Sucuudiga Oo Ka Digay In Dulqaadku Ka Dhammaaday, Xilli Gantaalaha Iiraan Ay Ku Hoobteen Riyaad
- Hassan Gallaydh
- Mar 19
- 4 min read
Riyaad, Sucuudiga – Saacado un kadib markii siddeed gantaal oo ah kuwa ridada dheer (Ballistic missiles) ay ku qarxeen hawada sare ee caasimadda Sucuudiga ee Riyaad, boqortooyada ayaa soo saartay digniintii ugu cuslayd ee ay abid u dirto xukuumadda Tehraan, iyada oo ku goodiday in dulqaadkii uu gabaabsi yahay, isla markaana ay diyaar u tahay in ay qaaddo tallaabo milatari.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Sucuudiga, Amiir Faisal bin Farhan, oo shir jaraa'id qabtay waaberigii Khamiista, ayaa si cad u sheegay in dalkiisu uusan ka laba-labayn doonin difaaca qaranimadiisa.
“Kama xishoon doonno, kamana gabban doonno in aan difaacno dalkayaga iyo kheyraadkayaga dhaqaale,” ayuu yidhi Wasiirku, isaga oo raaciyay in xukuumadda Riyaad ay xaq u leedahay “in ay qaaddo tallaabooyin milatari haddii loo arko in ay lagama maarmaan tahay.”
Burburka Heshiiskii Diblomaasiyadeed Iyo Balaadhinta Dagaalka
Weeraradan tooska ah ee lala beegsaday Riyaad ayaa calaamad u ah isbeddel weyn oo ku yimid qaab-dhismeedka dagaalka Bariga Dhexe. Markii hore, Sucuudigu wuxuu u muuqday mid ka badbaaday duqeymaha isdaba-joogga ah ee Iiraan iyo kooxaheeda wakiilada ah (Proxies) ay ku qaadayeen dalalka deriska ah, balse xaaladdaas ayaa isbeddeshay markii uu dagaalku fiday.
Amiir Faisal waxa uu qiray in rajo kasta oo laga qabay in xidhiidhka labada dal uu hagaago ay meesha ka baxday. Wuxuu xusay in "In yartii aaminaad ahayd" ee u dhexaysay Sucuudiga iyo Iiraan ay "gabi ahaanba burburtay." Hadalkan ayaa dhabar-jab weyn ku ah heshiiskii taariikhiga ahaa ee ay labada dal dib ugu soo celiyeen xidhiidhkooda diblomaasiyadeed sannadkii 2023, kaas oo uu garwadeen ka ahaa dalka Shiinuhu.
Wasiirka ayaa wacad ku maray in xukuumadda Riyaad ay adeegsan doonto awood kasta oo ay leedahay si ay u joojiso gardarradan. "Waxaan adeegsan doonaa awood kasta oo aan leenahay — ha noqoto mid siyaasadeed, mid dhaqaale, mid diblomaasiyadeed iyo wixii kale ee lagama maarmaan ah," ayuu yidhi.
Is-burinta Iiraan Iyo Shirka Wasiirada Islaamka
Dhinaca kale, intii uu socday shir madaxeed ay caasimadda Riyaad ku yeesheen Wasiirada Arrimaha Dibadda ee qaar ka mid ah dalalka Islaamka, Amiir Faisal bin Farhan ayaa isweydiiyay su'aal qoto dheer oo kashifaysa is-burinta siyaasadda arrimaha dibadda ee Iiraan.
Wasiirka ayaa madasha ka weydiiyay sida Iiraan ay caalamka uga dhaadhicinayso inay u dagaalamayso difaaca dunida Islaamka iyo shucuubta la dulmiyay, iyadoo haddana isla waqtigaas si toos ah u weeraraysa dalalkii Islaamka ahaa ee gobolka, khatarna gelinaysa nolosha malaayiin Muslimiin ah. Eedayntan ayaa u muuqata mid Sucuudigu ku doonayo in uu caalamka Islaamka kaga iibiyo in Iiraan ay tahay cadowga dhabta ah ee xasiloonida gobolka, balse aanay ahayn difaacaha Falastiin ama masiirka Islaamka sida ay Tehraan isku sawirto.
