Xuska 18-ka May: Dabaaldegii Ugu Horreeyay ee Somaliland oo Aqoonsi Haysata iyo Farriimihii Madaxweyne Cirro
- Hassan Gallaydh
- May 18
- 3 min read
HARGEYSA (May 18, 2026)Ā Guud ahaan deegaannada iyo magaalooyinka Jamhuuriyadda Somaliland ayaa maanta si ballaadhan oo taariikhi ah looga xusay sannad-guuradii 35-aad ee ka soo wareegtay dib ula soo noqoshada madax-bannaanida qaranimada Somaliland ee 18-kii May, 1991. Dabaaldegga sannadkan ayaa ka duwanaa dhammaan xusaskii hore, isaga oo ku astaysan markii ugu horreysay ee Somaliland ay u dabbaaldegto qaranimadeeda iyada oo haysata aqoonsi rasmi ah oo caalami ah.
In ka badan toban cisho, magaalooyinka waaweyn iyo degmooyinka dalka ayaa la ciirciirayay munaasabado, bandhigyo faneed, iyo isu-soobaxyo shacab oo lagu weynaynayo maalintan masiiriga ah. Magaalada Hargeysa ayaa martigelisay munaasabaddii ugu baaxadda waynayd oo ka dhacday fagaaraha weyn ee caasimadda, halkaas oo cutubyo ka tirsan Ciidamada Qalabka Sida ee Somaliland ay salaan sharaf ku siiyeen Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro, iyo madaxda sare ee dawladda, goleyaasha qaranka, iyo marti-sharaf kala duwan.
Fagaaraha Ciidanka iyo Dabaaldegga Goonida Ah ee Raayidka
Hab-maamuuska dabaaldegga ee sannadkan ayaa isbeddel weyn laga sameeyay. Sannadihii hore, fagaaraha ayaa waxa wada marayay ciidamada, ardayda, shaqaalaha dawladda, ganacsatada, iyo shirkadaha gaarka loo leeyahay. Balse sannadkan, saf-marinta fagaaraha ugu weyn ee saaka dhacday ayaa gebi ahaanba lagu gaar yeelay Ciidamada Qalabka Sida iyo laamaha ammaanka, kuwaas oo soo bandhigay cududdooda milatari iyo diyaargarowgooda.
Taa beddelkeeda, qaybaha kale ee bulshadaāsida ardayda, ururrada bulshada, iyo ganacsatadaāayaa iyagu dabaaldegyadooda iyo bandhigyadooda gaarka ah qabsaday tobankii cisho ee ka horreeyay maalintan, taas oo xuska siisay nidaam cusub oo bilicsan oo qabanqaabadiisu sarreyso. Sidoo kale, magaalooyinka Berbera, Burco, Boorama iyo Ceerigaabo ayaa iyaguna qabtay munaasabado ciidan iyo kuwo shacab oo isku dhafan oo si weyn loogu muujiyay dareenka waddaniyadda.
Farriinta Taariikhiga ah ee Madaxweyne Cirro
Madaxweyne Cirro oo fagaaraha kala hadlay shacabka Somaliland iyo beesha caalamkaba, ayaa jeediyay khudbad xambaarsan dareen guul, bisayl siyaasadeed, iyo farriimo diblomaasiyadeed oo qoto dheer. Ugu horrayn, wuxuu carrabka ku adkeeyay miisaanka munaasabadda sannadkan, isagoo yidhi:
"Waxa farxad gaar ah inoo ah in maanta uu yahay xuskii koowaad ee aynu xusayno 18-ka May, iyada oo aynu nahay Jamhuuriyadda Somaliland ee la aqoonsan yahay. Waxa aan bogaadinayaa guud ahaan muwaadiniinta JSL ee uu adkaysigoodu ku simay aqoonsiga aynu haysano maanta."
Madaxweynuhu wuxuu iftiimiyay in waddadii loo maray gooni-isu-taagga aanay ahayn mid salka ku haysa nacayb dhex maray Soomaalida, balse ay tahay mid salka ku haysa taariikhda. "Go'aankii dib-ula-soo-noqoshada qarannimada Somaliland muu ahayn nacayb iyo caadifad, ee waxa uu ahaa go'aan ku dhisan casharradii laga bartay midowgii lagu hongoobay ee dhex maray Somaliland iyo Soomaaliya," ayuu caddeeyay.
