Gaalkacyo: Socdaalkii Xasan Sheekh, Digniintii Deni iyo Xiisadda Sii Kordhaysa ee Soomaaliya
- Hassan Gallaydh
- Aug 19
- 4 min read
GAALKACYO (August 19, 2026)Ā Magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug ayaa gashay xaalad go'doon iyo xiisad siyaasadeed oo aad u sarraysa, kadib markii ay isku soo beegmeen socdaal uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ku yimid dhinaca koonfureed ee magaalada, iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan oo uu Madaxweynaha dawlad-goboleedka Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ka wado dhinaca waqooyi.
Magaaladan oo ah barta ay iska galaan maamullada Puntland iyo Galmudug ayaa haatan isu beddeshay fagaaraha rasmiga ah ee uu ka dhex muuqdo khilaafka siyaasadeed iyo midka amni ee u dhexeeya xarunta dalka ee Muqdisho iyo madaxtooyada Garoowe, iyada oo isku-socodkii bulshada ee labada dhinac ee magaalada gabi ahaanba la hakiyay.
Safarka Madaxweynaha iyo Fariinta Villa Somalia
Booqashada Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo bilaabatay August 17, ayaa qayb ka ah safar dhulka ah oo uu ku marayo deegaannada dawlad-goboleedka Galmudug. Ka hor inta aanu soo gaadhin Gaalkacyo, Madaxweynaha oo uu weheliyo Madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) ayaa si heer sare ah loogu soo dhaweeyay magaalooyinka Dhuusamareeb, Cadaado iyo Bandiiradley, halkaas oo ay isugu soo baxeen boqollaal dadweyne ah.
Habeenkii labaad oo uu Madaxweyne Xasan Sheekh ku hooyanayo koonfurta Gaalkacyo, waxa uu ka qayb-galay munaasabad qado sharaf ah, isaga oo bulshada u diray farriin ku qotonta nabadda iyo midnimada. Madaxweynaha ayaa shacabka la wadaagay guulaha xukuumaddiisa, isaga oo si gaar ah u xusay dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, dhammaystirka Dastuurka qabyada ah iyo qorshaha dawladda ee hirgelinta nidaamka doorashooyinka tooska ah ee qof iyo cod. Wuxuu ugu baaqay bulshada gobolka Mudug in ay garab istaagaan ajandayaasha qaranka.
Dhinaca kale, falanqeeyeyaasha siyaasadda ayaa aaminsan in safarkan uu sidoo kale xambaarsan yahay ujeeddooyin siyaasadeed oo la xidhiidha doorashooyinka soo socda ee Galmudug, gaar ahaan olole xooggan oo dawladda dhexe ay ku doonayso in ay ku taageerto xulafadeeda siyaasadeed, iyo midaynta cududda ciidan ee aaggaas.
Gaalkacyo oo Laba U Qaybsantay: Deni oo Heegan Galiyay Ciidamada
Halka Koonfurta Gaalkacyo lagu soo dhaweynayo wafdiga dawladda dhexe, dhinaca Waqooyiga Gaalkacyo waxaa si adag u fadhiya Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni. Maamulka Puntland ayaa si weyn u adkeeyay ammaanka dhinaciisa, waxaana la heegan geliyay dhammaan ciidamada qalabka sida.
Xukuumadda Garoowe ayaa si adag uga digtay safarka Madaxweyne Xasan Sheekh. Qoraal rasmi ah oo ka soo baxay Madaxtooyada Puntland ayaa lagu eedeeyay in Xasan Sheekh uu wado abaabul colaad ka dhan ah deegaannadeeda, isla markaana ujeedada safarkiisu ay tahay in uu qalalaase iyo kicin dadweyne ka abuuro magaalada Gaalkacyo oo muddooyinkii dambe ka soo kabanaysay colaado soo noqnoqday.
Madaxweyne Deni ayaa xalay kulan xasaasi ah kula yeeshay Aqalka Madaxtooyada Puntland ee Gaalkacyo saraakiisha ciidamada iyo mas'uuliyiinta dawladda ee gobolka Mudug. Kulankan oo ahaa mid is-xogwaraysi ah ayaa diiradda lagu saaray xaaladda amniga ee degmooyinka Saaxo, Gaalkacyo iyo Galdogob, iyo dardargelinta dib-u-habaynta ciidamada aaggaas, taas oo muujinaysa diyaargarow milatari oo ka dhan ah dhaqdhaqaaq kasta oo ka yimaadda koonfurta.
