Maraykanka iyo Iiraan oo ku Shiraya Switzerland iyo Israa'iil oo Shuruudo Adag Miiska Soo Saartay
- Gallaydh News Desk

- Feb 16
- 3 min read
GENEVA āĀ Jawiga siyaasadeed ee Bariga Dhexe ayaa maraya meel xasaasi ah, iyadoo saraakiil sar-sare oo ka tirsan Maraykanka iyo Iiraan ay isku diyaarinayaan wareegga labaad ee wadahadallo dhowaan ka furmaya dalka Switzerland. Wadahadalladan ayaa ku soo beegmaya xilli Maraykanku uu muujiyey cudud ciidan oo xooggan, halka Israa'iilna ay soo bandhigtay shuruudo "aan laga gorgortami karin" oo ku saabsan barnaamijka nukliyeerka ee Tehran.
Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, Marco Rubio, ayaa isagoo ku sugan dalka Slovakia caddeeyey in Madaxweyne Donald Trump uu doorbidayo "xal dublamaasiyadeed," balse uu diyaar u yahay suurtagal kasta. Si loo xoojiyo cadaadiska, Maraykanku wuxuu gobolka Bariga Dhexe u soo diray laba markab oo ah kuwa xambaara diyaaradaha dagaalkaāoo uu ku jiro markabka dagaal ee ugu weyn caalamkaāsi ay uga gaashaandhigaan khatar kasta.

Maxay rabaan dhinacyadu?
Wadahadalladan ma ahan kuwo fudud, waayo dhinac kasta wuxuu miiska la yimid dano qoto dheer iyo qodobo uusan marnaba ka tanaasuli doonin. Halkan ka eeg falanqaynta damaca saddexda dhinac:
1. Maraykanka (USA)
Waxa uu rabo:Ā Madaxweyne Trump wuxuu raadinayaa "Heshiiskii Qarniga" ee Nukliyeerka kaas oo ka ballaaran kii 2015. Washington waxay doonaysaa in la xaddido gantaallada riddada dheer (Ballistic Missiles) iyo in Iiraan laga joojiyo taageerada kooxaha hubeysan ee gobolka.
Waxa uusan ka tanaasuli doonin:Ā Maraykanku ma aqbalayo heshiis kasta oo u oggolaanaya Iiraan inay "albaabka ka dambeeya" ka samaysato hubka nukliyeerka. Waxay rabaan kormeer caalami ah oo aan xuduud lahayn.
2. Iiraan (Iran)
Waxa ay rabto:Ā Tehran waxay u ooman tahay in laga qaado cunaqabataynta dhaqaale ee curyaamisay nolosha dadkeeda. Waxay rabaan aqoonsi caalami ah oo ku saabsan xaqooda hodminta Uranium-ka ee ujeedooyinka nabadeed (sida tamarta iyo caafimaadka).
Waxa aysan ka tanaasuli doonin:Ā Iiraan waxay sheegtay in "Eber Hodmin" (Zero Enrichment) ay tahay xariiq cas. Ma aqbali doonaan in gebi ahaanba laga saaro qalabka farsamada nukliyeerka, waxayna u arkaan barnaamijkooda gantaallada mid difaac ah oo aan gorgortan geli karin.
3. Israa'iil (Israel)
Waxa ay rabto:Ā Ra'iisul Wasaare Netanyahu wuxuu si cad u rabaa in Iiraan laga sifeeyo dhammaan awoodda nukliyeerka iyo in nidaamka Tehran la beddelo (Regime Change). Israa'iil waxay rabaan in Iiraan laga saaro 400kg ee Uranium-ka aadka u hodsan.
Waxa aysan ka tanaasuli doonin:Ā Israa'iil ma aqbali doonto heshiis kasta oo u oggolaanaya Iiraan inay haysato xitaa hal mashiin oo Uranium-ka hodmiya (Centrifuge). Waxay ku hanjabeen inay keligood tallaabo ciidan qaadi doonaan haddii ay u arkaan in dunidu ay ku fashilantay xakameynta Iiraan.
Taariikhda iyo Caqabadda Hor Taagan Trump
Trump ayaa sannadkii 2018-kii ka baxay heshiiskii Nukliyeerka ee 2015 (JCPOA), kaas oo Iiraan ka xannibayey inay samaysato hubka nukliyeerka beddelkiisana looga qaadayay cunaqabataynta. Tan iyo markaas, Iiraan waxay dardar gelisay barnaamijkeeda, iyadoo hadda haysata Uranium ka badan intii hore.
"Cidna waligeed kuma guuleysan inay heshiis dhab ah la gasho Iiraan, laakiin annagu waan isku dayeynaa," ayuu yiri Marco Rubio.
Wafdiga Maraykanka ee wadahadallada hogaaminaya waxaa ka mid ah saaxiibbada dhow ee Trump, sida Steve WitkoffĀ iyo Jared Kushner, kuwaas oo Geneva kula kulmi doona Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan, Abbas Araghchi.
Maxaa la filan karaa?
Iyadoo Maraykanku uu hal gacan ku hayo qalinka dublamaasiyadda, gacanta kalena ku hayo cududdii ciidan ee ugu weynayd ee uu gobolka keeno muddo tobnaan sano ah, natiijadu waxay u dhexaysaa laba daran midkood: Heshiis weyn oo taariikhi ah ama isku-dhac toos ah oo gobolka guba. Shacabka caalamka ayaa si weyn isha ugu haya natiijada ka soo baxda wadahadallada Switzerland ee bilaabanaya Talaadada.



