Khadar Axmed Cumar: āMooshinkii Golaha Deegaanku Wuxuu Ahaa Mid Sharci-Darro Ah, Eedahana Anigu Ma Qaboā
- Hassan Gallaydh
- May 13
- 4 min read
HARGEYSA (May 12, 2026)Ā - Maayir Ku-Xigeenkii hore ee caasimadda Hargeysa, Khadar Axmed Cumar, ayaa si kulul uga fal-celiyay xil ka qaadistii isaga iyo Maayirkii Hargeysa, Cabdikariin Axmed Mooge, lagaga xayuubiyay xilka, kadib kalfadhi degdeg ah oo Golaha Deegaanku yeeshay maalintii Salaasada. Khadar ayaa eedaha loo soo jeediyay ku tilmaamay kuwo aan sal iyo raad toona lahayn, isagoo eedda ugu weyn dusha ka saaray Cabdikariin Mooge oo uu sheegay inuu asagu sabab u ahaa in golaha iyo magaaladaba la kala qaybiyo.
Shir-jaraaāid oo uu qabtay wax yar un kadib markii xilka laga qaaday, ayuu Khadar Axmed Cumar si faahfaahsan uga hadlay dareenkiisa ku aaddan isbeddelka degdegga ah ee ka dhacay xarunta dawladda hoose, isagoo muujiyay mahadnaq ballaadhan oo uu u jeediyay shacabka, taageerayaashiisa iyo cid kasta oo garab taagnayd mudadii uu xafiiska joogay.
Mahadnaq iyo Xasuus
Ugu horrayn, Khadar Axmed ayaa khudbadiisa ku bilaabay mahadcelin qoto dheer oo uu u diray dadweynaha reer Hargeysa iyo guud ahaan shacabka Somaliland. Waxa uu dib u xasuusiyay shantii sanno ee uu u adeegayay caasimadda iyo sidii shacabka reer Hargeysa ay markii hore u siiyeen codkooda iyagoo midaysan.
āWaxaan u mahadnaqayaa dhammaan shacabka reer Somaliland, gaar ahaan shacabkaygii qiimaha badnaa ee reer Hargeysa ee aan muddada shanta sano ah u soo adeegayay. Taageerayaashaydii qiimaha badnaa ee muddada dheer ii garab taagnaa, asxaabtaydii gudo iyo dibadba, dhammaan qof kasta oo hankayga, himiladayda iyo hadafkaygaba igu taageeray, aad ayaan ugu mahadnaqayaa,ā ayuu yidhi Khadar Axmed.
Waxa uu xusay in markii la dooranayay shan sanno ka hor, ay doorteen shacab iyo gole midaysan, isagoo hoosta ka xariiqay in isagu uu had iyo jeer ahaa shakhsiga ka shaqeeya isku-haynta iyo midnimada Golaha Deegaanka.
Diidmada Eedaha iyo Weerarka Cabdikariin Mooge
Qaybta ugu culus ee hadalka Khadar Axmed Cumar ayaa ahayd sida adag ee uu isaga fogeeyay sagaalkii qodob ee loo cuskaday mooshinkii xil-ka-xayuubinta. Waxa uu sheegay in aanu isagu qabin eedahaas, isla markaana aan la siin fursad uu isku difaaco oo caddaymo loogu keeno.
Taas beddelkeeda, waxa uu si toos ah farta ugu fiiqay Maayirkii la xilka qaaday ee Cabdikariin Axmed Mooge, isagoo ku eedeeyay inuu isagu qaabtay eedahaas isla markaana uu caasimadda galiyay qabyaalad.
āWaxaan ka hadlayaa maanta mooshinkii aan sharciga waafaqsanayn iyo eedaha loo soo jeediyay [guddoonka]. Maaha eedo aan anigu qabo, maaha kuwo aan u helay fursad aan isaga difaaco, maaha kuwo laygu caddeeyay. Waa se eedo uu qaatay oo uu yeelay walaalkay Cabdikariin (Maayir Mooge). Ciddii qiratay ayaa qabta oo ay ku caddahay. Isaga ayaa qabyaalad geliyay magaaladii ku dooratay qabyaalad laāaan, isaga ayaa qaatay eed ah inuu magaalada kala qaybiyay oo qabyaalad ku dhaqmay. Ma ihi qof eedahaas la qaba,ā ayuu yidhi Khadar.
Waxa uu intaas ku daray in Cabdikariin Mooge uu nacayb shakhsi ah iyo mid reernimo ku beddelay ballanqaadkiisii ahaa inuu is-casilayo. Khadar ayaa aaminsan in Mooge uu ka door-biday mooshin xil-ka-xayuubin ah si uu uga hor istaago Khadar inuu noqdo sii-hayaha xilka Maayirka marka uu Mooge meesha ka baxo. āKalfadhigaasina intaas uun bay ujeedadiisu ahayd,ā ayuu raaciyay.
