Xuutiyiinta Yemen Oo Gantaalo Ku Weeraray Israa'iil, Hanjabaadna U Diray Isbahaysiga Maraykanka

Kooxda Xuutiyiinta Yemen ee gacan-saarka la leh dalka Iiraan ayaa si rasmi ah u xaqiijiyay in ay markii ugu horraysay weerar gantaalo ah ku qaadeen dalka Israa'iil tan iyo markii uu qarxay dagaalka u dhexeeya isbahaysiga Maraykanka, Israa'iil iyo Iiraan. Tallaabadan ayaa si dhab ah u muujinaysa in kooxdani ay si toos ah u soo gashay colaadda, arrintaas oo sare u qaadaysa cabsida laga qabo in dagaalku uu isku beddelo mid goboleed oo gabi ahaanba faraha ka baxa.

Weerarka Gantaalada Iyo Falcelinta Israa'iil

Milatariga Israa'iil ayaa aroornimadii hore ee maalintii Sabtida sheegay in ay ogaadeen gantaal laga soo riday dhinaca dalka Yemen, kaas oo ay isku dayayeen in ay hawada ku burburiyaan. Waa markii ugu horraysay ee masuuliyiinta Israa'iil ay diiwaangeliyaan gantaalo lagaga soo riday dalka Yemen afartii toddobaad ee uu socday dagaalka tooska ah ee lala beegsanayo Iiraan.

Bayaan ay kooxda Xuutiyiintu soo saareen ayay ku sheegeen in weerarkan oo loo adeegsaday roob gantaalo baalistig ah (Ballistic missiles) lagu bartilmaameedsaday xarumo milatari oo xasaasi ah oo Israa'iil leedahay. Waxay xuseen in tallaabadani ay jawaab u tahay weerarada isdaba-joogga ah ee lagu burburinayo kaabayaasha dhaqaale iyo kuwa milatari ee dalalka Iiraan, Lubnaan, Ciraaq iyo dhulka Falastiiniyiinta. Kooxda ayaa wacad ku martay in hawlgalladoodu ay sii socon doonaan ilaa inta la joojinayo duulaanka gardarrada ah ee ka socda dhammaan furimaha dagaalka.

Weerarkan ayaa imanaya saacado un kadib markii Israa'iil ay duqaysay xarumaha nukliyeerka ee Iiraan, iyada oo Iiraanna ay dhankeeda ku aargoosatay weerar ay ku qaadday saldhig ku yaalla dalka Sucuudiga, halkaas oo ay ku dhaawacmeen askar Maraykan ah isla markaana lagu burburiyay diyaarado.

---

Farta Oo Liinka Saaran Iyo Shuruudaha Xuutiyiinta

Gelitaanka Xuutiyiinta ee dagaalkan ma aha mid lama filaan ah. Afhayeenka milatariga Xuutiyiinta, Sarreeye Guud Yaxya Saree, oo goor sii horraysay oo Jimcihii ah soo saaray muuqaal la sii duubay, ayaa si cad u sheegay in ay diyaar u yihiin faragelin milatari.

"Waxaan caddaynaynaa in aan farta ku hayno keebka, diyaarna u nahay faragelin milatari oo toos ah haddii xaaladahan la wajaho," ayuu yidhi Saree.

Wuxuu carrabka ku dhuftay in ay talaabo qaadi doonaan haddii isbahaysiyo cusubi ay ku soo biiraan Maraykanka iyo Israa'iil, haddii Badda Cas loo adeegsado hawlgallo cadowtinimo oo ka dhan ah Iiraan,  iyo haddii la sii wado is-quudhinta iyo colaad-hurinta ka dhanka ah Jamhuuriyadda Islaamiga ah iyo Garabka Iska-caabinta.

---

Cunaqabataynta Marinnada Badda: Bab al-Mandab Iyo Hormuz

Soo gelitaanka Xuutiyiinta ee dagaalka ayaa dhalinaysa walaac weyn oo ku aaddan amniga marinnada baddaha ee caalamka. Maxamed Mansuur, oo ah xoghayaha wasaaradda warfaafinta ee Xuutiyiinta, ayaa fariin qoraal ah ugu sheegay telefishanka CNN in xidhitaanka marinka Bab al-Mandab ee xeebaha Yemen, kaas oo isku xidha Badda Cas iyo waddooyinka maraakiibta caalamka, uu yahay xulasho miiska saaran.

