Shiinaha oo Carqaladeeyey Socdaalkii Madaxweynaha Taywaan Ee Afrika
- Hassan Gallaydh
- Apr 22
- 3 min read
Badweynta Hindiya waxa ay toddobaadkan isu beddeshay fagaare looga tartamo awoodda diblomaasiyadda caalamiga ah, ka dib markii uu baaqday socdaal taariikhi ah oo Madaxweynaha Taywaan, Mudane Lai Ching-te, uu ku tegi lahaa qaaradda Afrika.
Socdaalkan oo qorshihiisu ahaa inta u dhaxaysa 22 ilaa 26 bishan Abriil, ayaa u muuqda mid u xayirmay loolanka adag ee u dhexeeya Taipei iyo Beijing, kaas oo hadda u soo wareegay marin-haweedka muhiimka ah ee dhaca koonfurta badweynta Hindiya.
Cidhiidhi Dhaqaale Iyo Carqalad Hawada Ah
Madaxweyne Lai Ching-te ayaa qorshaynayey inuu booqasho rasmi ah ku tago Boqortooyada Eswatini, oo ah dalka qudha ee qaaradda Afrika ku yaalla ee xidhiidh diblomaasiyadeed oo buuxa la leh Taywaan. Si kastaba ha ahaatee, madaxtooyada Taywaan ayaa xaqiijisay in dawladaha Seychelles, Mauritius, iyo Madagascar ay si lama-filaan ah uga noqdeen oggolaanshihii ay diyaaradda madaxweynuhu ku mari lahad hawadooda.
Xoghayaha Guud ee madaxtooyada Taywaan, Pan Meng-an, oo shir jaraa’id ku qabtay Taipei, ayaa si badheedh ah u eedeeyey dawladda Shiinaha.
"Ka noqoshada oggolaanshaha duulimaadka ee Seychelles, Mauritius, iyo Madagascar iyada oo aan hore loo bixin wax digniin ah waxa ay ka dhalatay cadaadis xooggan oo ka yimid maamulka Shiinaha, oo ay ku jirto handadaad dhaqaale," ayuu yidhi Pan.
Isaga oo hadalkiisa sii wata, waxa uu tallaabadan ku sifeeyey farogelin qaawan oo lagu sameeyey arrimaha gudaha ee dalal madax-bannaan, taas oo waxyeello u geysanaysa xasilloonida gobolka.
Safaaradda Taiwan ee Somaliland Oo Cambaaraysay Falka Beijing
Jamhuuriyadda Somaliland, oo saaxiib dhow iyo isbahaysi istiraatiiji ah la leh Taywaan, ayaa markii hore hambalyo diiran u dirtay Madaxweyne Lai, iyada oo u aragtay booqashadiisa Afrika mid xoojinaysa iskaashiga caalamiga ah. Si kastaba ha ahaatee, ka dib markii uu soo baxay warka ku saabsan xayiraadda hawada, Safaaradda Taywaan ee Hargeysa ayaa soo saartay qoraal kulul oo lagu cambaaraynayo falka Shiinaha.
Safaaradda ayaa sheegtay in carqaladaynta socdaalka Madaxweynaha ay tahay "tallaabo halis lagu geliyey nolosha Madaxweyne Lai Ching-te," iyada oo xustay in Shiinuhu uu si badheedh ah u jebiyey xeerarka caalamiga ah ee socdaalka hawada. Somaliland iyo Taywaan waxa ay sannadihii u dambeeyey dhisayeen xidhiidh ku salaysan qiyamka dimuqraadiyadda iyo iskaashiga farsamada, taas oo ka cadhaysiisay Beijing oo u arka labada dhinacba gobollo ka tirsan dhulkeeda oo ka gadoodsan.
Geedi-socodka Go’doominta Taywaan Ee Afrika
Loolankan u dambeeyey ma aha mid gooni u taagan, balse waa qayb ka mid ah dedaalka baaxadda leh ee Shiinuhu ku doonayo inuu Taywaan kaga saaro saaxadda diblomaasiyadda caalamka. Tan iyo sannadkii 2021, Beijing waxa ay ku guulaysatay inay Taywaan ka soo kaxaysato dhawr dal oo ay ka mid yihiin Nicaragua (2021), Honduras (2023), iyo dalka Nauru oo bishii Janaayo ee sannadkan 2024 u wareegay dhinaca Shiinaha.
Shiinaha ayaa adeegsada waxa khubaradu ugu yeedhaan "Diblomaasiyadda Jeegga" (Checkbook Diplomacy), isaga oo bixiya mashaariic waaweyn oo kaabayaasha dhaqaalaha ah si uu dalalka yaryar uga dhaadhiciyo inay aqoonsadaan mabda’a "Halkii Shiine". Hadda, Taywaan waxa u hadhay oo qudha 12 dal oo aqoonsan, kuwaas oo intooda badani u badan jasiirado yaryar oo ku yaalla Latin America iyo Badweynta Baasifigga. Eswatini oo ah dhuuntii qudha ee Taywaan ugu hadhay Afrika, ayaa hadda wajahaysa cadaadis ka culus kii hore.
Saamaynta Istiraatiijiyadeed Ee Badweynta Hindiya
Go’aanka ay gaadheen Seychelles, Mauritius, iyo Madagascar waxa uu muujinayaa heerka ay gaadhay awoodda Shiinaha ee Badweynta Hindiya. Dalalkan oo ah goobo muhiim u ah marinka ganacsiga dunida, ayaa u muuqda kuwo aan awood u lahayn inay iska ixtiraamaan codsiga Shiinaha, maaddaama Beijing ay tahay bixiyaha deynta iyo maalgashiga ugu weyn ee qaaradda Afrika.
In kasta oo Taipei ay hadda dib u dhigtay socdaalkii madaxweynaha, haddana falkani waxa uu xoojinayaa dooda caalamiga ah ee ku saabsan xaqqa ay madaxda dunidu u leeyihiin inay si nabad ah u maraan hawada caalamiga ah iyada oo aan loo eegin khilaafaadka siyaasadeed.
Gunaanad
Is-mari-waagan diblomaasiyadeed ee dhacay bishan Abriil 2026 waxa uu mar kale xaqiijinayaa in loolanka u dhexeeya labada dhinac uusan ku koobnayn oo qudha dhulka, balse uu hadda saameyn ku yeeshay marin-haweedka dunida. Somaliland, oo si dhow ula socota dhaqdhaqaaqyadan, waxa ay u aragtaa carqaladaynta Madaxweyne Lai mid digniin u ah dhammaan dalalka doonaya inay si madax-bannaan u go’aansadaan xidhiidhkooda caalamiga ah.
Miyey kula tahay in cadaadiska Shiinuhu uu aakhirka keeni doono in Taywaan ay weydo saaxiibka keliya ee ugu hadhay Afrika, mise Eswatini iyo Somaliland waxay noqon doonaan kuwa adkeeya xidhiidhkan xilli lagu jiro wakhti adag?
