Dagaalka Iiraan oo Ruxay Suuqyada Tamarta iyo Tallaabada Xukuumadda Somaliland Ku Xakamaysay Qiimaha Laydhka

HARGEYSA (June 2, 2026) Caalamka ayaa haatan wajahaya mid ka mid ah xasaradihii ugu cuslaa ee dhinaca tamarta iyo dhaqaalaha, taas oo si toos ah uga dhalatay dagaalka ka qarxay dalka Iiraan iyo xidhitaanka marinka muhiimka ah ee Hormuz (Strait of Hormuz). Xasaraddan juquraafi-siyaasadeed ayaa ruxday suuqyada shidaalka adduunka, waxaana mowjadaha sicir-bararka tamartu ay si degdeg ah uga soo gudbeen badaha iyaga oo soo gaadhay Jamhuuriyadda Somaliland. Dalkan oo markiisii horeba lahaa qiimaha laydhka ee ugu qaalisan caalamka ayaa hadda wajahaya caqabad weyn oo tijaabinaysa awoodda xukuumadda iyo shirkadaha gaarka loo leeyahay.

Muhiimadda Marinka Hormuz iyo Saamaynta Caalamiga ah

Si loo fahmo dhibaatada taagan, waa in dib loo jaleeco ahmiyadda uu leeyahay Marinka Hormuz. Marinkani waa halbawle biyeed aad u cidhiidhi ah oo isku xidha Gacanka Faaris iyo Badda Carbeed. Qiyaastii boqolkiiba labaatan ilaa soddon (20-30%) shidaalka adduunka loo iibgeeyo iyo qayb weyn oo ka mid ah gaasta dabiiciga ah (LNG) ayaa maalin walba mara marinkan. Dagaalka Iiraan iyo xidhitaanka marinkani waxay xanibeen sahaydii shidaalka ee dalalka warshadaha leh iyo kuwa soo korayaba.

Yaraanta shidaalka ee suuqyada caalamka ayaa si xawli ah sare ugu qaaday qiimaha batroolka iyo naftada (diesel). Maadaama shirkadaha bixiya adeegga laydhka ee Somaliland ay si buuxda ugu tiirsan yihiin naftada iyo shidaalka culus (Heavy Fuel Oil) ee dibadda laga soo dejiyo si ay u kiciyaan matoorada waaweyn ee dhaliya laydhka, korodhka ku yimid qiimaha caalamiga ah ayaa si toos ah u dhuftay kharashka hawlgelinta ee shirkadaha tamarta Somaliland.

---

Culayska Fuulay Shirkadaha Tamarta Somaliland iyo Tallaabadii Indho Power

Somaliland gudaheeda, qiimaha laydhka ayaa ahaa $0.59 halkii halbeeg ((kWh). Qiimahan ayaa durba lagu tiriyaa in uu ka mid yahay kuwa ugu sarreeya qaaradda Afrika iyo guud ahaan caalamka. Culayska cusub ee ka dhashay xasaradda Bariga Dhexe ayaa keenay in shirkadaha tamartu ay la tacaalaan sidii ay u dabooli lahaayeen kharashka shidaalka ee cirka isku shareeray, taas oo keentay in qaar ka mid ah shirkaduhu ay isku dayaan in ay culayskaas u wareejiyaan shacabka.

Shirkadda laydhka ee Indha-birta (Indho Power) ayaa noqotay tii ugu horraysay ee qaadda tallaabo ay ku dhimayso khasaaraha soo waajahay. Shirkadda ayaa si iskood ah ugu dhawaaqday in ay kordhisay qiimaha laydhka, iyada oo halkii Unit ka dhigtay $0.65 cent. Tallaabadan ayaa markiiba abuurtay walaac iyo cadho weyn oo soo food saartay shacabka oo markii horeba la daalaa-dhacayay sicir-barar nololeed.

