Hungary Oo Sagootisay Viktor Orbán oo 16 Sanno Gacan Adag Ku Maamulayay
- Hassan Gallaydh
- Apr 13
- 4 min read
BUDAPEST, Hungary - Waddanka Hungary ayaa maanta cagaha saaray jid cusub oo taariikhi ah ka dib markii uu dhacay dhulgariir siyaasadeed oo aan hore loo arag. Shacabka dalkaas ayaa cod aqlabiyad leh ku xaaqay Raysal-wasaarihii muddada dheer soo xukumayay ee Viktor Orbán, kaas oo caan ku ahaa siyaasadda waddaninnimada xagjirka ah iyo xidhiidhka dhow ee uu la lahaa Ruushka. Isbeddelkan weyn ayaa guusha gacanta u geliyey Péter Magyar, oo ah aqoonyahan u ololeeya dib-u-habaynta iyo ku laabashada midnimada Yurub, kaas oo ballanqaaday inuu gabi ahaanba beddeli doono dhaqanka siyaasadeed ee dalkaas.
Péter Magyar, oo horkacaya xisbiga Tisza, waxa uu ololihiisa ku dhisay inuu soo afjaro weecashadii Hungary ee xidhiidhka Ruushka, isaga oo ballanqaaday inuu dib u soo celin doono saaxiibtinimadii kala dhaxaysay isbahaysiga Yurub. Ka dib 16 sanno oo uu Orbán dalkaas ku xukumayay gacan adag oo lagu tilmaamay mid keligii-talisnimo ah, Magyar waxa uu shacabka u ballanqaaday inuu xididada u siibi doono musuqmaasuqa, isla markaana uu dhisayo Hungary "nabad ah, shaqaynaysa, oo bini-aadamnimo ku dhisan."
Awoodda Dastuuri Ah Ee Magyar Gacanta U Gashey
Guusha xisbiga Tisza ma ahayn mid caadi ah. Waxay ku guuleysteen 138 kursi oo ka mid ah 199-ka kursi ee baarlamaanka Hungary uu ka kooban yahay. Tiradan ayaa ka dhigan in Magyar uu helay saami laba-meelood sadexaad ah (two-thirds majority), taas oo ah awood buuxda oo uu ku beddeli karo dastuurka dalka.
Waa isla awooddii uu Viktor Orbán isticmaali jiray muddadii uu xafiiska fadhiyay, isaga oo u adeegsaday inuu dib u qoro nidaamka doorashada, uu saamaynta ugu yeesho garsoorka, isla markaana uu ku cabudhiyo madax-bannaanida saxaafadda. Hadda, Péter Magyar waxa uu haystaa waajibaad dastuuri ah oo uu ku tirtiri karo dhammaan xeerarkii uu Orbán u dhigtay si uu xukunka ugu waaro.
Orbán Oo Qirtay Guul-darrada
Madaxweynihii hore ee Hungary, Viktor Orbán, ayaa si rasmi ah u qirtay in looga adkaaday doorashadii baarlamaanka, isaga oo soo afjaray 16 sanno oo uu ahaa ninka ugu awoodda badan dalkaas. Isaga oo ka hadlayay xarunta xisbigiisa Fidesz, Orbán waxa uu sheegay in guul-darradu ay tahay mid xanuun badan, balse natiijadu ay tahay mid cad oo aan madmadow ku jirin. Wuxuu xaqiijiyey inuu u hambalyeeyay xisbiga mucaaradka ee Tisza ee guushu raacday.
Dhabar-jabka Donald Trump Iyo JD Vance
Guul-darrada Viktor Orbán ma aha mid ku kooban Hungary oo qudh ah, balse waa khasaare weyn oo soo gaadhay Madaxweynihii hore ee Maraykanka Donald Trump iyo kooxdiisa. Trump iyo ku-xigeenkiisa JD Vance ayaa dadaal aan caadi ahayn u galay sidii ay u taageeri lahaayeen Orbán intii uu ololuhu socday.
