"Dimuqraadiyaddu Waa Adoomaysi": Ibraahim Tarawre Iyo Wejiga Cusub Ee Afrikada Galbeed
- Hassan Gallaydh
- Apr 5
- 3 min read
Hoggaamiyaha milatariga ee dalka Burkina Faso, Ibraahim Tarawre (Ibrahim Traore), ayaa mar kale ruxay gabaal-u-ridka siyaasadda caalamka kadib markii uu shacabkiisa iyo guud ahaan qaaradda Afrika ugu baaqay in ay gabi ahaanba iska illoobaan nidaamka Dimuqraadiyadda. Tarawre, oo ah hoggaamiyaha ugu dhalinyarada badan caalamka, ayaa nidaamka reer Galbeedka ku sifeeyay mid keena dhimasho, burbur iyo "adoomaysi" aan muuqan.
Waraysi dheer oo uu siiyay talifishinka dawladda, Tarawre wuxuu ku dooday in Dimuqraadiyadda lagu soo minguuriyay Afrika ay tahay tan ka masuulka ah fashilka dawladnimo iyo dhiigga ku daadanaya qaaradda. "Waa in aan runta isku sheegnaa: Dimuqraadiyaddu annaga naguma habboona," ayuu yidhi, isaga oo tusaale u soo qaatay dalka Liibiya oo uu sheegay in faragelin shisheeye oo magaca Dimuqraadiyadda huwan ay u horseedday burbur aanay weli ka soo kaban.
Dhibaatadii Loo Maray Kursiga: Sidee Ayuu Ku Yimid Tarawre?
Si loo fahmo wejigan cusub ee Burkina Faso, waa in dib loo jaleecaa dhacdooyinkii bishii September 2022. Ibraahim Tarawre, oo markaas ahaa kabtan 34 jir ah, ayaa xukunka kala wareegay Paul-Henri Sandaogo Damiba, oo isna siddeed bilood uun ka hor afgenbi ku riday dawladdii rayidka ahayd ee Roch Marc Kabore.
Tarawre iyo saaxiibadiisii milatariga waxay ku doodeen in hoggaankii ka horreeyay uu ku fashilmay la dagaallanka kooxaha xagjirka ah ee Al-Qaacida iyo Daacish, kuwaas oo gacanta ku hayay dhul aad u ballaadhan. Tan iyo markii uu yimid, Tarawre wuxuu muujiyay dabeecad ka duwan hoggaamiyeyaashii hore, isaga oo xidha dareeska ciidanka (camouflage), qaata koofiyadda cas, isla markaana adeegsada hadallo liddi ku ah gumaysigii hore ee Faransiiska, taas oo u horseedday in uu taageero baaxad leh ka helo dhalinyarada Afrika.
Awaamiirta Adag: Laalidda Xisbiyada Iyo Dastuurka
In kasta oo Tarawre uu markii hore ballan-qaaday in uu doorashooyin qaban doono sannadkii 2024, haddana bishii July 2025 ayay xukuumaddiisu dhalanteed ka dhigtay rajo kasta oo laga qabay sanduuqa codka. Tallaabooyinkii u dambeeyay waxaa ka mid ahaa:
Laalidda Xisbiyada: In ka badan 100 xisbi siyaasadeed ayaa la dhex-dhigay, hantidoodiina waxaa la wareegtay dawladda.
Guddida Doorashooyinka: Waxaa gabi ahaanba la kala diray Guddidii Madax-bannaanayd ee Doorashooyinka Qaranka (CENI), iyada oo lagu sababeeyay in ay tahay "qaali oo aan loo baahnayn."
Xorriyadda Saxaafadda: Waxaa si adag loo xaddiday saxaafadda madax-bannaan iyo kuwa shisheeye, gaar ahaan kuwa Faransiiska.
Tarawre wuxuu ku adkaystay in aan doorasho laga hadli karin ilaa inta tillaabo kasta oo dalka ka mid ah laga sugayo amnigeeda, isaga oo sheegay in "ammaanku ka horreeyo codbixinta."
Isbahaysiga Saaxil (AES): Khariad Cusub Oo Ka Madax-bannaan ECOWAS
Burkina Faso, Mali, iyo Niger ayaa bishii January ee sannadkan dhisay Isbahaysiga Dawladaha Saaxil (Alliance of Sahel States - AES), iyaga oo isaga baxay urur goboleedka ECOWAS. Tallaabadan ayaa ahayd jawaab ka dhan ah cadaadiska reer Galbeedka iyo ECOWAS ee ku aaddan soo celinta nidaamka dastuuriga ah.
"Dimuqraadiyaddu waa adoomaysi casri ah oo loogu talagalay in lagu xado khayraadka Afrika, iyadoo shacabka lagu mashquulinayo tartanka xisbiyada iyo doorashooyin aan waxba ka beddelin noloshooda." — Ibraahim Tarawre
Ma Madax-bannaani Baa Mise Waa Keligii-talisnimo?
Indheer-garadka Afrika ayaa ku kala qaybsan doorka Tarawre. Dhinac, waxaa loo arkaa geesi raba in uu dalkiisa ka saaro saamaynta reer Galbeedka, gaar ahaan Faransiiska, isaga oo u weecday dhinaca Ruushka si uu u helo taageero milatari (iyada oo la rumeysan yahay in calooshood u shaqaystayaasha Ruushku ay ku sugan yihiin dalka).
Dhanka kale, hay'adaha xuquuqda aadanaha ayaa ka digaya in hadalka ah "Dimuqraadiyaddu naguma habboona" uu yahay mid lagu marmarsiyoonayo xukun-jacayl iyo cabbudhinta mucaaradka. In kasta oo uu caan ku yahay hadallada dhiirigelinta ah, haddana boqolkiiba tiro badan oo dalka ka mid ah ayaa wali ku jira gacanta kooxaha hubeysan, boqolaal kun oo rayid ahna ay barakacsan yihiin.
Gunaanad
April 2026 waxay calaamad u tahay isbeddelka ugu weyn ee ka dhaca galbeedka Afrika muddo tobanaan sano ah. Ibraahim Tarawre wuxuu hadda tijaabinayaa tijaabo siyaasadeed oo khatar ah: Ma lagu maamuli karaa dal Afrikaan ah nidaam milatari oo aan lahayn doorasho iyo xisbiyo, iyadoo la ilaalinayo midnimada iyo amniga? Jawaabta su'aashan waxay go'aamin doontaa masiirka malaayiin qof oo ku nool gobolka Saaxil.
Miyey suurtogal tahay in nidaamkan "cusub" ee Tarawre uu tusaale u noqdo dalalka kale ee Afrika ee ka niyad-jabay nidaamka Dimuqraadiyadda ee reer Galbeedka?