Hankii Maayirnimada iyo Fursad La'aanta
Khadar Axmed Cumar ayaa xaqiijiyay inuu lahaa han cad oo uu ku doonayay inuu ku hoggaamiyo magaalada Hargeysa asaga oo Maayir ah, balse laga hor istaagay.
āAnigu waxaan muujiyay hankayga inaan hoggaamiyo magaaladan, magaalo midaysan iyo gole midaysan. Fursad layma siin inaan u tartamo hanka iyo magaalada aan doonayay, fursad layma siinin,ā ayuu yidhi.
Inkasta oo uu farta ku fiiqay caqabado, haddana waxa uu ku adkaystay in mudadii uu joogay aanu waligii ka shaqayn kala qaybinta shacabka iyo inuu dhaawaco midnimada Hargeysa. Waxa uu xusay in la ogaa doorkiisii isku-haynta, balse dhaqan cusub oo uu ugu yeedhay āguruujaynā (kooxaysi) uu hareeyay golaha.
Fariimaha Ku Wajahan Madaxda iyo Hoggaanka Cusub
Isaga oo hadalkiisa sii wata, Khadar waxa uu fariin u diray Wasiirka Madaxtooyada, isagoo u hambalyeeyay balse u raaciyay hadal xambaarsan farriin siyaasadeed:
āWaxaan hambalyeynayaa walaalkay wasiir Khadar (Wasiirka Madaxtooyada), hambalyo gaar ah ayaan u dirayaa, guuli way dambaysaa baan leeyahay, waad guulaysatay maanta, guulina way dambaysaa.ā
Sidoo kale, waxa uu fariin nabadeed u diray Madaxweynaha Somaliland oo xilligan safar ugu maqan dibadda, isagoo yidhi:
āMadaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland waxaan leeyahay, mooshinkii waa dhammaaday ee mudane Madaxweyne nabadgelyo ku soo noqo iyo caafimaad haddii Alle yidhaahdo, dalkaagii iyo dadkaagii oo ku jecel.ā
Ugu dambayntii, waxa uu bogaadiyay xildhibaannadii la shaqaynayay, isagoo guul iyo nasiib wacan u rajeeyay hoggaanka cusub ee la doortay, Eng Cabdirisaaq Maxamed Faarax (Wiiwaa) iyo Eng Aadan Jaamac Xaddi (Mideeye).
Falanqayn iyo Gunaanad: Saamaynta Siyaasadeed ee Dhacdadan
Dhacdadan xil-ka-qaadista ee ka dhacday Dawladda Hoose ee Hargeysa ma aha oo kaliya isbeddel maamul, balse waxay daaha ka rogtay loolan qotodheer oo salka ku haya galaangal siyaasadeed, awood-qaybsi iyo is-maandhaaf ku dhex jiray mudaneyaasha Golaha Deegaanka. Hadalka Khadar Axmed Cumar waxa uu si cad u muujinayaa in is-bahaysigii markii hore ku dhisnaa niyad-samida iyo yoolka midaysan ee ay ku soo baxeen 2021-kii, uu isu beddelay loolan shakhsi ah iyo is-garab-yaac siyaasadeed. Eedaymaha culus ee uu Khadar dusha ka saaray Cabdikariin Mooge waxay iftiiminayaan sawirka fashil maamul oo in muddo ahba soo dhex guurayay xafiisyada Dawladda Hoose, taas oo aakhirkii sababtay in labadoodiiba xilka laga xayuubiyo.
Dhinaca kale, fariinta Khadar ee ku wajahan Wasiirka Madaxtooyada waxay xambaarsan tahay tilmaan ah in faragelin xukuumadeed ay saamayn ku lahayd hab-sami u socodka mooshinka iyo natiijadiisaba. Ereyga "guuli way dambaysaa" waxa loo turjuman karaa in Khadar aanu ka quusan saaxadda siyaasadda, balse uu u arko dhacdadan mid ku-meel-gaadh ah oo wajihi doonta xisaabtan dambe marka la gaadho doorashooyinka golayaasha deegaanka ee soo socda.
Isku soo wada duuboo, Hargeysa waxay gashay marxalad cusub. Hoggaanka cusub ee Wiiwaa iyo Mideeye waxay la wareegayaan magaalo uu shacabkeedu u harraadsan yahay adeegyo asaasiga ah, isla markaana ay kala fogaadeen xubnihii golaheeda deegaanku. Caqabadda ugu weyn ee hortaalla maamulka cusub ma aha oo kaliya qashin ururinta iyo waddo-samaynta, balse waa sidii ay dib ugu soo celin lahaayeen kalsoonidii shacabka iyo sidii ay u bogsiin lahaayeen nabarrada siyaasadeed ee ka dhashay xil-ka-xayuubintan buuqa dhalisay.
