Maxkamadda Sare ee Soomaaliya oo Laalshay Doorashadii Galmudug
- Hassan Gallaydh
- Aug 25
- 5 min read
MUQDISHO (August 25, 2026) Xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa gashay weji cusub oo xasaasi ah, kadib markii Maxkamadda Sare ee dalkaasi ay ku dhawaaqday go’aan taariikhi ah oo lagu laalay natiijadii doorashooyinkii isku-sidkanaa ee Goleyaasha Deegaanka iyo Golaha Wakiillada ee Dawlad-goboleedka Galmudug. Doorashadan oo qabsoontay July 30, 2026, ayaa markii hore loo arkayay tallaabo tijaabo u ah hannaanka dimuqraadiyadeed ee qof iyo codka ah ee ay riixayso Xukuumadda Federaalku, balse go’aanka garsoorka ayaa gebi ahaanba waxba kama jiraan ka dhigay hannaankii loo maray iyo natiijadii ka soo baxdayba.
Go’aanka Maxkamadda Sare, oo soo baxay August 24, 2026, ayaa dhaliyay dareenno is-diiddan oo ruxay dhammaan xarumaha siyaasadda ee Muqdisho, Dhuusamareeb, iyo guud ahaan maamul-goboleedyada dalka. Waxa uu soo shaac-bixiyay cillado baaxad leh oo ku gedaaman hannaanka doorashooyinka tooska ah, iyada oo isla markaasna uu fagaaraha soo dhigay loollanka adag ee u dhexeeya xukuumadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo mucaaradka diiddan qorshayaasheeda siyaasadeed.
Xukunka Maxkamadda Sare iyo Baabi'inta Natiijada
Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Soomaaliya, Baashe Yuusuf Axmed, ayaa ku dhawaaqay xukunka kama dambaysta ah kadib markii ay maxkamaddu dhegeysatay dacwado dhowr ah oo ay soo gudbiyeen qaar ka mid ah ururrada siyaasadda ee ka qayb-galay tartanka. Dacwadahan ayaa salka ku hayay eedaymo culus oo la xidhiidha musuqmaasuq baahsan, ku-shubasho codad, wax-is-daba-marin dhinaca sanaaduuqda ah, iyo habraacyo khaldan oo ka hor-imanaya shuruucda doorashooyinka.
Kaddib markii ay qiimaysay caddeymaha iyo doodaha dhinacyada, Maxkamaddu waxay si cad u go’aamisay in doorashadii qabsoontay July 30, 2026 aysan waafaqsanayn Dastuurka Jamhuuriyadda iyo Sharciga Doorashooyinka Qaranka. Maxkamaddu waxay caddeysay in la ogaaday khaladaad iyo xad-gudubyo habraac oo aan dib loo sixi karin, sidaas darteedna natiijadii lagu dhawaaqay aysan lahayn wax jiritaan sharci ah.
Dhinaca kale, Maxkamaddu waxay fartay Guddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha inuu waqtiga ugu dhow ee macquulka ah qabto doorasho ku-celis ah oo loo dhan yahay, iyadoo la dhowrayo Dastuurka iyo shuruucda khuseeya. Si looga fogaado fowdo maamul iyo bannaanaan awoodeed, maxkamaddu waxay go’aamisay in hay'adaha haatan dhisan ee Galmudug ay sii hayaan xilalka si ku-meel-gaadh ah inta laga helayo hay'ado ku yimaada doorasho sharci ah.
Natiijadii Hore ee La Laalay: Guushii Xisbiga Madaxweynaha
Ka hor inta aan xukunkani soo bixin, Guddiga Doorashooyinku waxa uu shaaciyay natiijo muujinaysay in Ururka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP), oo ah xisbiga talada dalka haya ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, uu helay guul aqlabiyad ah.
Sida ku cadayd xogtii hore ee guddiga:
Ururka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ayaa helay 135,247 cod marka la eego 193,451 cod oo sax ah, taas oo u saamaxday inuu hanto 63 kursi ka mid ah 189 kursi ee golayaasha deegaanka ee ku tartamayeen.
Urur Siyaasadeedka Towfiiq ayaa galay kaalinta labaad, isagoo helay 26,003 cod iyo 12 kursi.
Ururka Sincad ayaa helay 12,862 cod iyo 6 kursi.
Ururka Karaamo ayaa dhankiisa helay 10,668 cod iyo 5 kursi.
Natiijadani waxay xukuumadda u ahayd fursad ay ku xoojinaysay awooddeeda gudaha Galmudug ka hor doorashada madaxweynaha ee maamulkaas. Hase yeeshee, ururrada tartamay qaarkood ayaa durba diiday natiijada, iyagoo ku dooday in hannaanka cod-bixinta la musuqmaasuqay, taas oo keentay in kiisku gaadho miiska Maxkamadda Sare.
Aqbalidda Xukunka: Guddiga Doorashooyinka iyo Xisbiga Talada Haya
Arbacadii, August 26, 2026, Guddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa war-saxaafadeed uu soo saaray ku caddeeyay inuu si buuxda u qaatay go'aanka Maxkamadda Sare. Guddigu waxa uu tilmaamay inuu dhowrayo mabda'a sarraynta sharciga, isla markaana maxkamaddu ay tahay marin-sharciyeedka saxda ah ee lagu xalliyo khilaafaadka ka dhasha doorashooyinka. Waxa kale oo uu guddigu sheegay inuu dib ka soo saari doono jadwal cusub oo ku saabsan xilliga ay qabsoomi doonto doorashada ku-celiska ah ee Galmudug.
