Trump: Heshiiskii Nukliyeerka Sucuudiga oo Lagu Xidhay Ictiraafka Israa'iil
WASHINGTON (July 25, 2026)Ā Madaxweynaha dalka Maraykanka Donald Trump ayaa si lama filaan ah u beddelay wejigii heshiis taariikhi ah oo dhinaca tamarta nukliyeerka ah kaas oo dhexmaray xukuumaddiisa iyo Boqortooyada Sucuudi Carabiya. In ka yar 24 saacadood kadib markii ay labada dal saxeexeen heshiis is-afgarad oo u oggolaanaya Riyadh in ay samaysato tamar nukliyeer oo madani ah, Trump ayaa soo saaray shuruud cusub oo gabi ahaanba beddeshay jawigii diblomaasiyadeed ee Bariga Dhexe.
Shuruudda Cusub iyo 'Abraham Accords'
Qoraal uu Madaxweyne Trump soo dhigay madashiisa xidhiidhka bulshada ee Truth Social maalintii Khamiista, waxa uu si cad ugu sheegay in heshiiska tamarta nukliyeerka ee Sucuudigu uu hirgeli doono oo keliya haddii boqortooyadu ay si rasmi ah ugu soo biirto "Heshiiska Ibraahimiyada" (Abraham Accords), isla markaana ay ictiraafto dawladda Israa'iil.
Trump ayaa qoraalkiisa ku yidhi:
"Heshiiska Tamarta Nukliyeerka Madaniga ah ee u dhexeeya Waaxda Tamarta ee Maraykanka iyo Sucuudiga... waa la oggolaan doonaa, balse waxa uu si buuxda ugu xidhan yahay in Sucuudigu ku soo biiro Heshiiska Ibraahimiyada".
Sidoo kale waxa uu raaciyay in heshiiskani aanu marnaba oggolaan doonin in la sifeeyo maaddada Yuraaniyamta (Uranium enrichment).
Afhayeenka Aqalka Cad ee Maraykanka, Karoline Leavitt, ayaa xaqiijisay mowqifka adag ee madaxweynaha, iyada oo saxafiyiinta u sheegtay in haddii Sucuudigu aanu ku soo biirin heshiiskaas, uu gabi ahaanba heshiiska nukliyeerkuna burayo. Arrintan ayaa muujinaysa in xukuumadda Washington ay awooddii tiknoolajiyadda nukliyeerka u adeegsanayso hub diblomaasiyadeed si ay u meel-mariso danteeda ah in la ballaadhiyo aqoonsiga Israa'iil ee dunida Carabta.
Walaacii Hore iyo Nafiska Israa'iil
Kahor intii aanu Trump soo rogin shuruuddan dambe, dawladda Israa'iil iyo khubarada ka hortagga hubka nukliyeerka ayaa walaac weyn ka muujiyay heshiiska. Ra'iisal Wasaarihii hore ee Israa'iil Naftali Bennett ayaa heshiiskii hordhaca ahaa ku tilmaamay "fashil istaraatiijiyadeed" oo halis gelinaya amniga gobolka, isaga oo ka digay in oggolaanshaha in Sucuudigu sifeeyo Yuraaniyamtu ay abuuri karto tartan hubka nukliyeerka ah oo ka dilaaca Bariga Dhexe.
Hase yeeshee, markii Trump uu ku dhawaaqay shuruudda Ictiraafka, Ra'iisal Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa si degdeg ah oo farxadi ku jirto uga falceliyay. Netanyahu ayaa sheegay in ku soo biiritaanka Sucuudiga ee Abraham Accords ay ka dhigan tahay "tallaabo taariikhi ah oo loo qaaday dhinaca nabadda ee Bariga Dhexe". Haddii heshiiskani hirgalo, Sucuudiga oo ah waddanka ugu saamaynta badan dunida Islaamka ayaa si toos ah u aqbali doona jiritaanka Israa'iil, iyada oo loo arko guul diblomaasiyadeed oo gabi ahaanba dhabar-jabinaysa go'doomintii Israa'iil.