Falanqayn: Suurtagalnimada Iyo Qaabka Uu Sucuudigu Dagaalka Ku Geli Karo
In kasta oo digniinta Sucuudigu ay tahay mid aad u culus, haddana su'aasha isweydiinta mudan ayaa ah: Sucuudigu ma diyaar baa in uu dagaal toos ah la galo Iiraan? Haddii uu galo, muxuu noqon karaa doorkiisu?
Fursadaha In Sucuudigu Dagaalka Ku Biiro: Boqortooyada Sucuudigu waxay muddo dheer ka fogaanaysay in ay dhex gasho dagaal goboleed. Dhaxal-sugaha dalkaas, Maxamed bin Salmaan, waxa uu diiradda saarayaa qorshihiisa hiigsiga dhaqaale ee "Vision 2030", kaas oo u baahan xasilooni buuxda si loo soo jiito maalgashi shisheeye. Dagaal toos ah oo lala galo Iiraan wuxuu halis gelinayaa kaabayaasha shidaalka ee dalkaas, sida dhacday 2019 markii la weeraray warshadaha Aramco.
Sidaas darteed, suurtagalnimada in Sucuudigu uu qaado duullaan dhulka ah ama uu bilaabo dagaal dhex-gala Iiraan waa mid aad u hooseysa. Si kastaba ha ahaatee, dulqaadka Riyaad xad ayuu leeyahay. Haddii gantaalaha lagu soo ridayo magaalooyinkooda ama ceelashooda shidaalku ay sii socdaan, Sucuudiga waxaa ku waajib noqon doonta in uu falcelin sameeyo si uu u ilaaliyo sharaftiisa qaran iyo awoodiisa is-difaacid (Deterrence).
Qaabka Uu Noqon Karo Doorka Sucuudiga: Haddii xukuumadda Riyaad ay go'aansato in ay milatari ahaan uga jawaabto weerarada Iiraan, khubarada difaacu waxay aaminsan yihiin in doorkoodu uu noqon doono mid xaddidan balse saameyn leh, isaga oo qaadanaya saddexdan waji ee hoose:
Duqeymo Aargoosi Ah Oo Xaddidan (Targeted Airstrikes): Sucuudigu uma badna in uu duqeeyo gudaha Iiraan si uu uga fogaado dagaal weyn. Taa beddelkeeda, ciidamada cirka ee Sucuudigu (oo ku qalabaysan diyaaradaha casriga ah ee F-15) waxay duqeymo culus la beegsan karaan saldhigyada kooxaha Wakiilada Iiraan (Proxies) ee gantaalaha soo riday, sida Xuutiyiinta Yemen ama maleeshiyaadka Shiicada ah ee Ciraaq. Tani waa fariin dadban oo Iiraan loo dirayo.
Iskaashi Sirdoon Iyo Difaaca Hawada (Air Defense Integration): Sucuudigu wuxuu si buuxda isugu furi karaa isbahaysiga milatari ee uu Maraykanku hoggaamiyo. Tani waxay la macno tahay in Sucuudigu uu oggolaan doono in hawadiisa loo isticmaalo soo ridista gantaalaha Iiraan, isla markaana uu sirdoon la wadaago xulafada reer Galbeedka iyo waddamada kale ee gobolka si loo wiiqo awoodda weerar ee Tehraan.
Dagaal Dhaqaale (Economic Warfare): Wajiga ugu awoodda badan ee Sucuudiga ma aha midka milatari, balse waa shidaalka. Sucuudigu wuxuu kordhin karaa wax-soo-saarkiisa saliidda si uu hoos ugu dhigo qiimaha shidaalka adduunka, taas oo si toos ah u curyaaminaysa dhaqaalaha Iiraan oo markii horeba cunaqabatayn la daalaa-dhacayay. Tani waa 'tallaabada kale' ee uu Wasiirku ku hanjabay.
Gunaanadkii, Sucuudigu wuxuu ku socdaa xadhig dhuuban; wuxuu isku dayayaa in uu Iiraan u muujiyo ilko adag isaga oo aan isku tuurayn dabka dagaal burbur weyn u keeni kara dhaqaalihiisa soo koraya. Balse marka gantaaladu ay dul maraan caasimadda, xulashada diblomaasiyadda waa mid sii yaraanaysa maalinba maalinta ka dambaysa.
