top of page

Xildhibaannada Soomaaliya U Matelaya Baarlamaanka Bariga Afrika Oo La Dhaariyay

Magaalada Arusha ee dalka Tansaaniya waxaa maalintii Isniinta si rasmi ah loogu dhaariyay sagaal xildhibaan oo Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ku matalaya Baarlamaanka Bulshada Bariga Afrika (EALA). Tallaabadan ayaa astaan u ah ka qaybgalkii ugu horreeyay ee rasmi ah ee Soomaaliya ay ku yeelato baarlamaanka gobolka tan iyo markii ay si buuxda ugu biirtay ururkan dhammaadkii sannadkii 2023.


Dhaarinta xubnahan oo ka dhacday xarunta dhexe ee EALA ayaa imanaysa kadib markii xal laga gaadhay caqabado dhanka sharciga ah oo muddo dib u dhigay kamid noqoshada xildhibaannada Soomaaliya. Maxkamadda Caddaaladda ee Bariga Afrika (East African Court of Justice) ayaa u banaysay waddada in xildhibaannadu ay kuraastooda fadhiistaan, taas oo soo afjartay bilooyin hubaanti la'aan ah oo ku gedaanaa hannaanka xulista.


Nine Somali representatives were sworn in Monday to the East African Community Legislative Assembly

Safiirka Soomaaliya u fadhiya dalka Tansaaniya, isla markaana ah wakiilka rasmiga ah ee Soomaaliya u qaabilsan Ururka Bulshada Bariga Afrika, Danjire Ilyaas Cali Xasan, ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ku yidhi: "Maanta waa maalin taariikhi ah iyo guul siyaasadeed oo u soo hoyatay Dowladda iyo Shacabka Soomaaliyeed." Wuxuu mar kale caddeeyay sida ay Muqdisho uga go'an tahay isdhexgalka gobolka, nabadgelyada, iyo horumarka dhaqaale ee ururka dhexdiisa.


Xubnaha cusub ee la dhaariyay ayaa kala ah:

  • Abuukar Cabdi Cismaan

  • Xuseen Xasan Cabdi

  • Sahra Cali Xasan

  • Ilhaan Cali Gassar

  • Faadumo Cabdullahi Maxamuud (Insaaniye)

  • Cabdisalaam Hadliye Cumar

  • Cabdiraxmaan Bashiir Shariif

  • Faysal Cabdi Rooble

  • Fahma Axmed Nuur

Waa Maxay Ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC)?

Ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC) waa dallad goboleed iskaashiyeed oo ka kooban siddeed waddan, kuwaas oo kala ah: Kenya, Yugaandha, Tansaaniya, Ruwaanda, Burundi, Koonfurta Suudaan, Jamhuuriyadda Dimoqraadiga ah ee Koongo (DRC), iyo Soomaaliya oo noqotay dalkii siddeedaad ee ku biira ururka.


Ururkan ayaa matalaya suuq weyn oo ka kooban ku dhawaad 300 oo milyan oo qof, waana mid ka mid ah ururada isdhexgalka dhaqaale ee ugu xawliga badan qaaradda Afrika.


Hadafka ugu weyn ee ururkani waa in la abuuro awood dhaqaale iyo mid siyaasadeed oo dhiirrigelisa ganacsiga xorta ah, kobcisa maalgelinta, kana ilaalisa gobolka halisaha dhanka amniga.

Heerarka Isdhexgalka Ee Ururka EAC

Nidaamka isdhexgalka ee ururka EAC wuxuu ku qotomaa afar tiir oo aasaasi ah, kuwaas oo muujinaya heerka qotada dheer ee isku xidhnaanta dalalka xubnaha ka ah:

  1. Midowga Kastamada (Customs Union): Waa heerka ugu horreeya ee isdhexgalka, kaas oo meesha ka saaraya cashuuraha iyo caqabadaha saaran badeecadaha isaga gooshaya dalalka xubnaha ah. Sidoo kale wuxuu dejinayaa cashuur midaysan oo laga qaado badeecadaha uga imanaya dalalka ka baxsan ururka.

  2. Suuqa Wadaagga ah (Common Market): Heerkan wuxuu dammaanad qaadayaa shanta xorriyadood ee ururka: isu-socodka xorta ah ee badeecadaha, dadka, shaqaalaha, adeegyada, iyo hantida (capital). Tani waxay la macno tahay in muwaadiniinta dalalkan ay si xor ah uga dhex shaqaysan karaan, uguna noolaan karaan waddamada xubnaha ah.

  3. Midowga Lacagta (Monetary Union): Waa qorshe socda oo ujeeddadiisu tahay in dalalka ururku ay yeeshaan hal lacag oo midaysan iyo hal bangi dhexe, si loo fududeeyo ganacsiga isla markaana looga hortago isbedbedelka sarifka lacagaha qalaad.

  4. Isutagga Siyaasadeed (Political Federation): Waa yoolka ugu dambeeya iyo himilada fog ee ururka, taas oo ah in la dhiso hal dowlad federaal ah (ama isbahaysi siyaasadeed oo xooggan) oo matasha dhammaan dalalka Bariga Afrika fagaarayaasha caalamka.



Doorka Baarlamaanka Bulshada Bariga Afrika (EALA)

Baarlamaanka Bulshada Bariga Afrika (EALA) oo xaruntiisu tahay magaalada Arusha, ayaa ah garabka sharci dejinta iyo isla xisaabtanka ee ururka EAC. Doorkiisa aasaasiga ah waxaa ka mid ah:

  • Sharci Dejin: In uu ka doodo isla markaana uu meelmariyo shuruucda hagaysa isdhexgalka gobolka, kuwaas oo si toos ah u khuseeya dhammaan dalalka xubnaha ah.

  • Kormeer iyo Daba-gal: Kormeerida miisaaniyadda ururka EAC iyo hubinta in hay'adaha fulinta ee ururku ay si hufan u gutaan waajibaadkooda.

  • Madal Wada-tashi: Wuxuu madal u noqdaa in lagu xalliyo arrimaha isaga gudba xuduudaha ee saamaynaya waddamada xubnaha ka ah, isaga oo matalaya codka shucuubta Bariga Afrika.


bottom of page