Gaashaanka Puntland: Madaxweyne Deni Oo Fariin Adag U Diray Villa Somalia Isaga Oo Ciidankiisa Kormeeraya
- Hassan Gallaydh
- Apr 10
- 3 min read
GAROWE, Puntland — Madaxweynaha Dawladda Puntland, Mudane Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa todobaadkan bilaabay safar shaqo oo taariikhi ah, kaas oo u muuqda mid uu Puntland ugu diyaarinayo weji cusub oo difaac iyo adkaysi siyaasadeed ah. Safarkan oo dhex-maray gobollada Bari iyo Karkaar, ayaa xanbaarsan fariimo culus oo ku wajahan Dawladda Federaalka Soomaaliya (DFS), isaga oo markii ugu horreysey si furan uga hadlay khatarta uu u arko inay ka timaaddo dhinaca Muqdisho.
Digniinta Ka Dhanka Ah Villa Somalia & Casharka Koonfur Galbeed
Madaxweyne Deni ayaa weerar afka ah oo dhif iyo naadir ah ku qaaday qorshaha doorashooyinka iyo hannaanka maamul ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Isaga oo tusaale u soo qaadanayay dhacdooyinkii u dambeeyay ee ka dhacay Koonfur Galbeed, Deni waxa uu ku eedeeyay Villa Somalia inay si badheedh ah u beegsanayso madax-bannaanida maamul goboleedyada.
Deni waxa uu sheegay in tallaabadii lagu saaray Madaxweyne Lafta-gareen ay tusaale cad u tahay qorshaha dawladda ee laalista dastuurkii lagu heshiiyey iyo hannaanka federaalka ah ee ay qaadatay Jamhuuriyadda Saddexaad ee Soomaaliya. Isaga oo la hadlayay shacabka iyo ciidanka, waxa uu yidhi:
“Maamullada halla dumiyo ayaa socota, aan diyaar-garowno si aan u difaacano oo u ilaalshano deegaamadeena.”
Madaxweynuhu waxa uu si gaar ah u iftiimiyey in Villa Somalia ay qorshaysatay burburinta maamullada iyo inay dalka gobol gobol u maamusho, isaga oo awoodda oo dhan ku soo koobaya Madaxtooyada Soomaaliya. Isaga oo carabaabay hadallo ka soo baxay lataliyeyaasha madaxweynaha, waxa uu yidhi:
“Hadalka Cali Wajiis oo sheeganaya inuu La-taliye u yahay Xasan Shiikh ee ku saabsan in Federaalka la burburiyo oo awoodda lagu ururiyo Xamar, waa mid uu aaminsan yahay Xasan Sheekh. Waxaan uga digayaa inuu qaato dalabaadkaas Xasan.”
Deni waxa uu hoosta ka xariiqay in inta uu xilka hayo aanay dhici doonin in awoodda Puntland meelo kale laga qalqal-geliyo, isaga oo yidhi:
“Inta aan xilka hayo marna dhici mayso in awoodeena Dowladeed meelo kale laga qalqalgeliyo.”
Dhoolotuska Ciidan Iyo Ammaan-Galka Calmiskaad
Safarka Madaxweyne Deni ma ahayn mid siyaasadeed oo keliya, balse waxa uu ahaa mid milatari oo uu ku muujinayo cududda difaac ee Puntland. Maanta oo Jimce ah (April 10, 2026), Madaxweynuhu waxa uu tababar u furay cutubyo ka tirsan Ciidanka Daraawiishta, gaar ahaan Guutada Saddexaad ee ka hawl-gasha buuraleyda istiraatiijiga ah ee Calmiskaad.
Isaga oo dhiirigelinaya ciidanka, Deni waxa uu barbar-dhig ku sameeyay kooxaha argagixisada iyo cid kasta oo damac ka galo Puntland, isaga oo yidhi:
“Casharadii aad Daacish u dhigteen, kuwo la mid ah ayaynu u dhigayna cid kasta oo isku dayda in Ciida iyo Shacabka Puntland ay wax yeelayso.”
Sidoo kale, maalintii shalay, Madaxweynuhu waxa uu faahfaahiyey guulaha laga gaadhay dagaalka buuraleyda Calmiskaad ee gobolka Bari, isaga oo xusay in amniga laga dareemay magaalooyinka Boosaaso, Qardho iyo Garoowe. Waxa uu saraakiisha ciidanka ku boorriyey inay xoojiyaan maaraynta guulaha dagaalka, isaga oo yidhi:
“Waxaan u baahanahay ciidamadeena guusha dagaalka kaliya inaan looga sheekayn ee loo sheego natiijada wanaagsan ee ka dhalatay shaqadii ay qabteen.”
Ma "Dhoolotus" Baa Mise Waa Diyaar-Garow Dagaal?
Safarka shaqo ee Madaxweyne Deni ee gobollada bari wuxuu xanbaarsan yahay macno weyn oo dhinaca istiraatiijiyadda ah. Analysis-ka khubarada amniga iyo siyaasaddu waxay tilmaamayaan qodobadan soo socda:
Muujinta Madax-bannaanida: Furitaanka xarumaha Booliska ee gobolka Karkaar iyo tababarka ciidanka Daraawiishta ee Calmiskaad waxay fariin u tahay Muqdisho in Puntland ay leedahay nidaam ammaan oo isku-filan, oo aan u baahnayn farogelin federaal.
Ka-gaashaamashada "Koonfur Galbeed Labaad": Deni waxa uu si cad u muujiyey inuu fahamsan yahay xeeladda Villa Somalia ee ah in maamullada mucaaradka ah laga dhex abuuro qalalaaso ama la beddelo hoggaankooda. Safarkani waxa uu ahaa mid uu ku midaynayo bulshada Puntland iyo ciidankooda si looga hortago qorshe kasta oo noocaas ah.
Xidhiidhka Amniga Iyo Dhaqaalaha: Markii uu Deni xusay in guusha Calmiskaad ay hoos u dhigtay qiimaha maciishadda ee Boosaaso, waxa uu shacabka u sheegay in "Hannaanka Federaalku" iyo "Amniga Puntland" ay yihiin furaha noloshooda, uuna diyaar u yahay inuu difaaco nidaamkaas.
Guntii iyo gabogabadii, dhoolotuskii ciidan iyo fariimihii adkaa ee ka soo baxay Siciid Deni intii uu ku jiray safarka gobollada bari, waxay muujinayaan in Puntland ay gashay xaalad heegan buuxa ah (Full Alert). Fariintu waa mid cad: Puntland diyaar uma aha inay raacdo wadadii Koonfur Galbeed, wax kasta oo ay ku kacaysana ay ku difaaci doonto nidaamka federaalka iyo madax-bannaanideeda maamul.
Miyey kula tahay in fariintan Deni ay ku filan tahay inay Villa Somalia dib uga fikirto qorshaheeda ku aaddan maamul goboleedyada, mise xiisaddu waxay u gudbi doontaa weji cusub oo iska hor-imaad toos ah?
