Xamiiti oo ka Hadlay Damaciisa Siyaasadeed Intii uu Joogay Uganda: Hoggaamiye Milatari Mise Madaxweyne Mustaqbalka?
- Gallaydh News Desk
- Feb 22
- 3 min read
Hoggaamiyaha RSF Maxamed Xamdaan Dagalo Xamiiti ayaa booqasho ku tagay Uganda isagoo markii ugu horreysay si furan uga hadlay suurtagalnimada inuu noqdo madaxweynaha Sudan. Inkasta oo uu sheegay inuusan doonayn xilka, hadalladiisa iyo awooddiisa milatari waxay kiciyeen suāaalo ku saabsan mustaqbalka siyaasadeed ee dalka colaadda ku jira.
Booqasho Siyaasadeed oo Xasaasi ah
Hoggaamiyaha maleeshiyaadka Rapid Support Forces (RSF), Maxamed Xamdaan Dagalo oo loo yaqaan Xamiiti, ayaa toddobaadkan booqasho ku tagay dalka Uganda, halkaas oo uu kulamo kula yeeshay madax sare. Intii uu joogay Kampala, Xamiiti ayaa markii ugu horreysay si cad uga hadlay damaciisa siyaasadeed, isaga oo sheegay inuusan dooneyn inuu noqdo madaxweynaha Sudan inkasta oo uu haysto cudud milatari oo uu ku qiyaasay in ka badan 500,000 oo dagaalyahanno ah.
Hadalkaasi wuxuu yimid xilli Sudan ay ku jirto dagaal sokeeye oo u dhexeeya RSF iyo ciidanka qaranka ee uu hoggaamiyo Cabdifataax Al-Burhaan, dagaal sababay burbur ballaaran iyo barakac malaayiin qof ah.
RSF iyo Xiriirka Uganda
Xidhiidhka u dhexeeya RSF iyo Uganda ma ahan mid si buuxda loo shaaciyay, balse Uganda waxay door dhexdhexaadin ah ku lahayd arrimaha Sudan sannadihii la soo dhaafay. Madaxweyne Yoweri Museveni ayaa dhowr jeer martigeliyay wada-hadallo ku saabsan xasilloonida gobolka, gaar ahaan khilaafaadka Bariga Afrika.
Khabiirro siyaasadeed ayaa u arka in booqashada Xamiiti ay ka tarjumeyso dadaal uu ku doonayo inuu helo aqoonsi siyaasadeed iyo taageero diblomaasiyadeed oo ka baxsan Sudan. Uganda, oo dan weyn ka leh xasilloonida deriskeeda, waxay isku dayi kartaa inay noqoto meel wadaxaajood lagu qabto, inkasta oo aan la ogeyn heerka taageero ee ay siiso mid ka mid ah dhinacyada colaadda.
Ma Rumaysan Karnaa Inuusan Dooneyn Xilka?
Inkasta oo Xamiiti uu ku adkeystay inuusan doonayn jagada madaxweynaha, haddana suāaalaha ka dhashay hadalkiisa waa kuwo aan sahlanayn. Taariikhda siyaasadeed ee Sudan iyo guud ahaan gobolka waxay muujinaysaa in hoggaamiyeyaasha milatarigu inta badan ka gudbaan marxaladda ākumeelgaarkaā una wareegaan awood rasmi ah.
RSF asal ahaan waxay ka soo farcantay maleeshiyaadkii Janjaweed ee ka dagaallamay Darfur, balse sanadihii u dambeeyay waxay isu beddeshay ciidan si weyn u hubeysan oo leh dhaqaale iyo saameyn ballaaran. Xamiiti laftiisa wuxuu noqday shaqsi awood leh oo leh xiriir dhaqaale iyo mid milatari oo ka baxsan xadka Sudan.
Marka hoggaamiye milatari uu gacanta ku hayo awood ciidan oo aad u weyn, isla markaana uu si joogto ah uga muuqdo masraxa diblomaasiyadda gobolka, waxaa adag in gebi ahaanba la iska indha tiro suurtagalnimada damac siyaasadeed.
Dagaalka iyo Doodda āIslaamiyiintaā
Xamiiti wuxuu sheegay in dagaalka uu wado uu yahay mid lagu doonayo in Sudan ādib loogu soo celiyo dhabbihii saxda ahaaā isla markaana looga hortago kooxaha Islaamiyiinta ah ee la safan ciidanka Al-Burhaan. Hadalkaas wuxuu ka tarjumayaa isku day uu ku doonayo inuu isku muujiyo inuu yahay xoog ka hortagaya xagjirnimada.
Si kastaba, labada dhinac ee dagaalka ayaa isku eedeeya dambiyo dagaal iyo ku tumasho xuquuqda aadanaha. Sidaas darteed, sheegashada ah in dagaalku yahay mid ābadbaado qaranā ayaa ku dhex jirta muran ballaadhan.
Mustaqbalka Sudan
Sudan waxay wajahaysaa marxalad taariikhi ah oo goāaamin karta jihada ay u socoto tobannaan sano ee soo socda. Haddii dagaalka sii socdo, suurtagalnimada in mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha milatarigu la wareego talada si rasmi ah ma aha mid la iska fogeyn karo.
Hadalka Xamiiti ee ah inuusan doonayn xilka madaxweynaha wuxuu noqon karaa farriin istiraatiiji ah oo lagu dejinayo walaaca caalamiga ah. Laakiin suāaasha dhabta ah waxay tahay: marka dagaalku istaago, yaa awoodda hayn doona, yaase diyaar u ah inuu ka tanaasulo?
Sudan maanta waxay u baahan tahay xasillooni iyo nidaam rayid ah oo sharci ku dhisan. Balse inta hoggaamiyeyaasha hubaysan ay ku loollamayaan talada, mustaqbalka siyaasadeed ee dalkaasi wuxuu weli ku jiraa hubanti laāaan.