Casharka Midowga Afrika iyo Fariinta Muqdisho
Isaga oo la hadlaya qaaradda iyo waddamada dariska ah, Madaxweyne Cirro ayaa ugu baaqay Midowga Afrika (AU) in ay cashar ka bartaan fashilkii ku yimid midowgii Somaliland iyo Soomaaliya. Wuxuu ugu baaqay dalalka xubnaha ka ah in aan laysku qasbin ummado aan wada dhisan karin dawlad shaqaynaysa.
"Waxa aan ugu baaqayaa dalalka xubnaha ka ah Midowga Afrika in wax laga barto cawaaqib-xumada ka dhalata isku-tolidda iyo isku qasbidda dalal iyo dawlado aan is-raaci karin," ayuu yidhi.
Wuxuu xusay in dalal badan oo adduunka ah oo ku fashilmay midnimo qasab ah ay maanta yihiin dalal madax-bannaan oo gaarkood u horumaray. "Dalal badan oo sideenna midnimo ku tamarin waayey ayaa maanta mid kastaa gaarkiisa u yahay barwaaqo-sooran iyo awood dhaqaale," ayuu raaciyay. Madaxweynuhu wuxuu fariin nabadeed iyo mid wax-wada-qabsi u diray dalka Soomaaliya iyo dadka weli aaminsan midnimada, isagoo si cad u sheegay in madax-bannaanida Somaliland aanay ka hor imanayn Soomaalinnimada.
"Dadka Soomaaliyeed kuwooda sida xun wax loogu sheegay, waxa aan mar kale ugu celinayaa in JSL ay tahay dal kale oo u soo kordhay qowmiyadda Soomaaliyeed," ayuu yidhi Madaxweyne Cirro.
Wuxuu tilmaamay in haddii Dawladda Federaalka Soomaaliya ay aqbasho xaqiiqada madax-bannaanida Somaliland, ay labada dhinac yeelan karaan iskaashi dhaqaale, ganacsi iyo amni oo dhidibbada u taaga xasilloonida gobolka.
Dhaqaalaha, Amniga, iyo Jihada Mustaqbalka
Madaxweynuhu wuxuu shaaciyay qorshaha xukuumaddiisa ee sannadaha soo socda, isagoo xoogga saaraya dhismaha qaran awood leh.
"Xukuumadda Wadajir iyo Waxqabad waxa ay sannadka 2026 mudnaanta siinaysaa Ictiraafka, kobcinta dhaqaalaha, maalgashiga iyo casriyeynta ciidamada qaranka ee kala duwan si loo kobciyo awoodda difaaca amniga qaranka iyo ilaalinta xuduudihiisa," ayuu ballanqaaday.
Wuxuu xusay in diiradda Somaliland ay hadda u wareegtay sidii ay u noqon lahayd isku-xidhaha dhaqaale ee gobolka. "Jamhuuriyadda Somaliland waxa ay u gudubtay marxaladda horumarka iyo dhismaha qarannimadeeda, waxana ay isu diyaarinaysaa in ay noqoto xuddun dhaqaale oo Afrika ku xidha badda cas iyo suuqyada adduunka."
Gabagabadii, Madaxweyne Cirro wuxuu qurbajoogga Somaliland ugu baaqay inay fariinta cusub ee dalka gaadhsiiyaan caalamka, isagoo ku faanay heerka diblomaasiyadeed ee dalku marayo.
"Jamhuuriyadda Somaliland waxa ay ka soo baxday dhammaan shuruudaha looga baahan yahay dal mas'uul ah, nabad ah, sharci iyo dimuqraadiyadi ka jirto, xuduudihiisana la yaqaanno. Su'aasha maanta aynu dunida weydiinaynaa ma aha 'Ma na aqoonsanaysaan?' balse waa 'Goorma ayaad idinkuna aqoonsanaysaan Somaliland?'"
