Digniinta Himilo Qaran: Ma Lagu Kala Jabay Sharciyadda Dawladnimada Soomaaliya?
- Hassan Gallaydh
- 3 days ago
- 3 min read
MUQDISHO, Soomaaliya (April 15, 2026) — Xilli dalka Soomaaliya uu galay marxalad siyaasadeed oo aad u cakiran, xisbiga Himilo Qaran oo uu hoggaamiyo Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed, ayaa soo saaray war-saxaafadeed culus oo lagu naqdiyey sharciyadda hay'adaha dastuuriga ah ee federaalka. Xisbiga ayaa si cad ugu dhawaaqay in maanta wixii ka dambeeya uu dalku galay xaalad firaaq dastuuri ah, ka dib markii uu shalay oo ay taariikhdu ahayd 14-ka April 2026 ku ekaa muddo-xileedka afarta sanno ah ee Baarlamaanka 11-aad.
Qoraalkan oo u muuqda mid dhabar-jab ku ah qorshayaasha xukuumadda hadda jirta ee ku aaddan muddo-kordhinta, ayaa lagu sheegay in ilaalinta xilliga xafiiska laga tegayo ay tahay tiirka keliya ee dammaanad qaadi kara nidaamka dawladnimada iyo sarreynta sharciga.
Sharciyadda Oo God Ku Dhacday: Qodobka 60-aad Ee Dastuurka
Xisbiga Himilo Qaran waxa uu gashay gorfayn dhinaca sharciga ah, isaga oo cuskanaya Qodobka 60-aad ee Dastuurka Kumeel-gaadhka ah ee 2012, kaas oo xaddidaya in muddo-xileedka Labada Gole ee Baarlamaanku uu yahay afar sanno oo ka bilaabmaysa maalinta dhaarinta. Maaddaama xildhibaannada Baarlamaanka 11-aad la dhaariyey 14-kii April 2022, xisbigu waxa uu ku dooday in xil-hayntoodu ay si otomaatig ah u dhammaatay shalay.
"Xisbiga Himilo Qaran wuxuu nasiib-darro u arkaa in muddo-xileedkii hay'addii ugu sarreysay dalka ee Baarlamaanka uu dhammaaday, taas oo halis ku ah geedi-socodka dawlad-dhiska dalkeenna oo isagu ah mid jilicsan," ayaa lagu yidhi war-saxaafadeedka.
Tallaabadan ayaa u muuqata mid meesha ka saaraysa isbeddelladii dastuuriga ahaa ee dhawaan la ansixiyey, kuwaas oo maamulka hadda jiraa uu ku doodayo inay muddo-kordhin hal sanno ah u samaynayaan hay'adaha dawladda si loo gaadho doorasho qof iyo cod ah.
Digniinta Loo Diray Villa Somalia: Halista Muddo-kordhinta
War-saxaafadeedka Himilo Qaran waxa uu farta ku fiiqay Madaxweynaha Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo uga digay waxa uu xisbigu ugu yeedhay "tallaabooyin hal-dhinac ah." Mucaaradku waxay rumeysan yihiin in Madaxweynuhu uu iska indho-tirayo heshiisyadii siyaasadeed ee hore loogu dhisay dawladnimada, isaga oo raba inuu xoog ku marsiiyo nidaam aan loo dhammayn.
Xisbiga ayaa caddeeyey inaan marna la aqbali karin:
Firaaq Dastuuri ah: In dalku uu sii haysto baarlamaan aan lahayn sharciyad codayn.
Muddo-dhaaf Sharci-darro ah: In madaxda qaranku ay xafiiska fadhiyaan maalin ka badan xilligii loo igmaday.
Burburinta Haykalka Dawladnimada: In la dumiyo nidaamka federaalka ee ku dhisan wadatashiga iyo is-oggolaanshaha.
Gorfayn: Loolanka Labada Shariif Iyo Xasan Sheekh
Loolanka hadda taagani ma aha oo keliya mid sharci, balse waa mid siyaasadeed oo dhex maraya saaxiibadii shalay ee isbahaysiga lahaa. Sheikh Sharif Sheikh Ahmed, oo ah hoggaamiyaha Himilo Qaran, waxa uu u muuqdaa mid hadda si buuxda ugu biiray garabka Madaxweynihii hore ee Farmaajo, si looga horyimaado qorshaha muddo-kordhinta ee HSM.
Sida ay qabaan khubarada falanqeeya siyaasadda Soomaaliya, go’aankan Himilo Qaran waxa uu dalka u horseedi karaa laba xaaladood midkood:
Wadatashi Qaran: In xukuumadda Villa Somalia ay ku qasbanaato inay miiska wadatashiga iskugu yeedho saamileyda siyaasadda si loo gaadho heshiis doorasho oo loo dhan yahay.
Qalalaase Siyaasadeed: In dawladdu ay ku adkaysato muddo-kordhinta, taas oo keeni karta in mucaaradku ay dhisana karaan gole badbaado qaran ama ay diidaan aqoonsiga sharci ee hay'adaha dawladda.
Baaqa Badbaadada: Heshiis Loo Dhan Yahay
Gabogabadii, xisbiga Himilo Qaran waxa uu ku baaqay in xalka keliya ee horyaal umadda Soomaaliyeed uu yahay in si wadajir ah loogu istaago "badbaadinta nidaamka dawladnimada." Waxay ku adkeeyeen Madaxweyne Xasan Sheekh in laga fogaado doorasho aan loo dhammayn, taas oo ay sheegeen inay horseedi karto khalalaase iyo xasillooni darro dib u celisa guulihii laga gaadhay nabadda.
Su'aasha hadda taagani waxay tahay: Sidee bay Villa Somalia u maareyn doontaa go'doominta sharciga ah ee ay ku billaabeen xisbiyada mucaaradka ee miisaanka culus? Miyey suurto-gal tahay in la qabto doorasho qof iyo cod ah iyada oo la isku khilaafsan yahay tiirarkii dastuurka ee dalka lagu hagayay?
Miyey kula tahay in Soomaaliya ay markan ka badbaadi karto is-qabqabsiga dastuuriga ah iyada oo aan loo baahan farogelin shisheeye, mise go’aankan Himilo Qaran waa bilowgii xilli cusub oo is-mari-waa ah?