---

Amarka Madaxweynaha iyo Kabka Dhaqaale ee Xukuumadda

Si looga hortago in culayska dagaalka Iiraan iyo sicir-bararka caalamiga ah uu dhabar-jabiyo bulshada Somaliland, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland ayaa soo saaray amar degdeg ah oo lagu badbaadinayo macaamiisha. Madaxweynaha ayaa faray in xukuumaddu ay kab dhaqaale siiso shirkadaha bixiya adeegga laydhka si aanay u kordhin qiimaha korontada dalka.

Wasiirka Madaxtooyada Jamhuuriyadda Somaliland, Khadar Xuseen Cabdi, oo bulshada la wadaagay go'aankan masiiriga ah ayaa shaaciyay in madaxweynuhu uu mudnaanta koowaad siinayo ilaalinta nolosha danyarta. Xukuumadda ayaa ku hawlan in qiimaha laydhku uu si joogto ah u ahaado $0.59, kaas oo ah qiimihii rasmiga ahaa ee sannadkii hore loo jaan-gooyey shirkadaha tamarta. Kabkan dhaqaale ayaa loogu talagalay in uu daboolo farqiga u dhexeeya qiimihii hore ee shidaalka iyo sicirka cusub ee suuqyada caalamka ka dhashay xidhitaanka Marinka Hormuz.

---

Guddida Tamarta iyo Go'aankii Laga Qaaday Indho Power

Xukuumadda ayaa tustay shirkadaha in aan la aqbali doonin in bulshada lagu rido culays ka baxsan sharciga. Komishanka Nidaaminta Korontada Jamhuuriyadda Somaliland iyo Guddida Tamarta ayaa si adag uga horyimid go'aanka ay Shirkadda Indha-birta (Indho Power) qiimaha ugu kordhisay.

War-saxaafadeed rasmi ah oo ka soo baxay Komishanka, kuna taariikhaysan June 1, 2026, ayaa lagu caddeeyey in korodhkaasi yahay mid aan waafaqsanayn nidaamka iyo xeerarka u degsan qiimeynta korontada dalka. Komishanka Nidaaminta Korontada ayaa farta ku fiiqay in qiimaha rasmiga ah ee korontada ee hadda jira uu yahay $0.59 halkii kWh, kaas oo ay hore u ansixiyeen Madaxweynaha Jamhuuriyadda iyo Komishanka Korontadu. Qoraalka ayaa intaas ku daray in shirkad kasta oo bixisa adeegga korontadu ay qasab tahay in ay ku shaqayso qiimaha rasmiga ah ee la ansixiyey, mana jirto awood ay si iskood ah ugu kordhin karaan qiimaha ay shacabka ka qaadaan.

---

Tallaabo Sharci ah iyo Baaq Ku Socda Bulshada

Si loo muujiyo awoodda dawladnimo, Komishanku wuxuu sheegay in tallaabo sharci ah laga qaaday Shirkadda Indho Power si loo xaqiijiyo in ay u hoggaansanto xeerarka iyo go'aannada nidaaminta korontada ee dalka. Masuuliyiinta Komishanka ayaa xusay in ilaalinta xuquuqda macaamiisha iyo sugidda nidaamka qiimaha korontadu ay yihiin waajibaad qaran oo aan laga gorgortamayn xitaa xilliyada ay jiraan xasaradaha caalamiga ah.

Gabagabadii, Komishanka Nidaaminta Korontada Somaliland wuxuu bulshada ku wargeliyey in aan laga qaadi karin wax ka badan qiimaha rasmiga ah ee ah $0.59 halkii Unit(kWh). Shacabka ayaa si weyn loogu dhiirrigeliyey in ay soo gudbiyaan cabasho kasta oo la xidhiidha shirkad kasta oo ku kacda qiime ka baxsan kan ay ansixiyeen hay'adaha awoodda u leh nidaaminta korontadu. Komishanku wuxuu caddeeyey inuu sii wadi doono kormeerka joogtada ah ee shirkadaha korontada si loo hubiyo ilaalinta danaha macaamiisha, inta caalamku ka helayo xal waara oo lagu soo afjaro dhibaatada shidaalka ee ka dhalatay dagaalka Iiraan.