35 Dal Oo Ingriisku Hogaaminayo oo Ka Shiri Doona Siddi Ay Xalinta Marinka Hormuz
- Hassan Gallaydh
- Apr 1
- 3 min read
London, UK (April 1, 2026) — Raysal-wasaaraha Boqortooyada Ingiriiska, Sir Keir Starmer, ayaa qaaday tallaabo diblomaasiyadeed oo layaab leh, isaga oo isugu yeedhay 35 dal si looga arrinsado dib-u-furista Marinka Hormuz. Shirkan oo dhacaya maalinta Khamiista ee toddobaadkan, ayaa waxaa ka dhex muuqata maqnaanshaha dalka Maraykanka, oo ah saaxiibka koowaad ee UK, balse haatan ay u muuqato in ay ku kala fogaadeen istiraatiijiyadda lagula tacaalayo dagaalka Iiraan.
Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee UK, Yvette Cooper, ayaa hoggaamin doonta wada-hadalladan oo ay qayb ka yihiin hoggaamiyeyaasha Midowga Yurub, Jabbaan, Kanada, Kuuriyada Koonfureed, iyo Imaaraadka Carabta. Ujeeddada shirka ayaa ah in la helo marin siyaasadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo lagu soo afjaro go'doominta uu Marinka Hormuz ku jiro, halkaas oo ay ku xayiran yihiin in ka badan 1,000 markab oo siday shidaal, gaas iyo bacriminta beeraha.
Kala-fogaanshaha London Iyo Washington
Tallaabadan uu Starmer qaaday ee uu kaga tegay Maraykanka ayaa ka dhalatay cadaadis uga yimid dhinaca Madaxweyne Donald Trump. Trump ayaa dhowaan sheegay in Maraykanku uu joojin doono weerarada uu ku hayo Iiraan haddii dalalka kale ay dammaanad qaadi waayaan amniga marinka, isaga oo ku dhaliilay Yurub in ay ka gaabiyeen taageerada dagaalka.
"Ma jiri doonto wax xabbad-joojin ah ilaa inta Iiraan ay gacmaha kala baxayso marinka. Waxaan Iiraan ku celinaynaa waqtigii dhagaxa (Stone Ages) haddii kale," ayuu Trump ku soo qoray bartiisa Truth Social.
Starmer, isaga oo u muuqda mid ka fogaanaya luuqadda kulul ee Trump, ayaa sheegay in danta qaranka Ingiriisku ay ku jirto xorriyadda isu-socodka badda ee Bariga Dhexe. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in shirkadaha caymiska iyo kuwa maraakiibtu aanay ka baqayn kharash, balse ay ka baqayaan amniga naftooda, taas oo u baahan "hoggaan degan oo caqliyeysan."
Dhibaatada Dhaqaale Iyo Halista Macaluusha
Xidhitaanka Marinka Hormuz ee bishan April 2026 ayaa caalamka dhigay meel halis ah. Ka hor dagaalka, marinkan waxaa mari jiray 1/5 oo ka mid ah shidaalka adduunka iyo 1/3 oo ka mid ah bacriminta loo adeegsado beeraha adduunka badhkii. Tan iyo markii uu dagaalku bilaabmay, waxaa marinkaas maray 130 markab oo keliya, taas oo ah tirada caadiyan mari jirtay hal maalin gudaheed.
Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarka (OECD) ayaa ka digay in Ingiriisku uu yahay dalka ugu dhaqaalaha dhibaataysan ee quwadaha waawayn ee adduunka, isaga oo wajahaya sicir-barar ba'an oo dhanka tamarta iyo raashinka ah.
Maxaa Laga Filan Karaa Shirka?
Khubarada siyaasadda ayaa aaminsan in shirkani uu dhalin doono dhowr natiijo oo waaweyn:
Dhismaha Isbahaysi Cusub: In la abuuro "Isbahaysiga Midaysan ee Badda" kaas oo aan hoos tegin amarka Maraykanka, balse ay hoggaaminayaan UK iyo Faransiiska.
Isku-soo-dhawaanshaha UK Iyo EU: Starmer ayaa si cad u sheegay in uu rabo in uu xoojiyo xidhiidhka dhaqaale iyo midka amni ee uu la leeyahay Midowga Yurub, taas oo loo arko in uu kaga weecanayo siyaasadda Trump ee "America First."
Wada-hadal lala yeesho Iiraan: Maadaama aan Maraykanka la casuumin, waxaa suurtogal ah in dalalkan ay raadiyaan waddo ay si toos ah ula hadlaan Tehraan si loo badbaadiyo maraakiibta ku xayiran biyaha Iiraan iyo Cumaan.
Miyaa Milatari Loo Adeegsan Doonaa?
In kasta oo Starmer uu xoogga saarayo diblomaasiyadda, haddana madaxtooyada Ingiriiska ayaa qirtay in saraakiisha milatariga ee UK ay la kulmi doonaan saaxiibadooda si ay u dejiyaan qorshe "sifayn ah".
Haddii wada-hadallada diblomaasiyadeed ay fashilmaan, Ingiriiska iyo xulafadiisa Yurub waxaa ku khasbi doona dhibaatada tamarta in ay ciidamadooda badda u diraan marinka si ay u galbiyaan maraakiibta (Escort missions). Tani waxay horseedi kartaa in Ingiriisku uu si toos ah ugu dhex jiro dagaal u dhexeeya ciidamada badda ee Iiraan iyo kuwa Maraykanka, taas oo xaaladda ka dhigi doonta mid ka sii adag sidii hore.
Gunaanadkii, shirkan uu Starmer isugu yeedhay 35 ka dal waa tijaabadii ugu adkayd ee soo marta xidhiidhkii Ingiriiska iyo Maraykanka muddo tobanaan sano ah. Waa isku day uu Ingiriisku ku rabo in uu dunida tuso in uu yahay dhex-dhexaadiye caalami ah oo ka madax-bannaan Washington, balse xaqiiqada dhabta ah ee suuqyada shidaalka iyo quwadda milatari ee Iiraan ayaa go'aamin doona haddii diblomaasiyadda Starmer ay ku filan tahay in lagu furo marinka ugu muhiimsan adduunka.
