Xiisadda Golaha Deegaanka Berbera iyo Mooshinka Maayar Ciddin

BERBERA (July 14, 2026) Magaalada Berbera oo ah halbowlaha dhaqaalaha iyo isha quudisa Jamhuuriyadda Somaliland ayaa waqtigan wajaheysa xaalad hubanti la'aan ah, kadib markii loollan adag oo awoodeed uu ka dhex qarxay xildhibaannada Golaha Deegaanka. Xiisaddan ayaa gebi ahaanba curyaamisay shaqadii maamulka dawladda hoose ee gobolka Saaxil, iyada oo awooddii iyo fadhiyadii goluhu ay u soo guureen hudheellada magaalada caasimadda ah ee Hargeysa, halkaas oo ay ka socoto ciyaar siyaasadeed oo aad u qoto dheer.

Laga soo bilaabo July 10, khilaafka u dhexeeya xildhibaannada ayaa gaadhay meeshii ugu sarraysay. Xubnaha aqlabiyadda ee golaha ayaa si cad u shaaciyay in ay doonayaan inay xilka ka xayuubiyaan Maayarka muddada dheer soo maamulayay magaalada Berbera ee Cabdishakuur Maxamuud Xasan (Ciddin), kaas oo xilka duqa magaalada hayay tan iyo sannadkii 2012.

Loollanka Labada Garab

Dhaqdhaqaaqa ugu weyn ee xil ka qaadista Maayar Ciddin waxa hoggaaminaya Xildhibaan Maxamed Ibraahim Dable, oo ah ganacsade saameyn leh isla markaana muddo dheer hunguri kaga jiray in uu qabto hoggaanka magaalada. Xildhibaan Dable ayaa dejiyay hudheel ku yaalla koonfurta Hargeysa 8 xildhibaan oo ka tirsan golaha deegaanka, kuwaas oo u midoobay fulinta mooshinka xil ka qaadista iyo in ay isaga u doortaan maayarka cusub ee magaalada.

Dhinaca kale, Maayar Cabdishakuur Ciddin oo dareemay culeyska aqlabiyadda golaha ayaa safar guure ah habeen madow ku soo galay magaalada Hargeysa si uu gabaad siyaasadeed u raadsado. Ciddin ayaa markiiba kulamo xasaasi ah la yeeshay madaxda ugu sarraysa Madaxtooyada Somaliland. Xogaha laga helayo xarunta looga taliyo dalka ayaa xaqiijinaya in maayarku uu halkaas ka helay damaanad qaad ah in aan xilka xoog lagaga qaadi doonin, madaxtooyaduna ay difaaci doonto.

Si uu awooddiisa u xoojiyo, Maayar Ciddin waxa uu garab weyn ka helay Xildhibaan Cabdirashiid Maxamed Yuusuf (Dhukur) oo isna ka mid ah xubnaha doonaya jagada maayarnimada Berbera. Xildhibaan Dhukur ayaa go'aansaday in uu isbaahaysi la samaysto maayarka xilka haya si ay u wada fashiliyaan damaca Xildhibaan Dable, isaga oo dhisaya gidaar difaac oo ka dhan ah aqlabiyadda hudheelka ku xaraysan.

---

Jaha-wareerka Xisbiga Muxaafidka ee WADDANI

Xiisaddan golaha deegaanka Berbera ma aha oo keliya loollan maxalli ah, balse waa dhibaato siyaasadeed oo si toos ah u saamaynaysa xisbiga talada dalka haya ee WADDANI. Nuxurka dhibaatadu waxa ay salka ku haysaa isbeddelladii siyaasadeed ee dhacay doorashooyinkii dalka.

Doorashadii golayaasha deegaanka ee sannadkii 2021, Xildhibaan Dable waxa uu ku soo baxay tigidhka xisbiga mucaaridka ah ee UCID, halka Xildhibaan Dhukur uu ka sharraxnaa xisbiga KULMIYE. Hase yeeshee, labada xildhibaanba dib ayay isku beddeleen iyaga oo ku biiray xisbiga WADDANI intii lagu jiray ololihii doorashada madaxtooyada. Xildhibaan Dhukur ayaa si rasmi ah xisbiga WADDANI ugu biiray June 2024, waxaana bishii xigtay ee July 2024 uu Guddoomiyaha Xisbiga WADDANI Xirsi Cali Xaaji Xasan u magacaabay in uu noqdo mid ka mid ah Guddoomiye Ku-xigeennada xisbiga. Dhinaca kale, Xildhibaan Dable ayaa isna xisbiga WADDANI ku biiray September 2024, isaga oo olole xooggan u galay xisbiga.