Caqabadda Sucuudiga iyo Qaddiyadda Falastiin
Dhaxal-sugaha Sucuudiga, Maxamed Binu Salmaan (MBS), waxa uu leeyahay qorshe fog oo loo yaqaanno 'Vision 2030', kaas oo ujeeddadiisu tahay in dalku uu ka kaaftoomo ku-tiirsanaanta shidaalka. Samaynta wershado nukliyeer oo tamar dhaliyaa waa udub-dhexaadka qorshahaas kobcinta dhaqaalaha. Balse, shuruudda Trump ayaa ah mid aad ugu culus Riyadh xilligan la joogo.
Sannadkii 2023, Sucuudiga iyo Israa'iil waxa ay aad ugu dhawaayeen heshiis noocan ah, balse weerarkii Oktoobar 7 iyo dagaalka wuxuushnimada ah ee ka qarxay Qasa (Gaza) ayaa gabi ahaanba joojiyay wada-hadalladii. Hadda, ra'yiga caamka ah ee shacabka Sucuudiga iyo guud ahaan dunida Carabta ayaa aad uga soo horjeeda Israa'iil sababo la xidhiidha gumaadka ka socda dhulka Falastiin.
Sucuudigu waxa uu si joogto ah u adkeeyay mowqifkiisa ah in aanay jiri doonin wax xidhiidh ah oo ay la yeeshaan Israa'iil ilaa inta laga helayo damaanad-qaad rasmi ah oo ku saabsan dhismaha dawlad Falastiini ah oo madax-bannaan. Tani waxay ka dhigaysaa in aqbalida shuruudda Trump ay tahay mid aad u adag in ay hirgasho waqtigan xaadirka ah, maadaama xukuumadda Israa'iil ee waqtigan ay si adag u diiddan tahay dhismaha dawlad Falastiiniyad ah.
Waddooyinka Furan ee Sucuudiga
Haddii maamulka Trump uu ka dhigo shuruuddan mid aan laga gorgortami karin, Sucuudigu ma waayi doono waddooyin kale oo uu u maro hammigiisa nukliyeerka. Khubarada cilmiga siyaasadda iyo difaaca ayaa aaminsan in haddii qorshahan Maraykanku fashilmo, Riyadh ay markiiba wejigeeda u duli doonto quwadaha bari sida Shiinaha ama Ruushka.
Dalalkani waxay marar badan muujiyeen in ay diyaar u yihiin in ay Sucuudiga ka iibiyaan tiknoolajiyadda nukliyeerka iyaga oo aan ku xidhin wax shuruud ah oo la xidhiidha aqoonsiga Israa'iil ama dabagalka adag ee reer Galbeedka. Haddii Sucuudigu u weecdo dhinaca Shiinaha, waxay jug culus ku noqon doontaa saamaynta siyaasadeed iyo mida dhaqaale ee Maraykanku ku leeyahay Khaliijka.
Gunaanad
Go'aanka Trump ee ah in uu heshiiskii xukuumaddiisu saxeexday shuruud cusub ku xidho ayaa abuuray jaah-wareer diblomaasiyadeed oo weyn. Aqalka Congress-ka ee Maraykanka ayaa haysta muddo 90 maalmood ah si ay u eegaan heshiiskan iyo in ay ansixiyaan. Hase yeeshee, su'aasha ugu weyni waxay tahay go'aanka qasriga boqortooyada Sucuudiga. Ma u huri doonaan difaacidda qaddiyadda Falastiin si ay si degdeg ah u helaan tiknoolajiyadda nukliyeerka ee Maraykanka, mise waxay doorbidi doonaan in ay ka maarmaan Washington oo ay iibsadaan tiknoolajiyad Shiine ama Ruush ah? Wakhtiga iyo wada-hadallada hoose ee maalmaha soo socda ayaa iftiimin doona halka ay biyo-dhigi doonto siyaasadda Bariga Dhexe.
