Doorka Haweenka Ee Ciidanka Booliska: Amni Bulsho Oo Loo Simanyahay
- Hassan Gallaydh
- Jan 1, 2026
- 2 min read
Updated: Jan 21
In ka badan sannad ka hor, waraysi qoto dheer oo aan la yeelanay Gaashaanle Sarre Hibo Saalax Siciid ayaa noqday mid si gaar ah u muujiyey kaalinta haweenku ku leeyihiin laamaha amniga, gaar ahaan Ciidanka Booliska Somaliland. Iyada oo ku biirtay booliska sannadkii 2007, una dallacday ilaa ay noqoto haweeneydii ugu darajada sarreysay ee ciidanka, isla markaana ah Ku-xigeenka Taliyaha Kuliyadda Sarakiisha Ciidanka Booliska JSL, safarkeeda shaqo waxa uu astaan u yahay adkaysi, karti iyo hoggaan jabinaya caqabado dhaqan iyo hay’adeed.
Si kastaba ha ahaatee, sheekada Gaashaanle Sarre Hibo ma aha oo keliya guul shaqsiyeed; waa caddayn muuqata oo muujinaysa sababta Somaliland ugu baahan tahay istaraatiijiyad qaran oo si buuxda u aqoonsata uguna xoojisa doorka haweenka ee amniga dalka.
Haweenka Iyo Kalsoonida Bulshada
Mid ka mid ah qodobbadii ugu muhiimsanaa ee ay Gaashaanle Sarre Hibo ku iftiimisay waraysigeeda waxa uu ahaa sida ay haweenku door lama huraan ah uga ciyaaraan dhismaha kalsoonida u dhexeysa booliska iyo bulshada. Dumar badan ayaa ka gaabsada in ay si furan ula wadaagaan xog la xiriirta dambiyada, rabshadaha qoyska, kufsiga, ama arrimo kale oo xasaasi ah, marka ay la kulmaan askar rag ah. Arrintani ma aha mid ku kooban Somaliland, balse waa dhibaato caalami ah oo la xiriirta dhaqanka, ceebta, iyo badqabka shakhsiga.
Sidaas awgeed, abuurista “xafiisyada haweenka” (women desks) ee saldhigyada booliska ayaa noqotay tallaabo muhiim ah oo lagu hubinayo in haweenku helaan deegaan ammaan ah oo ay si kalsooni leh uga hadli karaan dhibaatooyinkooda. Xafiisyadani ma aha wax qurxin ah, balse waa aalad amni oo wax ku ool ah.
Tababar Iyo Is-faham Hay’adeed
Waxa kale oo muhiim ah in la xuso in doorka haweenku aanu ku koobnayn keliya joogitaankooda, balse uu ku xidhan yahay tababar iyo wacyigelin hay’adeed. Sida ay sheegtay Gaashaanle Sarre Hibo, askarta ragga ah waxa la baraa in ay gartaan xaaladaha ay haweenku ku dareemi karaan cabsi ama ay ka gaabsanayaan bixinta xog. Marka xaalad noocaas ah la dareemo, waxaa si nidaamsan looga dalbaa in haweeney askari ah laga keeno xarunta dhexe si ay ula wareegto wareysiga.
Tani waxay muujinaysaa faham cusub oo amniga ah: in amniga bulshada aanu ku dhisnayn xoog iyo sharci oo keliya, balse uu ku dhisan yahay xasaasiyad bulsho, faham nafsiyeed, iyo ixtiraam.
Dood Qaran Oo Ka Baxsan Booliska
Khibradda Gaashaanle Sarre Hibo waxay si toos ah u taabanaysaa dood ka ballaadhan hal hay’ad. Waa dood ku saabsan doorka haweenka ee dhammaan laamaha difaaca iyo amniga. Somaliland oo wajahaysa caqabado amni oo isbeddelaya—laga bilaabo dambiyada bulshada ilaa amniga xuduudaha—ma awoodi karto in ay iska indho tirto kala badh awooddeeda bulsho.
Haweenka ma aha oo keliya dhibbane u baahan in la ilaaliyo; waa hoggaamiyeyaal, dhexdhexaadiyeyaal, iyo ilaaliyeyaal sharci. Marka si nidaamsan loo maalgeliyo, loo tababaro, loona siiyo fursado hoggaamineed, waxay si muuqata u wanaajinayaan tayada iyo waxtarka hay’adaha amniga.
Gunaanad
Ugu dambayn, tusaalaha Gaashaanle Sarre Hibo Saalax Siciid waa fariin cad: awoodda haweenku waa mid la xaqiijiyey, ee aan ahayn mid la tijaabinayo. Haddii Somaliland doonayso amni waara oo bulshada ku dhisan, waa in ay si buuxda u aqbasho uguna dhex darto haweenka dhammaan heerarka amniga—laga bilaabo saldhigyada hoose ilaa go’aamada istaraatiijiga ah ee qaranka. Taasi ma aha kaliya arrin sinnaanta jinsiga ah, balse waa arrin dan qaran.