Dhinaca kale, Ururka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ayaa soo saaray bayaan uu ku muujinayo mowqifkiisa. Xisbiga ayaa shaaciyay inuu ixtiraamayo oo aqbalayo go'aanka Maxkamadda Sare, isagoo ku adkaystay in mabaadi'da xisbiga ay saldhig u tahay sarraynta sharciga iyo madaxbannaanida hay'adaha garsoorka. Ururka JSP waxa uu xusay in dhammaan marxaladihii doorashada uu u maray si waafaqsan habraacyada, wuxuuna caddeeyay inuu si buuxda ugu diyaar-garoobayo doorashada ku-celiska ah, isagoo taageerayaashiisa ugu baaqay inay labanlaabaan dadaalkooda.
Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa iyaduna markiiba bogaadisay tallaabadan. Wasiiru-dawlaha Arrimaha Dibadda, Cali Maxamed Cumar (Cali Balcad), ayaa warbaahinta u sheegay in dawladdu ay si weyn u soo dhoweynayso go'aanka Maxkamadda Sare, isaga oo tallaabadan ku tilmaamay mid muujinaysa koritaanka iyo tayada sarreysa ee garsoorka dalka.
Qaadacaadda Mucaaradka: Shirqoolka Golaha Mustaqbalka
In kasta oo maxkamaddu ay laashay natiijadii doorashada, haddana xasaradda dhabta ah ee siyaasadda Soomaaliya ka taagan ayaa aad uga qoto-dheer natiijo doorasho maamul-goboleed. Waxa xusid mudan in gebi ahaanba hannaanka doorashada Galmudug ay qaadeceen xisbiyada ugu waaweyn ee mucaaradka Soomaaliya.
Xisbiyada Nabad iyo Nolol oo uu hoggaamiyo madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, Himilo Qaran oo uu hoggaamiyo madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed, iyo Xisbiga Wadajir ee Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame, oo dhammaantood ku midaysan dalladda Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, ayaan gabi ahaanba ka qayb-gelin doorashadaas. Sidoo kale, hoggaanka dawlad-goboleedyada Puntland iyo Jubaland ayaa si adag uga soo horjeestay mawjaddan doorashooyinka ah ee ay waddo Dawladda Dhexe.
Mucaaradku waxay si joogto ah ugu doodaan in hannaanka doorashooyinka qof iyo codka ah ee ay Villa Somalia waddo uu yahay mid aan haysan heshiis qaran, dastuurkana baalmarsan. Waxay ku eedeeyeen Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu doonayo inuu meesha ka saaro nidaamkii federaalka iyo awood-qaybsiga, isla markaana uu qorshaynayo muddo-kororsi iyo inuu si kaligiis-talisnimo ah u jiheeyo doorashada guud ee qaranka. Marka loo eego aragtida mucaaradka, xukunka Maxkamadda Sare waxba kama beddelayo sharci-darrada aasaasiga ah ee hannaankan ku lifaaqan, maadaama aysan jirin wax heshiis siyaasadeed ah oo lagu wada galay doorashooyinkaas.
Madaxbannaani Garsoor Mise Xeelad Diblomaasiyadeed?
Go’aanka Maxkamadda Sare waxa uu falanqeeyeyaasha siyaasadda u qaybiyay laba dhinac oo siyaabo kala duwan u fasiraya ujeeddada ka dambaysa laalitaankan.
Dhinac waxa uu u arkaa guul weyn oo u soo hoyatay dimuqraadiyadda iyo garsoorka curdinka ah ee Soomaaliya. Waxay ku doodayaan in go'aankani uu tusaale u yahay in garsoorku uusan ahayn shaabaddii fulinta ee Villa Somalia, balse uu yahay hay'ad awood u leh inay buriso go'aamada iyo doorashooyinka ay dawladdu danaynayso haddii la helo caddaymo muujinaya khaladaad iyo wax-is-daba-marin. Tallaabadan ayaa loo arkaa mid kor u qaadaysa kalsoonida shacabka ee hay'adaha sharciga.
Dhinaca kale, falanqeeyeyaal badan oo dhaliila xukuumadda ayaa aaminsan in xukunkani yahay xeelad siyaasadeed oo si xeeladaysan loo agaasimay. Waxay aaminsan yihiin in ujeeddada ugu weyni tahay in Beesha Caalamka iyo deeq-bixiyeyaasha loo tuso in dalka ay ka jirto hay'ad garsoor oo madaxbannaan oo awood u leh inay la xisaabtanto xukuumadda. Tallaabadan ayaa looga golleeyahay in lagu qanciyo reer Galbeedka taageera hannaanka qof iyo codka, si loo xalaaleeyo doorashooyinka dambe ee la doonayo in laga hirgeliyo maamullada kale iyo heer federaalba, iyadoo la muujinayo in wax kasta oo khaldama ay maxkamaduhu xallin karaan.
Gunaanad
Laaliddii doorashadii Galmudug ee July 30, 2026 waxay dalka gelisay marxalad cusub oo hubanti-la'aan ah. Halka Guddiga Doorashooyinku uu isku diyaarinayo inuu soo saaro jadwal cusub oo doorasho dib loogu qabto, su'aasha ugu weyn ee hortaal xukuumadda iyo guddigaba waxay tahay: sidee ayaa doorasho ku-celis ah loogu qaban karaa deegaan aysan ku qanacsanayn qaybaha ugu waaweyn ee saamilayda siyaasadda?
Haddii aan xal siyaasadeed oo loo dhan yahay laga gaadhin khilaafka ka taagan dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka, doorasho kasta oo ku-celis ah waxay halis ugu jirtaa inay wajahto cilladihii tii hore curyaamiyay. Soomaaliya waxay maraysaa isgoys masiiri ah, halkaas oo sarraynta sharciga, xasiloonida deegaannada, iyo heshiis loo dhan yahay ay yihiin furaha keliya ee lagaga gudbi karo dabaysha siyaasadeed ee hadda taagan.
