Israa'iil Oo Garaacday Xarumo Nukliyeer Iyo Tehraan Oo Wacad Ku Martay Aargoosi Culus

Diyaaradaha dagaalka ee Israa'iil ayaa duqaymo lixaad leh la beegsaday xarumo nukliyeer iyo warshado birta farsameeya oo ku yaalla dalka Iiraan, tallaabadaas oo cirka ku sii shareertay xiisadda Bariga Dhexe, xilli diblomaasiyiintu ay wadaan dadaallo ay ku doonayaan in lagu hakiyo dagaalka wadajirka ah ee Maraykanka iyo Israa'iil ay ku qaadeen xukuumadda Tehraan.

Bartilmaameedyada Nukliyeerka Iyo Kaabayaasha Dhaqaalaha

Milatariga Israa'iil ayaa xaqiijiyay in ay duqeeyeen xarun lagu farsameeyo maadada Yuraaniyamka (Uranium) oo ku taalla magaalada Yazd ee badhtamaha Iiraan. Ciidamada Cirka ee Israa'iil ayaa sheegay in warshaddani ay door muhiim ah ku leedahay soo saarista agabka aasaasiga ah ee loo adeegsado kobcinta Yuraaniyamka, iyaga oo ku sifeeyay in ay tahay xarun naadir ah oo laf-dhabar u ah kaabayaasha nukliyeerka ee Iiraan.

Hay'adda Tamarta Nukliyeerka ee Iiraan ayaa dhankeeda xaqiijisay duqayntan, balse waxay ku dooday in aanay jirin wax khasaare nafeed ah ama shucaac halis ah oo goobtaas ka baxsaday. Sidoo kale, hay'addu waxay sheegtay in gantaal uu ku dhacay meel aad ugu dhow Warshadda Tamarta Nukliyeerka ee Bushehr, in kasta oo ay xuseen in aanu weerarkaasi geysan khasaare maaliyadeed iyo mid farsamo toona.

Wakaaladda wararka dawladda Iiraan ee IRNA ayaa werisay in weeraradan oo dhacay maalintii Jimcaha ay sidoo kale burburiyeen warshadda biyaha culus ee Khondab (Heavy Water Complex), iyo xarun kale oo soo saarta maadada loo yaqaanno 'Yellowcake', taas oo ah Yuraaniyam la miiqay oo laga sifeeyay wasakhdii ceeriin. Biyaha culus ayaa inta badan loo isticmaalaa in ay xakameeyaan fal-galka mishiinada tamarta nukliyeerka.

Duqaymahan kuma ekaan oo keliya xarumaha nukliyeerka, waxaana lala beegsaday laba ka mid ah warshadaha birta ee ugu waaweyn dalkaas oo kala ah Khuzestan Steel iyo warshadda Mobarakeh Steel ee ku taalla gobolka Isfahan.

---

Aargoosiga Iiraan Iyo Hanjabaadda Israa'iil

Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan, Cabaas Araghchi (Abbas Araghchi), ayaa wacad ku maray in Israa'iil ay bixin doonto beddel aad u culus kadib duqaymaha ay la beegsatay kaabayaasha muhiimka ah ee dalkiisa. Qoraal uu soo dhigay barta X, ayuu Araghchi ku yidhi:

"Israa'iil waxay garaacday laba ka mid ah warshadaha birta ee ugu waaweyn Iiraan, warshad koronto iyo xarumo nukliyeer oo madani ah, marka lagu daro kaabayaal kale."

Dhinaca kale, Israa'iil, iyada oo milatarigu sheegay in ay maalin kasta hawada ku burburiyaan gantaalo lagaga soo rido Iiraan. Wasiirka Difaaca Israa'iil, Israel Katz, ayaa si kulul uga jawaabay fariimaha Iiraan isaga oo yidhi:

"Inkasta oo aanu digniino bixinay, haddana gantaaluhu way socdaan. Sidaas darteed, weerarada Iiraan ku waajihani way sii xoogaysan doonaan, waxaanay ku fidi doonaan bartilmaameedyo iyo deegaano kale oo taliska ka caawiya dhismaha iyo adeegsiga hubka ka dhanka ah muwaadiniinta Israa'iil." Katz ayaa intaas ku daray in Iiraan ay bixin doonto qiimo culus oo isa soo taraya.

