Mucaaridka oo Diiday Shuruudaha Xukuumadda iyo Abaabulka Bannaanbaxyada oo Cirka Isku Shareeray
- Hassan Gallaydh
- Jun 3
- 3 min read
MUQDISHO -Ā Magaalada Muqdisho ayaa xilligan wajaheysa xaalad siyaasadeed oo aad u cakiran, taas oo ka dhalatay ismari-waaga qoto dheer ee u dhexeeya xukuumadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo isbahaysiga mucaaridka Soomaaliya. Xilli ay fashilmeen wada-hadalladii u dhexeeyay labada dhinac, mucaaridka ayaa bilaabay dhaqaaqyo xooggan oo ay ku doonayaan in ay ku sameeyaan bannaanbaxyo waaweyn oo ka dhan ah xukuumadda, kuwaas oo la filayo in ay dhacaan toddobaadkan.
Dhaqdhaqaaqa Siyaasiyiinta iyo Goobaha Istaraatiijiga ah
Si loo dardargeliyo abaabulka shacabka, hoggaamiyeyaasha mucaaridka ayaa qaaday tallaabooyin muujinaya dhab-ka-hadal iyo u diyaargarow xooggan. Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa saldhig ka dhigtay degmada Cabdicasiis, halkaas oo uu hadda si toos ah uga hoggaaminayo qabanqaabada bannaanbaxa weyn ee la qorsheeyey in uu toddobaadkan ruxo Muqdisho.
Dhinaca kale, Raysal Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre, ayaa isaguna xeelad siyaasadeed adeegsaday, isaga oo u guuray degmada Hawlwadaag. Guuritaanka Xasan Cali Khayre ayaa xambaarsan farriin culus, maadaama degmada Hawlwadaag ay tahay goob istaraatiiji ah oo aan wax badan ka fogayn xarunta madaxtooyada ee Villa Somalia, taas oo muujinaysa in mucaaridku ay doonayaan in codkoodu uu si dhow u gaadho dhegaha xukuumadda.
Mawqifka Dawladda: Diidmo iyo Shuruudo Adag
Bilowgii, xukuumadda Soomaaliya waxay si adag ugu sii adkaysanaysay in aan la qaban karin wax bannaanbax ah oo ay mucaaridku soo abaabuleen, iyada oo ku dooday in la ilaaliyo xasilloonida caasimadda. Balse, dhinaca mucaaridka ayaa iyaguna ku adkaystay in aanay joojin doonin bannaanbaxa ay hore ugu dhawaaqeen.
Culeysyo isbixiyay kadib, dawladda Soomaaliya ayaa yara dabcisay mawqifkeedii, waxaanay ogolaatay in mucaaridku ay berri ku qabsan karaan Muqdisho bannaanbixii ay hore ugu dhawaaqeen. Hase yeeshee, xukuumaddu waxay ku xidhay shuruud adag, iyada oo sheegtay in dibadbaxyada lagu qabto saddex goobood oo xaddidan kuwaas oo kala ah Garoonka Koonis (Eng. Yarisow Stadium), Garoonka Muqdisho iyo Garoonka Jaamacadaha. Dawladdu waxay si gaar ah u soo jeedisay in mudaharaadka lagu koobo Garoonka Eng. Yarisow, iyada oo sabab uga dhigtay walaac dhinaca amniga ah iyo baahida loo qabo in la ilaaliyo nidaamka guud ee caasimadda.
Diidmada Sheekh Shariif iyo Baaqa Shacabka
Shuruudahaas ay xukuumaddu soo rogtay ayaa durba kala kulmay diidmo qayaxan dhinaca mucaaridka. Maalintii Tuesday, Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay in kooxaha mucaaridku aanay aqbali doonin isku-dayga xukuumadda ee ah in mudaharaadyada qorshaysan lagu koobo hal goob ama garoomo xidhan.
Isaga oo ka hadlayay kulan ay isugu yimaadeen siyaasiyiinta mucaaridka, Sheekh Shariif waxa uu carrabka ku adkeeyay in mudaharaadka nabdooni uu yahay xaq dastuuri ah, isla markaana ay tahay in muwaadiniinta loo ogolaado in ay dareenkooda ku cabbiraan dhammaan qaybaha kala duwan ee caasimadda.
"Bannaanbaxu waa in uu ka dhacaa meel kasta oo uu ka dhici karo. Magaalada oo dhami waa in ay soo baxdaa," ayuu yidhi Sheekh Shariif, isaga oo shacabka ku dhiirrigeliyay in ay si weyn uga soo qayb galaan isku-soo-baxyada qorshaysan.
Waxa uu xusay in xukuumadda mar hore lagu wargeliyay qorshaha mudaharaadka mucaaridka, sidaas darteedna aanay jirin wax cudurdaar ah oo loo samayn karo in la xaddido goobaha lagu qabanayo.
Sidoo kale, madaxweynihii hore ayaa baaq gaar ah u diray dhallinyarada Soomaaliyeed, isaga oo ugu baaqay in aanay ka baqin xadhig ama cabudhin. Waxa uu hoosta ka xarriiqay in difaaca xorriyadda shacabku uu u baahan yahay adkaysi iyo ka-qaybgal dhab ah. Sheekh Shariif ayaa ku eedeeyay xukuumadda in ay xidhayso isla markaana ay si xun ula dhaqmayso dadka cabbiraya aragtiyahooda siyaasadeed ee dhaliilaya maamulka. Waxa uu caddeeyay in walaaca mucaaridku aanu ahayn uun dood siyaasadeed oo aan sal lahayn, balse uu yahay xaqiiqo dhab ah oo ay shacabka Soomaaliyeed markhaati ka yihiin.
Xuddunta Khilaafka: Dastuurka, Doorashooyinka iyo Firaaqada Siyaasadeed
Bannaanbaxyadan la filayo in ay toddobaadkan ka bilowdaan Muqdisho ayaa imanaya iyada oo ay cirka isku shareertay xiisadda siyaasadeed ee la xidhiidha doorashooyinka, isbeddelada dastuurka iyo kala-guurka siyaasadeed.
Isku-dhacan ayaa yimid kadib markii wada-hadalladii u dhexeeyay dawladda federaalka iyo hoggaamiyeyaasha mucaaridku ay ku dhammaadeen natiijo la'aan iyo is-fahamwaa buuxa. Siyaasiyiinta mucaaridka ayaa si kulul ugu eedeeyay maamulka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud in uu si kelidnimo ah u riixayo isbeddello waaweyn oo dhinaca shuruucda ah iyada oo aan loo helin is-afgarad qaran. Waxay aaminsan yihiin in tallaabooyinkani ay yihiin kuwo lagu doonayo in lagu urursado awoodda.
Dhinaca kale, masuuliyiinta federaalku waxay ku doodayaan in isbeddelku uu yahay mid lagama maarmaan ah. Dawladdu waxay sheegtay in waddanku uu qasab tahay in uu u guuro nidaamka doorashooyinka ee qof iyo cod, isla markaana ay tahay waajib dastuuri ah in la ilaaliyo amniga caasimadda oo laga hortago wax kasta oo kicin kara qalalaase.
Xaaladda magaalada Muqdisho ayaa ah mid laga dheehan karo feejignaan weyn, iyada oo shacabka iyo beesha caalamkuba ay si dhow isha ugu hayaan sida ay xukuumadda iyo mucaaridku u maarayn doonaan maalmaha soo socda, taas oo go'aamin doonta jihada siyaasadeed ee dalka.
