Muqdisho oo Qarka u Saaran Dhiig-bax Siyaasadeed: Dagaallo Ka Qarxay Caasimadda iyo Guryaha Mucaaridka

MUQDISHO - Magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya ayaa caawa dhex dabaalanaysa xaalad amni oo aad u halis ah, ka dib markii iska hor imaadyo hubeysan oo culus ay ka qarxeen goobo istaraatiiji ah oo ka tirsan magaalada. Dagaalkan oo yimid saacad ka dib markii ciidamo taabacsan mucaaridka ay dhoolla-tus ka sameeyeen meel aan ka fogayn madaxtooyada Villa Somalia, ayaa caasimadda u horseeday weji cusub oo dhiig ku daato, xilli loo ballansan yahay bannaanbaxyo waaweyn oo ka dhan ah dawladda oo dhaca maalinta berri ah.

Rasaasta ay labada dhinac isu adeegsanayaan ayaa si xooggan looga maqlayaa agagaarka Sayidka, Siigaale, isgoyska Dabka, ilaa laga gaadhayo degmada Waaberi, taas oo argagax iyo barakac hor leh ku abuurtay shacabka rayidka ah ee xaafadahaas degan.

Dagaalkii Isgoyska Dabka iyo Sifaha Is-khilaafsan ee Labada Dhinac

Dagaalka koowaad ayaa ka qarxay degmada Howlwadaag, gaar ahaan agagaarka isgoyska Dabka, halkaas oo uu shalay soo degay Raysal Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre. Sida uu qoraal kooban oo uu soo saaray ku sheegay Xasan Cali Khayre, ciidanka dawladda federaalka ayaa weerar toos ah ku soo qaaday guri uu shir ka lahaa. Khayre waxa uu caddeeyey in falkaasi uu ahaa weerar badheedh ah oo lagu qaaday kulan la-tashi ah ("Peace Assembly") oo ay u fadhiyeen in ka badan 70 qof oo isugu jiray ugaasyada dhaqanka ee beesha Murusade, xildhibaanno, siyaasiyiin mucaarid ah, iyo ururrada dhallinyarada.

Ugaasyada goobta ku sugnaa waxaa ka mid ahaa Ugaas Cabdirisaaq, Ugaas Cabdullahi, iyo Ugaas Xaashi. Khayre waxa uu mas'uuliyadda weerrarkaas dusha u saaray Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo uu tilmaamay in muddo-xileedkiisii dastuuriga ahaa uu dhammaaday May 15, 2026, isagoo guud ahaan falkan ku sifeeyay isku-day lagu cabudhinayo xaqa dastuuriga ah ee isku-soo-baxa berri. Wuxuu xaqiijiyay in uu jiro khasaare dhimasho iyo dhaawac leh oo soo gaadhay dadkii madasha ku sugnaa.

Dhinaca kale, Afhayeenka Ciidanka Booliska Soomaaliya, Cabdifatah Adan Hassan, iyo Wasaaradda Warfaafinta ayaa soo saaray qoraallo iyo muuqaallo ay si adag ugu gacan-saydheen eedaymaha mucaaridka. Boolisku waxa uu sheegay in maleeshiyaad wejiyada soo duubtay oo uu soo abaabulay Xasan Cali Khayre ay weerrar ku soo qaadeen bar-koontarool iyo xarun ciidanka boolisku ku leeyihiin isgoyska Dabka iyo saldhigga Howlwadaag, iyaga oo u adeegsaday hubka culus oo ay ku garaaceen xaafado ay dad shacab ah degan yihiin. Dawladdu waxay sheegtay in ciidanku ay iska caabiyeen maleeshiyaadkaas, ayna bilaabeen baadhitaan rasmi ah si sharciga loo hordhigo cid kasta oo amniga caasimadda wiiqaysa.

---

Weerarka Labaad: Guriga Sheekh Shariif iyo Ku-biiristii Jeneraal Odowaa

Xilli aanay weli khilaafkii koowaad degin, dagaal kale oo dhiig badani ku daatay ayaa ka qarxay degmada Cabdicasiis ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ay ciidamada dawladdu weerrar ku qaadeen guriga madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed. Rasaas xooggan iyo hubka culus ayaa laga dhex maqlayay agagaarka guriga madaxweynihii hore.