Milatariga Israa'iil ayaa sidoo kale xaqiijiyay in weeraradoodii Jimcihii ay lala beegsadeen goobo ku yaalla badhtamaha caasimadda Tehraan, halkaas oo lagu farsameeyo gantaalada baalistigga ah iyo hubka kale ee culus, waxaanay intaas raaciyeen in ay burburiyeen gantaal-rideyaal iyo goobo hubka lagu kaydiyo oo ku yaalla galbeedka Iiraan.

---

Dadaallada Diblomaasiyadeed Iyo Waqtiga Trump

Weeraradan cusub ayaa imanaya saacado un kadib markii Israa'iil ay ugu hanjabtay Iiraan in ay ballaadhin doonto ololaheeda milatari, iyo xilli Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu sheegay in wada-hadallada lagu soo afjarayo dagaalku ay si fiican u socdaan.

Trump ayaa shaaciyay in uu hakiyay duqaymo la qorsheeyay oo ka dhan ahaa kaabayaasha tamarta ee Iiraan muddo 10 maalmood ah, si uu Tehraan fursad u siiyo ay dib ugu furto Marinka istiraatiijiga ah ee Hormuz. Si kastaba ha ahaatee, xukuumadda Iiraan ayaan ilaa hadda muujin wax calaamad ah oo ay dib ugu guranayso ama ay ku furayso marinkaas.

Dhinaca diblomaasiyadda, Wasiirka Arrimaha Dibadda Pakistan, Isxaaq Daar (Ishaq Dar), ayaa xaqiijiyay in dalkiisu uu si firfircoon dhex-dhexaadin uga wado xidhiidhka u dhexeeya Maraykanka iyo Iiraan, isaga oo sheegay in ay fariimo muhiim ah isu gudbinayaan labada dhinac. Dalalka Turkiga iyo Masar ayaa sidoo kale garab istaagay dadaallada goboleed ee lagu doonayo in lagu yareeyo xiisadda sii ololaysa.

---

Khasaaraha Bini'aadanimo Ee Lubnaan Iyo Iiraan

Xaaladda bini'aadanimo ee gobolka ayaa ah mid aad u liidata, iyada oo khasaaruhu uu sii kordhayo maalinba maalinta ka dambaysa. Wasiir Ku-xigeenka Caafimaadka Iiraan, Cali Jafariyan, ayaa xaqiijiyay in ugu yaraan 1,937 qof ay ku dhinteen duqeymaha isdaba-joogga ah ee ay fuliyeen isbahaysiga Maraykanka iyo Israa'iil.

Dalka Lubnaan oo si weyn ugu dhex jira colaaddan, xaaladdu waa mid masiibo ah. Milatariga Israa'iil ayaa amar guuritaan oo degdeg ah dul dhigay dhammaan shacabka ku nool koonfurta webiga Zahrani, arrintaas oo barakicisay kumanaan qoys. Wasaaradda Caafimaadka Lubnaan ayaa sheegtay in in ka badan 1,100 qof ay ku dhinteen duqeymaha Israa'iil tan iyo horraantii bishan March.

Guud ahaan, xaaladda gobolka ayaa u muuqata mid gabi ahaanba faraha ka sii baxaysa, iyada oo ay jirto cabsi dhab ah oo laga qabo in dagaalku uu ku fido dalal kale oo ood-wadaag ah. Inkasta oo ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo dhex-dhexaadin ah, haddana dhawaaqa rasaasta iyo duqaymaha ayaa ka weyn codadka nabadda, mana muuqato rajo degdeg ah oo lagu soo afjarayo isku-dhacan ruxay Bariga Dhexe.