Toddobaadkii u dambeeyay, JD Vance ayaa socdaal ku tegay magaalada Budapest si uu u dhiirigeliyo taageerayaasha Orbán. Dhanka kale, Donald Trump ayaa barta Truth Social ku baahiyey fariimo uu ku taageerayo Raysal-wasaaraha, isaga oo xataa ballanqaaday in Maraykanku uu adeegsan doono "dhammaan cududdiisa dhaqaale" si uu u xoojiyo dhaqaalaha Hungary haddii Orbán uu guuleysto.
"Maamulkaygu wuxuu diyaar u yahay inuu u adeegsado awoodda dhaqaale ee Maraykanka si uu u xoojiyo dhaqaalaha Hungary, sidii aan u samayn jirnay xulafadayada waaweyn," ayuu Trump ku qoray bartiisa, isaga oo Orbán ku tilmaamay "dagaalyahan iyo guuleyste dhab ah."
Hase yeeshee, farogelintan tooska ah ee ka timid dhinaca Trump iyo Vance ma noqon mid midho-dhal ah. JD Vance oo isku dayayay inuu iska fogeeyo eedaymaha ku saabsan inuu farogelinayo doorasho dal shisheeye, ayaa sheegay in Maraykanku aanu adeegsanayn saameyn dhaqaale si uu u sheego sida dadku u codaynayaan. Wuxuu ku adkaystay inay ixtiraamayaan madax-bannaanida shacabka Hungary, inkasta oo uu si kalsooni leh u yidhi:
"Viktor Orbán ayaa ku guuleysan doona doorashada soo socota ee Hungary."
Saadaashaas Vance waxay noqotay mid aan dhaboobin.
Falanqayn: Maxay Siyaasadda Shucuubiyaddu U Fashilantay?
Guul-darrada Viktor Orbán waxay daaha ka rogaysaa daldaloolada nidaamka Shucuubiyadda (Populism-ka), iyadoo cashar lama-illaawaan ah u noqotay siyaasiyiinta habkaas raaca. Casharka kowaad ee halkan yaallaa waa inaan "waddaninnimada la caalamiyeyn karin." Waa arrin is-ma-dhalays ah in Orbán oo ku faani jiray inuu Hungary ka difaacayo farogelinta Midowga Yurub iyo fikirka xagjirka ah ee reer galbeedka, uu haddana markii ay xaajadu ku adkaatay gabaad iyo taageero uga yeedhay saaxiibbadiisa dibadda ee Maraykanka iyo Ruushka.
Waa arrin is-burinaysa in siyaasi magaca waddaninnimada ku hadlaya uu dadkiisa ka dalbado inay codka siiyaan si uu raalli uga dhigo quwado shisheeye. In kasta oo qaar ka mid ah shacabka Hungary ay ku hano-qaadeen dareenka ay ka helayeen quwadaha waaweyn sida Maraykanka, haddana codbixiyayaashu waxay dareemeen in madax-bannaanidoodu ay halis ugu jirto dano dibadeed oo aan iyaga khuseyn.
Sababta kale ee keentay dhicitaanka Orbán waa isaga oo garoonka siyaasadda u beddelay mid "cadaw-raadis" ah si uu u qariyo fashilka maamul ee gudaha dalkiisa ka jira. Nidaamka Shucuubiyaddu waxa uu ku shaqeeyaa xasarad joogto ah iyo in maalin walba cadaw cusub loo tilmaamo shacabka. Orbán waxa uu gantaalaha ku ridayay ururrada madax-bannaan, jaamacadaha, Midowga Yurub, iyo xataa dalka Ukraine, isagoo isku dayayay inuu dadka ku jeediyo dagaal aan dhammaad lahayn.
Hase yeeshee, marka uu dhaqaaluhu dhiig-baxo, nidaamka caafimaadku dumo, nolosha muwaadinkuna ay ciriiri gasho, baqo-gelinta iyo "cadaw-beenaadka" dibaddu ma noqdaan kuwo socda. Orbán waxa uu isku dayay inuu shacabka ku sawiro inuu yahay "ninka keliya ee nabadda dammaanad qaadi kara," balse Péter Magyar waxa uu farta ku fiiqay xaqiiqada qadhaadh ee nolosha shacabka iyo fashilka hoggaamineed ee Orbán, taas oo noqotay mid ka xoog badnayd cabsida dibadda laga soo dhoofiyay.