Halkan waxa ka dhashay is-mari waa siyaasadeed oo aad u adag. Madaxtooyada iyo xukuumadda WADDANI waxay wajahaan xaalad waji-gabax ah. Haddii la oggolaado in Maayar Ciddin la rido, xukuumaddu waxay ku qasbanaanaysaa in ay kala doorato laba xubnood oo ka wada tirsan xisbigeeda. Xildhibaan Dhukur waxa uu wataa mansabka xisbiga (Guddoomiye Ku-xigeen), balse ma haysto aqlabiyadda xildhibaannada. Xildhibaan Dable ma haysto mansab xisbi, balse waxa uu haystaa aqlabiyadda (8 cod) ee lagu noqdo maayarka.

Si ay xukuumaddu uga fogaato kala jab ku yimaada xisbiga dhexdiisa iyo in ay kala doorato xubnaheeda, Madaxtooyadu waxay qaadatay go'aan ah in ay difaacdo Maayar Ciddin oo ah siyaasi miisaan culus ku leh gobolka Saaxil. Xukuumaddu waxay doorbidaysaa in xaaladdu ay ahaato sidii hore intii ay abuuri lahayd xiisad cusub. Maayar Ciddin ayaa isagu qaba in haddii uu meesha ka baxayo uu isagu si iskii ah isu casilo, isla markaana uu isagu gacantiisa ku soo dhiso ciddii beddeli lahayd.

---

Xannibaadda Kalfadhigii iyo Diidmada Xukuumadda

Dhinaca sharciga, xubnaha aqlabiyadda ah ee golaha ayaa u gudbiyay Maayarka eedeymo rasmi ah. Sida uu dhigayo Xeerka Dawladaha Hoose ee Somaliland, maayarku waxa uu haystay muddo 3 maalmood ah in uu kaga soo jawaabo eedahaas. Muddadaas sharciga ah ayaa dhammaatay iyada oo aanu Cabdishakuur Ciddin wax jawaab ah bixin.

Kadib markii wakhtigu ka dhacay, xildhibaannadii mooshinka waday waxay habraacii sharciga ahaa u gudbiyeen Badhasaabka Gobolka Saaxil iyo Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Gudaha. Hase ahaatee, Xukuumadda Dhexe ayaa si cad oo badheedh ah u diidday in la qabto kalfadhigii aan caadiga ahayn ee xilka lagaga qaadayay maayarka.

Xukuumaddu waxay ku dooday in aanay ku qancin eedaha loo soo jeediyay Maayarka Berbera, sidaas darteedna ay hor istaagtay in wax kalfadhi ahi qabsoomo. Tallaabadan ayaa muujinaysa faragelin toos ah oo ay xukuumadda dhexe ku hayso madax-bannaanidii golayaasha deegaanka ee la soo doortay.

---

Gunaanad

Inta ay siyaasiyiinta iyo xildhibaannada Berbera ku dhex loollamayaan hudheellada qabooban ee Hargeysa, dadweynaha reer Berbera waxa ay ku sugan yihiin xaalad bini'aadamnimo iyo mid adeeg oo aad u liidata. Magaalada oo ah tan ugu kulul dalka, ayaa xilligan xagaaga ah la daalaa-dhacaysa biyo yaraan baahsan iyo koronto xumo halis ku ah nolosha dadka.

Habeenkii xalay, magaalada Berbera oo dhan waxa ka maqnaa korontada (laydhka), waxaana ilaa hadda la soo tabinayaa in bulshadu ay la'dahay adeeggii laydhka ee asaasiga u ahaa qaboojiyeyaasha iyo kaydinta daawooyinka iyo raashinka.

Ugu dambayn, xiisadda Golaha Deegaanka Berbera waxay tusaale cad u tahay sida loollanka awoodeed iyo xisaabaha xisbiyadu ay inta badan uga hor maraan danta guud. Go'aanka ay xukuumaddu ku xayirtay shaqadii golaha waxa uu sii kordhinayaa kalsooni darrada shacabka, iyada oo isha lagu hayo sida ay madaxtooyadu u furdaamin doonto is-mari-waagan iyada oo aan sumcaddeeda siyaasadeed iyo sharciga waddanka midna dhaawicin.