunaanadkii, duulaankan cusub wuxuu dalka Lubnaan, oo markiisii horeba la daalaa dhacayay dhibaatooyin dhaqaale iyo kuwa siyaasadeed, u horseedayaa dhibaato bini'aadamnimo iyo burbur baaxad leh. Halka dunidu ay isha ku haysay qiiqa ka baxaya Tehraan, furinta dhabta ah ee uu ku dambayn doono go'aaminta masiirka Bariga Dhexe ayaa haatan u wareegtay dhulka qodxanta badan ee Lubnaan.