Geelle Oo Si Adag Uga Horyimid Aqoonsiga Israa'iil Ee Somaliland Iyo Qorshaha Berbera

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa si adag uga horyimid tallaabadii dhawaan ay xukuumadda Tel Aviv ugu aqoonsatay Somaliland qaran madax bannaan. Wareysi xasaasi ah oo uu siiyay wargeyska caanka ah ee Jeune Afrique ayuu madaxweynuhu daaha uga qaaday in arrintani ay xambaarsan tahay khatar weyn oo wiiqi karta xasilloonida iyo nabadgelyada gobolka Geeska Afrika.

Walaaca ugu weyn ee uu qabo Madaxweyne Geelle ayaa salka ku haya in maamulka Hargeysa uu Israa'iil ka kireeyo saldhig milatari oo ku yaalla magaalada istaraatiijiga ah ee Berbera. Wuxuu xusay in hoggaanka Somaliland ay ka go'an tahay in ay aqoonsi ku helaan qiime kasta oo ay ku kacayso, taasina ay fursad dahabi ah siinayso Israa'iil si ay ula wareegto gacan ku haynta marin biyoodka muhiimka ah. "Taasi waa walaaca ugu weyn ee na haysta," ayuu yiri Madaxweyne Geelle mar wax laga weydiiyay damaca milatari ee Israa'iil ay ka leedahay xeebaha Somaliland.

Falanqayntiisa siyaasadeed kuma ekaanin oo keliya Israa'iil. Madaxweyne Geelle waxa uu eedayn toos ah iyo mid culusba u jeediyay dowladda Imaaraadka Carabta. Wuxuu ku sifeeyay Abu Dhabi in ay tahay "hormuudka Israa'iil" ee gobolka, isaga oo farta ku fiiqay in Imaaraadku uu isbeddello khatar ah ka wado Badda Cas iyo Geeska Afrika.

Sida uu sheegay, Imaaraadku waxa uu faragelin qaawan ku hayaa dalalka Yemen, Suudaan, Soomaaliya, Jaad iyo Liibiya. Si looga hortago saamayntaas iyo isballaarintaas, madaxweynaha Jabuuti waxa uu xaqiijiyay in xukuumaddiisu ay xiriir isbahaysi oo qoto dheer la samaysatay Boqortooyada Sacuudi Carabiya, isla markaana ay Jabuuti siisay Riyaad saldhig milatari oo xoojinaya amniga iyo isku dheellitirka awoodaha ee Badda Cas.

Dhanka xiriirka diblomaasiyadeed ee dalalka deriska ah, Madaxweyne Geelle waxa uu shaaca ka qaaday in xiriirka ka dhexeeya xukuumaddiisa iyo Madaxweynaha cusub ee Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro uu yahay mid gabi ahaanba qabow oo fadhiid ah. Jabuuti ayaa go'aansatay in ay diiddo in ay wax wada hadal ah la furto ama ay la kulanto Madaxweyne Cirro. Tallaabooyinka adag ee muujinaya xiriir xumadan waxaa ka mid ah in la hakiyay dhammaan duulimaadyadii tooska ahaa ee u dhexeeyay Jabuuti iyo Hargeysa, in kasta oo uu madaxweynuhu xusay in xuduudaha dhulku ay wali furan yihiin si aan shacabka labada dhinac loo ciqaabin.

Ugu dambayn, Ismaaciil Cumar Geelle ayaa ku sifeeyay aragtida hoggaanka Somaliland ee 34 kii sano ee la soo dhaafay mid indho la'aan ah oo doonaysa aqoonsi iyada oo aan la danaynayn cawaaqibka ka dhalan kara. Xukuumadda Jabuuti ayaa si rasmi ah uga mid ah dalalka sida xooggan u diiddan aqoonsiga Israa'iil ay siisay Somaliland, iyada oo ku dooday in arrintaasi ay xadgudub ku tahay qaranimada iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, qaraarada Midowga Afrika iyo xeerarka caalamiga ah ee Qaramada Midoobay.