Qatar Oo Ceyrisay Diblomaasiyiinta Iiraan, Trump Oo Hanjabay, Iyo Weeraradii Gaaska

Dooho, Qatar Xiisadda Bariga Dhexe ayaa gashay waji cusub oo halis ah kadib markii dowladda Qatar ay si rasmi ah ugu dhawaaqday in ay xidhiidhkii diblomaasiyadeed u jartay Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan. Go'aankan taariikhiga ah ayaa yimid waxyar uun kadib markii Iiraan ay weeraro culus ku qaaday xarumaha tamarta ee ugu waaweyn dalkaas.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Qatar ayaa bayaan degdeg ah oo ay soo saartay xalay ku amartay dhammaan diblomaasiyiinta, u-qaybsanayaasha milatariga iyo amniga, iyo shaqaalaha safaaradda Iiraan ee magaalada Dooho in ay dalka kaga baxaan muddo 24 saacadood gudahood ah. Xukuumadda Dooho ayaa shaqaalahan iyo saraakiishan ku eedaysay in ay ku lug lahaayeen dhaqdhaqaaqyo amni darro oo ka dhashay gudaha dalkaas, iyada oo si rasmi ah loogu tilmaamay shakhsiyaad dalka laga ogolayn (Persona non grata).

---

Beegsiga Xarumaha Gaaska Iyo Dhaawaca Dhaqaale

Burburka xidhiidhka labada dal ayaa yimid kadib laba maalmood oo weeraro isdaba joog ah ay Iiraan la beegsatay xarunta warshadaha ee Ras Lafan (Ras Laffan) ee dalka Qatar maalmihii Arbacada iyo horraantii Khamiista. Xaruntan ayaa ah goobta ugu weyn adduunka ee lagu sifeeyo laguna farsameeyo gaaska dabiiciga ah ee dareeraha laga dhigay (LNG), iyada oo soo saarta in ka badan boqolkiiba 20 gaaska dareeraha ah ee adduunka.

Shirkadda batroolka ee ay dowladdu leedahay ee QatarEnergy ayaa bayaan ay soo saartay ku xaqiijisay in weerarkii koowaad kadib uu khasaare lixaad leh soo gaadhay dhismaha xarunta, balse ay si nabad ah ku badbaadeen dhammaan shaqaalihii goobta ku sugnaa.

Weeraradan ay Iiraan ku qaadday xarumaha shidaalka ee Qatar iyo sidoo kale dalka Sucuudiga ayaa imanaya xilli Tehraan ay hore ugu goodiday in ay burburin doonto xarumaha tamarta ee dalalka Khaliijka. Tallaabadan ayaa ah aargoosi toos ah oo ka dhashay weerar culus oo ay ciidamada cirka ee Israa'iil xalay ku qaadeen xarunta gaaska ee South Pars oo ku taalla xuduud badeedka u dhexeeya Iiraan iyo Qatar. Sidoo kale, duqeymahan ayaa salka ku haya aargoosiga dilalkii qorshaysnaa ee lala beegsaday saraakiisha sarsare ee Iiraan, sida Cali Larijani iyo Ismaaciil Khadiib oo la khaarajiyay labadii maalmood ee la soo dhaafay.

---

Hanjabaadda Madaxweyne Trump

Xiisaddan ayaa soo jiidatay faragelin toos ah oo kaga timid Aqalka Cad ee Maraykanka. Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, ayaa bartiisa xidhiidhka bulshada soo dhigay digniin aad u kulul oo uu u diray xukuumadda Tehraan waaberigii Khamiista, isaga oo ku hanjabay in uu gabi ahaanba tirtiri doono ceelasha gaaska ee Iiraan haddii ay mar kale weerarto xulafadiisa Khaliijka.

Madaxweyne Trump ayaa si cad u sheegay in dalka Qatar uusan sinaba, qaabna, ama noocna ugu lug lahayn weerarkii ay Israa'iil ku qaadday xarunta gaaska ee Iiraan, isaga oo weerarada aargoosiga ah ee Iiraan ay ku qaadday xarunta Ras Lafan ku sifeeyay kuwo aan xaq ahayn oo caddaalad darro ah.

"Haddii Iiraan ay mar kale weerarto Qatar," ayuu Trump ku hanjabay, "Maraykanku wuxuu si baaxad leh u qarxin doonaa dhammaan xarunta gaaska ee South Pars ee Iiraan, iyada oo la adeegsanayo awood iyo xoog aanay Iiraan waligeed hore u arkin ama u markhaati kicin."

Xaaladda ayaa hadda u muuqata mid qarka u saaran dagaal goboleed ballaadhan oo saamayn toos ah ku yeelan kara suuqyada tamarta ee caalamka. Xidhnaanshaha qayb ka mid ah xarunta Ras Lafan ayaa durba cabsi weyn ku abuurtay dalalka qaaradda Aasiya iyo Yurub ee sida weyn ugu tiirsan gaaska dabiiciga ah ee dalka Qatar, waxaana isha lagu hayaa tallaabada xigta ee ay qaadi doonaan quwadaha isku hor fadhiya biyaha Khaliijka.