Xaaladda ayaa isku beddestay loollan militari oo qatar ah markii uu dagaalka ku soo biiray Taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage. Jeneraal Odowaa iyo ciidamo gaar ah oo uu wato ayaa gaadhay guriga Sheekh Shariif, iyaga oo halkaas ka xidhay difaacyo adag si ay u furiyaan weerrarka kaga imanayay ciidamada dawladda ee ku hareeraysan guriga. Tani waxay muujisay in xiisaddu ay un ka sii gudbayso loollan siyaasadeed, uuna isku beddelay iska hor imaad beeleed iyo mid militari oo ruxaya guud ahaan dalka.

---

Fal-celinta Sifaha Kulul ee Hoggaamiyeyaasha Mucaaridka

Hoggaamiyeyaasha mucaaridka ee Muqdisho ku sugan ayaa si kulul iyo cadho leh uga hadlay dhacdooyinkan dhacay dhowr saacadood ka hor hordhaca bannaanbaxa berri. Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa si adag u cambaareeyay weerrarkii lagu qaaday Xasan Cali Khayre iyo gurigiisa, isagoo yidhi:

"Weerarkan wuxuu qayb ka yahay ficillada Xasan Sheekh Maxamuud uu ku doonayo inuu dhiig badan ku daadiyo isagoo aan haysan muddo xileed rasmi ah, wakhtigiisuna uu dhammaaday. Ma cabsanayno mana cararayno ee waanu ka waynahay dad carara."

Sheekh Shariif waxa uu ugu baaqay ciidamada ammaanka in aanay qaadan amarada gurracan ee madaxweynihii hore.

Dhinaca kale, xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa isaguna si kooban oo kulul u naqdiyay tanaasul la'aanta xukuumadda, isagoo yidhi:

"Xasan Sheekh fulay-nimadiisa ayaa caawa banaanka timid."

Mucaaridku waxay si guud u saluugeen in ciidankii qaranka iyo kheyraadkii dalka loo adeegsanayo in lagu weerraro masuuliyiintii dalka soo hoggaaminayay, iyadoo siyaasiyiinta qaar ay isweydiinayeen in ciidanku ay un mushaar uun u adeegayaan.

---

Masiirka Bannaanbaxa Berri iyo Mustaqbalka Caasimadda

Guryahan iyo isgoysyada dhex-qaaday dagaalku waxa ay ku soo beegmeen xilli dhowr saacadood un ay ka hadhsan yihiin bannaanbaxyo waaweyn oo mucaaridku qorsheeyeen maalinta berri ah ee khamiista. Maamulka Gobolka Banaadir iyo Dawladda Hoose ee Muqdisho ayaa hore u soo saaray go'aan ay ku ogolaadeen in mudaharaadku dhici karo, balse waxay ku koobeen saddex goobood oo un ah: Garoonka Banadir (degmada Cabdicasiis), Garoonka Muqdisho (degmada Warta Nabadda), iyo aagga Jaamacadaha (degmada Hodan), iyadoo la mamnuucay in hub la qaato.

Hase yeeshee, Sheekh Shariif iyo hoggaanka mucaaridka ayaa gabi ahaanba diiday shuruudahaas xaddidaadda ah, iyaga oo ku dooday in bannaanbaxu uu yahay xaq dastuuri ah oo ay tahay in uu ka dhaco meel kasta iyo waddo kasta oo caasimadda ka mid ah.

Isku dhacyadan hubaysan ee caawa iyo hubka culus ee laga dhex maqlayo dhexda Muqdisho waxay calaamad u yihiin fashilka ku yimid wada-hadalladii heshiis raadinta ee isbeddelka dastuurka iyo hannaanka doorashada qof iyo cod ah ee xukuumaddu riixayso. Xaaladda Muqdisho haatan waa mid midabkeedu madow yahay, waxana la wada sugayaa haddii maalinta berri ah ay caasimaddu u neefsan doonto nabad mise haddii ay u sii dambaysan doonto dagaal sokeeye oo weyn.