Dagaal Afka ah: Eedaha Khiyaamo Qaran iyo Difaaca Dastuurka
Digniinta Puntland waxaa si kulul oo degdeg ah uga jawaabtay Dawladda Federaalka. Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Mudane Axmed Macallin Fiqi, ayaa ganafka ku dhuftay hadalka ka soo yeedhay Siciid Deni, isaga oo ku tilmaamay qiyaali aan waxba soo kordhinaynin. Wasiirka ayaa adkeeyay in Madaxweynaha Soomaaliya uu xaq dastuuri ah u leeyahay in uu booqdo qayb kasta oo ka mid ah gayiga Soomaaliya, cid uu marti uga yahay Galmudugna aanay jirin.
Wasiir Fiqi ayaa intaas sii dhaafiyay, isaga oo bartiisa bulshada soo dhigay eedaymo aad u culus oo ka dhan ah Madaxweynaha Puntland. Wuxuu ku eedeeyay Siciid Deni in uu galay qiyaano qaran, isaga oo yidhi,
"Deni wuxuu Soomaaliya kala saftay shisheeyihii la is qabtay, wuxuu taageeray kala go'a dalka, wuxuu gacan siiyay xasuuqa walaalaha Sudan ay cadowgu u geysanayaan."
Eedaymahan ayaa si dadban u tilmaamaya xidhiidhka soke ee Puntland la leedahay dawladaha Itoobiya iyo Imaaraadka Carabta, kuwaas oo Muqdisho ay xilligan kala dhexayso diblomaasiyad xumo dhinaca badda iyo siyaasadda arrimaha dibadda ah.
Asalka Xiisadda: Hubkii Koonfurta iyo Dagaalkii PSF
Cabsida iyo dhaqdhaqaaqa ciidan ee haatan laga dareemayo Gaalkacyo ma aha mid ku kooban hadallo siyaasadeed, balse waxa uu daba socdaa dhacdooyin dhiig ku daatay oo horraantii bishan ka dhacay gobolka Mudug.
Xiisadda ayaa faraha ka baxday August 4, markaas oo koonfurta Gaalkacyo laga dejiyay shixnad hub ah. Puntland ayaa sheegtay in hubkaas ay Villa Somalia u waday ciidamo mucaarad ku ah xukuumadda Deni oo ku sugnaa dhinaceeda magaalada. Hubkaas ayaa aakhirkii gacanta u galay maleeshiyo beeleed, waxaana halkaas ka dhacay iska-horimaad khasaare sababay.
Maalintii xigtay, ciidamada Puntland ayaa qaaday tallaabo awood muujin ah, iyaga oo weeraray xeryo ay waqooyiga Gaalkacyo ku lahaayeen ciidamo ka tirsan kuwa PSF oo la rumaysan yahay in ay taageero dhaqaale iyo mid siyaasadeed ka haysteen Dawladda Federaalka. Dagaal kadib, Puntland ayaa si buuxda ula wareegtay xeradii ciidankaas, taas oo meesha ka saartay awood milatari oo is-garab-yaac ah oo ku sugnayd waqooyiga Gaalkacyo.
Gunaanad
Socdaalka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee koonfurta Gaalkacyo iyo joogitaanka Siciid Deni ee waqooyiga magaalada ayaa si dhab ah u sawiraya heerka uu gaadhay kala-fogaanshaha siyaasadeed ee Soomaaliya. Khilaafkii markii hore ku koobnaa qodobada dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qaybsiga ayaa haatan isku beddelay loollan amni oo toos ah. Joojinta isku-socodka shacabka iyo isu-hub-urursiga labada dhinac ayaa ah tusaale cad oo muujinaya in xasaradda Muqdisho iyo Garoowe ay halis ku tahay nabaddii bulsho ee mudada dheer ka dhisnayd badhtamaha Soomaaliya. Inta la isku eegayo qoryaha caaraddooda, shacabka gobolka Mudug ayaa ah kuwa dhabta ah ee beddelaya qiimaha khilaafkan siyaasadeed.