Dhinaca kale ee gacanka Carbeed, Iiraan ayaa hore uu xidhay Marinka Hormuz oo ah marinka ugu weyn ee ay marto boqolkiiba 20 shidaalka iyo gaasta dabiiciga ah ee adduunku, taas oo suuqyada tamarta adduunka gelisay fowdo.

Kahor weerarkan cusub ee Yemen, waxaa jiray rajo yar oo soo muuqatay kadib markii xukuumadda Tehraan ay oggolaatay in shixnadaha gargaarka bini'aadanimo iyo kuwa beeruhu ay maraan Marinka Hormuz, iyada oo laga jawaabayo codsi ka yimid Qaramada Midoobay. Safiirka Iiraan ee Qaramada Midoobay ee fadhigiisu yahay Geneva, Cali Bahreini, ayaa xaqiijiyay in dalkiisu uu fududayn doono isu-socodkaas. Marinkan ayaa sidoo kale xambaara ku dhawaad saddex meelood hal meel (1/3) ganacsiga agabka bacriminta beeraha (fertilizer) ee caalamka, xannibaaddiisa oo sii socotaana waxay halis toos ah ku tahay wax-soosaarka beeraha iyo amniga cuntada adduunka.

---

Sooyaalka Kooxda Iyo Saamaynta Caalamiga ah

Xuutiyiinta oo ah dhaqdhaqaaq hubaysan oo Shiico ah ayaa la wareegay gacan ku haynta caasimadda Yemen ee Sanca sannadkii 2014. Iyaga oo taageero milatari iyo mid hubba si isdaba joog ah uga helaya Iiraan, waxay noqdeen awoodda ugu habaysan ee milatari iyo siyaasad ahaanba dalkaas ka jirta, iyaga oo maamula inta badan xadka waqooyi-galbeed ee ay la wadaagaan Sucuudiga iyo xeebaha muhiimka ah ee Badda Cas.

Ilaa hadda, Xuutiyiintu way ka fogaayeen dagaal toos ah maadaama ay sanado xabbad-joojin jilicsan la lahaayeen Sucuudiga oo duulaan ku qaaday kooxdan sannadkii 2015 isaga oo wakiil ka ah dawladda Yemen ee dibad-joogga ah. Balse tan iyo bishii Oktoobar 2023, kooxdani waxay abuurtay qalalaase aad u weyn iyaga oo beegsaday in ka badan 100 markab oo ganacsi oo isugu jira kuwa xidhiidh la leh Israa'iil, Maraykanka iyo Ingiriiska. Weeraradaas oo socday ilaa bilshii kowaad ee 2025 ayaa loo adeegsaday gantaalo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, waxayna sababeen in la quusiyo laba markab isla markaana la dilo afar badmaaxe.

Ficiladaas ayaa curyaamiyay isu-socodkii ganacsiga ee Badda Cas, halkaas oo sannadkii ay mari jireen badeecado lagu qiimeeyo hal Tiriliyan oo doolar. Sannadkii 2024, duqaymo uu Maraykanku hoggaaminayo ayaa lagu qaaday Xuutiyiinta, taas oo isu beddeshay dagaalkii badda ee ugu cuslaa ee ciidamada badda Maraykanku ay wajahaan tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka.

Haatan, faragelintan tooska ah ee ay Xuutiyiintu ku sameeyeen dagaalka Iiraan iyo Israa'iil ayaa muujinaysa in ay diyaar u yihiin in ay mar kale gantaalo la beegsadaan maraakiibta ganacsiga ee maraya marinka Badda Cas, tallaabadaas oo haddii ay dhacdo si ba'an u burburin doonta silsiladihii saadka ee caalamka oo markii horeba la daalaa-dhacayay ceejinta Iiraan ay ku hayso Marinka Hormuz.